Thế giới đang lún sâu vào tình trạng khẩn cấp khí hậu, và khả năng đạt được mục tiêu giới hạn mức tăng nhiệt độ ở ngưỡng 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp vào năm 2100 đang ngày càng vuột khỏi tầm với.
Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) của Liên Hiệp Quốc vừa công bố báo cáo phản ánh tình trạng nước sôi lửa bỏng mà thế giới và nhân loại đang phải đối mặt. Nhiệt độ tiếp tục ấm lên toàn cầu và khí phát thải tăng kỷ lục đang khiến mực nước biển dâng lên, băng tan với tốc độ chưa từng có. Hậu quả là thời tiết cực đoan xảy ra khắp nơi, từ Pakistan đến Puerto Rico.
 |
Liên tiếp các kỷ lục bị phá vỡ
Phiên khai mạc Hội nghị lần thứ 27 các bên tham gia Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (COP27) ở Sharm el-Sheikh (Ai Cập) vào ngày 6.11 đã nghe báo cáo về bức tranh ảm đạm cho thế giới. Tổng Thư ký LHQ António Guterres cảnh báo “hành tinh của chúng ta đang trên đường chạm đến các điểm tới hạn”. Nếu vượt qua những ngưỡng này, tình trạng khủng hoảng khí hậu sẽ không còn có thể đảo ngược.
WMO ước tính nhiệt độ trung bình toàn cầu năm 2022 sẽ tăng lên 1,15 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp (1850-1900). Điều đó đồng nghĩa từ năm 2016 trở đi, nhân loại lần lượt trải qua những năm nóng nhất trong lịch sử. Trong hai năm qua, hiện tượng La Niña đã giúp duy trì nhiệt độ toàn cầu thấp hơn mức vốn có. Sự quay lại không thể tránh khỏi về hiện tượng El Niño sẽ chứng kiến nhiệt độ tăng cao hơn nữa trong tương lai.
Báo cáo của WMO ghi nhận khí thải carbon dioxide, methane và nitrous oxide trong không khí đều ở mức kỷ lục do hoạt động phát thải của con người gia tăng. Mức tăng thường niên của khí methane (loại khí gây hiệu ứng nhà kính chết chóc) đang cao nhất trong lịch sử. Mực nước biển giờ đây dâng lên với tốc độ nhanh gấp 2 lần so với cách đây 30 năm và các đại dương đang nóng hơn bao giờ hết. Bên cạnh đó, tình trạng sông băng tan trên dãy núi Alps tiếp tục ở mức phá kỷ lục trong năm 2022, với trung bình độ dày của sông băng giảm đi đến 4m. Còn mưa chứ không phải tuyết lần đầu tiên được ghi nhận ở đỉnh cao 3.200 m của băng tầng tại Greenland. Ở Nam Cực, biển băng tụt xuống mức thấp nhất trong lịch sử, gần 1 triệu km2 dưới mức trung bình lâu nay.
 |
| Sông trơ đáy ở châu Âu |
Đang đến ngưỡng mất kiểm soát
“Mức độ ấm lên toàn cầu càng tăng, hậu quả càng thêm nghiêm trọng”, Tổng thư ký WMO - Giáo sư Petteri Taalas cảnh báo. Hàm lượng CO2 trong không khí đang ở mức quá cao đến nỗi mục tiêu kiểm soát nhiệt độ tăng dưới ngưỡng 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp vào năm 2100 đang ngày càng khó đạt được. Hiện đã quá trễ cho nhiều băng tầng, mực nước biển dâng cao đã là thực tế dài hạn và là mối đe dọa chính cho hàng triệu người sống ở các khu vực ven biển, cũng như những quốc gia thấp hơn mực nước biển.
Trước hội nghị COP27, Tổng Thư ký LHQ António Guterres cho biết: “Khí phát thải tiếp tục tăng lên những mức kỷ lục mới. Điều đó có nghĩa là hành tinh của chúng ta đang trên đường chạm đến những điểm ‘tới hạn’, khi mà những sự hỗn loạn khí hậu sẽ chẳng còn có thể đảo ngược. Chúng ta cần phải dịch chuyển khỏi các điểm này để quay về với những điểm tạo nên bước ngoặt cho hy vọng”.
Một loạt các báo cáo gần đây đều phát đi những tín hiệu và thông điệp cho thấy Trái đất đang gần bờ vực thảm họa khí hậu đến mức nào. Và hiện vẫn chưa có lộ trình đáng tin cậy nào nhằm đạt được mục tiêu 1,5 độ C. Hơn nữa, mức độ hành động như hiện tại sẽ chứng kiến nhiệt độ toàn cầu tăng lên mức thảm họa là 2,5 độ C.
 |
| Băng Nam Cực đang hao hụt |
Bão tố, hạn hán, lũ lụt…
Nhiệt độ tăng đang khiến hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra thêm nghiêm trọng và với tần suất thường xuyên hơn trên toàn thế giới. Báo cáo của WMO nhấn mạnh về nạn hạn hán ở Đông Phi, nơi lượng mưa thấp dưới mức trung bình trong 4 mùa liên tiếp và cũng là giai đoạn hạn hán kéo dài nhất trong vòng 40 năm. Khoảng 19 triệu người tại đây đang đối mặt cuộc khủng hoảng thực phẩm. Nạn lụt ở Pakistan cũng thuộc diện thời tiết cực đoan, khiến ít nhất 1.700 nạn nhân tử vong và 7,9 triệu người mất nhà cửa.
Trong khi đó, bão táp liên tiếp ập xuống miền nam châu Phi, quốc gia hứng chịu nặng nhất là Madagascar. Các đợt sóng nhiệt và hạn hán cũng càn quét Bắc Bán Cầu, khiến Trung Quốc trải đợt sóng nhiệt dài nhất trong lịch sử, còn Anh lần đầu tiên ghi nhận nhiệt độ vượt ngưỡng 40 độ C. Các con sông chính của châu Âu, bao gồm sông Rhine, Loire và Danube, chứng kiến mực nước rơi xuống mức nghiêm trọng chưa từng có. Và siêu bão Ian vừa gây ra tổn thất nặng nề và khiến thiệt hại nhân mạng ở cả Cuba lẫn Mỹ (Florida).
Giáo sư Mike Meredith của tổ chức Khảo sát Nam Cực nhận xét báo cáo của WMO đưa ra những thông điệp vô cùng ảm đạm. Trên toàn bộ hành tinh của chúng ta, các kỷ lục liên tục bị phá vỡ, cho thấy những bộ phận khác nhau của hệ thống khí hậu bắt đầu bị đứt gãy. Băng đang tan và tổn thất ở mức đặc biệt quan ngại, gây ra tác động lớn lao đối với con người, xã hội và kinh tế. “Nếu điều này không thức tỉnh được các nhà lãnh đạo ở COP27, tôi cũng không biết là sẽ có thông điệp nào khác làm được điều đó”, vị giáo sư người Anh kết luận.
HỒNG HOANG
Bình luận