Những người nhặt ve chai trên khắp thế giới đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu ảnh hưởng của ô nhiễm rác nhựa đối với những cộng đồng nghèo khó.
Tổ chức Greenpeace Anh và Everyday Plastic vừa tổ chức chiến dịch Đếm Nhựa trên toàn nước Anh. Kéo dài từ ngày 11-17.3, khoảng 80.000 người đến từ tất cả 650 khu vực bầu cử quốc hội đã tham gia chiến dịch, trong đó có hơn 10.000 lớp học. Đây là cơ hội để người dân góp sức vào nỗ lực cung cấp chứng cứ cần thiết nhằm phơi bày tình trạng rác nhựa ở xứ sở sương mù. Kết quả sẽ được công bố ngày 17.4.
Trong khi đó, trên toàn thế giới, từ lâu những người nhặt ve chai vẫn tiếp tục công việc nhặt, phân loại và tái chế rác nhựa cũng như những loại rác tái chế khác. Công việc của họ được đánh giá cao, đến nỗi các tổ chức trên thế giới đang vận động để thông qua Hiệp ước Nhựa Toàn cầu trong nỗ lực ủng hộ những người này.
Những người nhặt ve chai
Theo Liên minh Quốc tế về người nhặt ve chai và Tổ chức Phụ nữ làm nghề phi chính thức, ước tính có hơn 20 triệu người trên thế giới đang kiếm sống bằng nghề nhặt rác. Họ thu thập, phân loại và bán vật liệu cho các cơ sở tái chế hoặc tái sử dụng. Đa số những người làm công việc này là dân da màu ở nam bán cầu. Người nhặt ve chai thu thập các loại vật liệu như nhựa, thủy tinh, giấy và rác điện tử thải ra từ các hộ gia đình, đường phố và các bãi rác. Họ đóng góp vào hoạt động tái chế và tái sử dụng, giảm thiểu tình trạng ô nhiễm. Trên thực tế, khoảng 60% số rác nhựa được tái chế trên toàn cầu được thu thập nhờ vào người nhặt ve chai. Theo các tổ chức, người nhặt ve chai thực sự là “xương sống” của các hệ thống tái chế thế giới.
Công việc mà những người nhặt ve chai đang thực hiện cũng mang đến ảnh hưởng lớn lao cho nỗ lực bảo vệ môi trường đồng thời góp phần vào kinh tế địa phương. Nhờ họ, rác trở nên ít đi trên đường phố hoặc tại các bãi rác, giúp giảm số rác nhựa bị đổ vào ao hồ, sông suối hoặc đại dương. Ô nhiễm giảm đi mang đến lợi ích rõ ràng cho sức khỏe cộng đồng, vì rác trong tình trạng không được quản lý sẽ làm gia tăng nguy cơ tim mạch, ung thư và các vấn đề về hô hấp. Theo báo cáo của tổ chức No Time to Waste (Không còn thời gian để mất), ô nhiễm môi trường gây nên cái chết của khoảng 1 triệu người ở nam bán cầu. Bên cạnh đó, nhiều rác được nhặt thì hoạt động tái chế càng được đẩy mạnh.
Hiệp ước Nhựa Toàn cầu giúp được gì?
Bất chấp vai trò quan trọng trong vấn đề giải quyết cuộc khủng hoảng nhựa, và kinh nghiệm về thu thập, tái chế rác nhựa, người nhặt ve chai lại thường bị xã hội lãng quên. Cuộc sống và sinh kế của họ không được các chính phủ quan tâm hoặc được bảo vệ. Họ thường không được phát lương mà thường sống nhờ vào số ve chai được bán mỗi ngày. Nhiều người bị kỳ thị, quấy rối và bị loại trừ khỏi các quy trình ra quyết định có thể ảnh hưởng đến chính bản thân họ.
Hiệp ước Nhựa Toàn cầu là cơ hội giúp những người sống trong cảnh nghèo khổ bằng cách giảm sản xuất nhựa, tăng cường việc tiếp cận thu thập rác và tái chế. Năm 2022, 175 quốc gia và vùng lãnh thổ của Liên Hiệp Quốc nhất trí cần có một hiệp ước để chấm dứt ô nhiễm nhựa. Hiện các quốc gia thành viên Liên Hiệp Quốc vẫn đang đàm phán nhằm đạt thỏa thuận quốc tế, có tính ràng buộc về mặt pháp lý về nhựa, tập trung vào toàn bộ chu kỳ sử dụng nhựa, từ khâu thiết kế đến sản xuất và thải đi.
Liên minh Quốc tế về người nhặt ve chai là liên đoàn của các tổ chức người lượm rác, đại diện hơn 460.000 người ở 34 quốc gia. Tại mỗi vòng đàm phán về Hiệp ước Nhựa Toàn cầu, một tổ chức đại diện cho người nhặt ve chai sẽ có mặt. Họ đóng vai trò tích cực trong quy trình thương thuyết, nhằm tìm kiếm sự công nhận đối với vai trò của người nhặt ve chai trong quá khứ và tương lai, cũng như bảo vệ quyền lợi của họ.
Bà Madi Koena, một người nhặt ve chai ở Nam Phi và là đại biểu tham gia quy trình này, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của cơ hội hiện có. “Là một người mẹ và người bà, tôi bắt đầu lượm và bán ve chai để đảm bảo gia đình tôi có bữa ăn. Chúng ta cần có một hiệp ước đủ mạnh để cung cấp và đảm bảo việc làm tốt hơn, bền vững hơn, mang đến sự bảo trợ xã hội, nhiều cơ hội đào tạo và đảm bảo người lao động có điều kiện làm việc tốt hơn”, bà nhận định.
BẠCH LINH
Bình luận