Nằm ở trục giao nhau giữa 3 khu vực Bắc, Trung, Ðông Á, Mông Cổ là một trong những quốc gia có địa hình cao nhất thế giới, với những rặng núi ở phía tây và bắc, còn sa mạc ở phía nam.
Mông Cổ tọa lạc trên thảo nguyên lộng gió, với độ cao trung bình dao động từ 1.000 đến 1.500m. Nước này cũng nằm giữa Nga (ở phía bắc) và Trung Quốc (phía nam).
 |
| Đất nước của Thành Cát Tư Hãn vẫn giữ truyền thống chăn nuôi và cưỡi ngựa |
Thời tiết khắc nghiệt
Nhiệt độ trung bình trên thảo nguyên dao động từ 35 độ C vào mùa hè xuống dưới -20 độ C vào mùa đông. Nhiệt độ thấp nhất của nước này từng được ghi nhận là -58 độ C. Và Ulaanbaatar cũng là thủ đô có nhiệt độ trung bình thấp bậc nhất trên toàn thế giới, dễ dàng rơi xuống ngưỡng - 24,5 độ C vào tháng 1 hằng năm. Bất chấp tiết trời lạnh giá, món khoái khẩu của người Mông Cổ vào mùa đông chính là món kem lạnh buốt.
Mông Cổ có khoảng 3.000 con sông với tổng chiều dài 67.000km, trên 3.000 hồ, 6.900 dòng suối, 190 sông băng và 250 suối nước khoáng. Lượng mưa trung bình hằng năm thấp, từ 200 đến 220mm. Điểm bù trừ là Mông Cổ có đến 250 ngày bầu trời xanh không gợn chút mây, vì thế được đặt biệt danh là “đất nước của bầu trời xanh”. Khoảng 30% diện tích đất Mông Cổ là sa mạc Gobi, một trong những sa mạc lạnh lẽo của thế giới với nhiệt độ có thể xuống đến -40 độ C vào tháng 1.
 |
Mông Cổ là quốc gia lớn thứ 18 trên thế giới, hơn 1,5 triệu km2, có diện tích tương đương các nước ở Tây Âu và Trung Âu gộp lại. Tuy nhiên, mật độ dân cư của nước này cũng tản mát nhất, chỉ khoảng 3,3 triệu người, theo số liệu thống kê năm 2020. Phải sinh hoạt trong điều kiện môi trường khắc nghiệt, người dân Mông Cổ phát triển văn hóa du mục từ khoảng 2.000 năm qua.
Ngày nay, đến 40% dân số Mông Cổ vẫn tiếp tục đời sống du mục hoặc bán du mục. Dân thành thị vào mùa hè lại quay về các thảo nguyên, và ai nấy đều thành thạo việc nuôi gia súc lấy sữa, cưỡi ngựa và dựng Ger - lều tròn truyền thống. Có bao nhiêu người Mông Cổ thì có từng ấy số ngựa. Tục ngữ Mông Cổ có câu, “người Mông Cổ không có ngựa giống như con chim mất đi đôi cánh”.
 |
| Tuy đã có nhiều thành phố nhưng nhiều người dân Mông Cổ vẫn giữ lối sống du mục |
Những căn lều không gắn chuông
Nằm trong số các dân tộc du mục cuối cùng trên thế giới, dân Mông Cổ sống hòa hợp với thiên nhiên và di chuyển gia súc tùy theo mùa. Họ cũng là những người vô cùng hiếu khách. Lều Ger không bao giờ được lắp chuông, vì chủ nhà luôn sẵn sàng chào đón khách đến chơi. Ngay khi bước vào cửa, khách khứa sẽ nhanh chóng được chủ nhà mời ăn món gì đấy, có thể là món sữa ngựa lên men tên airag chẳng hạn.
Đất nước Mông Cổ tuyệt đẹp cũng là quê hương của một số loài trong danh sách nguy cấp, bao gồm báo tuyết. Lạc đà hai bướu cũng là loài bản địa ở nước này, và từng là phương tiện chuyên chở chính của Con đường Tơ lụa cổ đại nhờ vào năng lực chịu lạnh và chịu hạn tốt. Giống như báo tuyết, lạc đà hai bướu thuộc nhóm loài nguy cấp. Hằng năm, Mông Cổ tổ chức lễ hội lạc đà, cho phép người nước ngoài có thể tiếp cận sinh vật này.
 |
Dân tộc Mông Cổ với truyền thông dũng mãnh và thiện chiến có hẳn những hội thao địa phương, chủ yếu dành cho các môn truyền thống. Cứ vào mùa hè, mỗi thành phố lại tổ chức lễ hội Naadam với 3 hạng mục chính: bắn cung, cưỡi ngựa và đấu vật. Đối với người bản xứ, đây là một trong những sự kiện văn hóa và thể thao quan trọng nhất trong năm.
Mông Cổ cũng là một quốc gia trẻ, với người dưới 35 tuổi chiếm hơn 1/3 dân số. Taxi là phương tiện di chuyển phổ biến nhất ở các thành phố Mông Cổ. Bà Jana Žilková, đại diện cho tổ chức Caritas ở Mông Cổ, mô tả tình huống như sau: “Chỉ cần đưa tay khỏi cửa sổ xe hơi là trong tích tắc bạn sẽ có khách đi nhờ. Người ở đây thường sử dụng dịch vụ chia sẻ taxi trên đường đi làm hoặc về nhà. Đó cũng là cách dễ dàng để dân địa phương kiếm thêm tiền”. Kể từ năm 2007, Caritas đã hỗ trợ người Mông Cổ trong nhiều chương trình, chủ yếu tập trung vào nỗ lực bảo vệ môi trường.
|
Ðối thoại liên tôn ở Mông Cổ
Ngày 3.9, tại Nhà hát Hun ở Ulaanbaatar, Ðức Giáo Hoàng Phanxicô đã gặp 12 vị lãnh đạo và đại diện tôn giáo của Mông Cổ. Trong bài phát biểu, ngài hai lần dẫn Kinh Pháp cú, một trong những văn tự cổ xưa nhất của đạo Phật. “Mùi hương của các loài hoa chỉ lan tỏa theo chiều gió, mùi hương của những người sống đời đức hạnh lan tỏa khắp mọi hướng”, Ðức Thánh Cha trích lời Ðức Phật. Ðức Phanxicô cũng ca ngợi Mông Cổ là đất nước có lịch sử chung sống giữa những người theo các truyền thống tôn giáo khác nhau. Do ảnh hưởng của lịch sử, hiện chỉ có khoảng 60% dân số Mông Cổ theo một tôn giáo, trong số này gần 90% theo đạo Phật, số còn lại theo Công giáo, đạo Hồi, Chính Thống giáo và Shaman là đạo gốc của Mông Cổ. |
ĐỊNH NGUYỄN
Bình luận