Những bảo tàng viện Vatican (P2)

* Bảo tàng viện Chiaramonti

Viện bảo tàng này trưng bày ngàn bức tượng đủ loại: các thần linh, bàn thờ, trang trí, quan tài bằng đá. Đồng thời, còn có các bức tranh vẽ về đời sống của ĐGH Pio 7 là vị thành lập viện bảo tàng này bằng việc gom góp nhiều tác phẩm từ các nơi, đặc biệt có phòng giữ hơn 5 ngàn tấm đá có khắc chữ, các bức tranh vẽ trên vòm dinh thự rất mỹ thuật, diễn tả về các thần linh cũng như các hoàng đế của đế quốc Roma. Du khách không thể nào bỏ qua cỗ xe chiến thắng do hai con ngựa kéo (Biga) bằng cẩm thạch tuyệt đẹp thuộc thế kỷ thứ nhất.

* Bảo tàng viện Etrusco

Do ĐGH Grêgôriô 16 xây vào năm 1837 để trình bày các tác phẩm và các di tích của dân tộc Etrus tìm thấy trong các cuộc khảo cổ vào năm 1828 - 1836. Sưu tầm bình cổ Hy Lạp và Italia cũng như từ các thành phố Roma và Latium.

Phòng triển lãm các bản đồ địa lý

Phòng các quan tài gồm nhiều các quan tài và mộ phần từ thế kỷ thứ 6 trước Tây Lịch đến thế kỷ thứ 3. Một quan tài thuộc vùng Vulci (thế kỷ 6 trước Tây Lịch) với hai con sư tử vì người Etrus có thói quen đặt hai con sư tử hai bên lối vào mộ để chúng canh chừng những người chết. Quan tài vùng Tuscana (thế kỷ 2 trước Tây Lịch) của một vị tướng với cảnh tàn sát quân Niobides. Một quan tài (thế kỷ 2 trước Tây Lịch) bằng đá vôi với những chạm trổ thuộc vùng Cerveteri. Quan tài của công chức chính phủ có ghi lại tên tuổi và sự nghiệp (thế kỷ 3 trước Tây Lịch). Tượng Lasa bằng sa thạch là nữ thần của thế giới người chết đối với dân tộc Etrus.

Phòng đất nung trưng bày các đồ dùng bằng đất sét nung. Có nhiều bình đựng tro xác người chết tìm thấy tại Tarquinia và Vulci thuộc các thế kỷ 9 và 10 trước Tây Lịch. Loại bình Villanova rất thông dụng trong vùng Etruria và loại bình đựng tro người chết hình cái lều được dân chúng vùng Latium biết đến.

Phòng các tác phẩm nguyên thủy Hy Lạp : Bữa tiệc của người chết (thuộc thế kỷ 4 trước Tây Lịch) với hình của thần chết Hades và các người thờ lập. Người hùng cỡi ngựa, bàn thờ và dân chúng thờ lạy (thuộc thế kỷ 4 trước Tây Lịch). Thần Asklepios và con gái Hygieia cùng đoàn người thờ lạy (thế kỷ 4 trước Tây Lịch).

Các bức tượng trong viện bảo tàng

* Phòng triển lãm các chân đèn gồm 6 gian trưng bày các chân đèn. Ngoài các bức tranh vẽ trên trần do Domenico Torti và Ludwig Seitz vẽ vào các năm 1883 – 1887, dưới thời ĐGH Leo 13, quan tài bằng đá của trẻ em với nắp có hình chạm trổ và những bức tượng của các thần linh, còn có đôi chân đèn tìm thấy tại Otricolli thuộc thế kỷ 2 cũng như các chân đèn khác cùng thời.

* Phòng triển lãm các bức thảm. Các bức thảm do ông Pieter van Aeist dệt tại Bỉ thuộc thế kỷ 16 theo các bức vẽ của học trò danh họa Raffaello. Những bức thảm này thuộc về Trường Phái Mới để phân biệt với những bức thảm thuộc trường phái cũ do chính danh họa Raffaello thực hiện được trưng bày tại Pinacoteca. Phía tường đối diện cửa sổ là hình các mục đồng đến thờ lạy Chúa Hài Đồng; Ba vua thờ lạy Chúa; Dâng Chúa Giêsu trong đền thờ; vua Hêrôđê ra lệnh giết các em trẻ tại Belem (gồm 3 bức); Chúa Kitô Phục sinh; Chúa Kitô hiện ra với bà Maria Madalena; Chúa Giêsu ăn bữa tối với hai môn đệ tại làng Emmaus; Chúa Giêsu lên trời... Phía cửa sổ có hình ghi lại cuộc sống của ĐGH Urbano 8 do xưởng Barberini làm hồi thế kỷ 17; hình cuộc dàn xếp tranh chấp về Trsimeno; Maffeo Barberini được ĐGH Phaolo 5 phong làm Hồng y; ĐHY Maffeo Barberini được bầu làm Giáo Hoàng với danh hiệu là Urbano 8; nữ quận công Mathilde dâng gia tài cho Tòa Thánh; ĐGH Urbano 8 khởi công xây pháo đài Urbano; Quân lính Roma Comelius trở lại...

Mái vòm phòng Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội

* Phòng triển lãm các bản đồ địa lý. Phòng dài 120 thước trưng bày các bản đồ địa lý do linh mục Ignazio Danti, dòng Đaminh, chuyên viên toán học, vũ trụ học và kiến trúc gia nổi tiếng, vẽ vào thời gian 1580 - 1583. Bốn mươi bức tranh diễn tả các vùng trong nước Italia, Corfu và Malta. Trần hành lang rất đẹp với các bức họa về các thánh xuất thân từ các vùng địa lý diễn tả trong bản đồ. Những bức họa này do trường phái Manierista, dưới sự hướng dẫn của danh họa Girolamo Muzianos thành Brescia.

* Phòng và nhà nguyện Pio 5. Tranh sơn dầu Thánh sử Gioan (thế kỷ 16); bức thảm dệt tại xưởng Bruegger (thế kỷ16); Tranh sơn dầu chân dung thánh Giáo Hoàng Pio 5. Các thảm diễn tả khoa chiêm tinh, âm nhạc, văn phạm…

Phòng này cũng trình bày các bức thảm danh tiếng (thế kỷ 15,16), trên cửa là chiếc tán của ĐGH Urbano 8, và trên vách đối diện là cuộc tử nạn của Chúa Kitô, các mầu nhiệm về đức tin, cảnh đội triều thiên cho Đức Mẹ, Đức Tin, Đức Công Bằng và Yêu Thương. Nhà nguyện riêng của ĐGH Pio 5 này nằm giữa ba nhà nguyện chồng lên nhau.

* Phòng Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội Các bức tranh do họa sĩ Francesco Podesti thành Ancona vẽ kỷ niệm biến cố ĐGH Pio tuyên bố tín điều Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội ngày 2.12.1854. Chính giữa phòng là đồ hình mái tròn đền thờ thánh Phêrô bằng gỗ làm năm 1561 cùng những bìa sách trang trí mỹ thuật hình Đức Mẹ.

Lm. Inhaxio Hồ Văn Xuân