Những người không có lương hưu

Có một bộ phận người từng đi làm việc, sau khi nhận quyết định nghỉ hưu, do chưa đóng bảo hiểm xã hội đủ số năm theo quy định nên không có lương hưu, họ chỉ lãnh tiền “một lần” rồi thôi và ở tuổi về chiều, phải xoay sở nhiều cách để tồn tại…

Bà Trần Thị Thu Anh (quận 1, TPHCM) cho biết, trước đây bà làm việc cho một xưởng dệt nhỏ ở quận Tân Bình theo kiểu tính lương sản phẩm, rồi xưởng làm ăn thua lỗ, bà nghỉ và xin làm tại một xưởng in. Đến tuổi về hưu, xét ra bà chưa đóng bảo hiểm xã hội đủ số năm bởi thời gian làm ở xưởng in dưới 20 năm. Với số tiền vài chục triệu được lãnh sau khi nghỉ việc, bà gởi ngân hàng, lãi suất một tháng không bao nhiêu. Sống độc thân, bà phải dựa vào gia đình người chị trong các bữa ăn thường ngày. Để có tiền tiêu xài riêng, hằng ngày bà đến quán phở trong xóm phụ bưng bê, rửa tô chén, mỗi tháng được 5 - 6 triệu đồng. Nay đã ở tuổi ngoài 70, bà vẫn làm việc theo cách của mình, như lời kể: “Chị tôi giúp hai bữa cơm. Chúng tôi cùng ở nhà ba mẹ để lại, tôi không lo chỗ ở, tiền điện, tiền nước, nhưng cũng phải có tiền ăn sáng, tiêu vặt chứ nên ở tuổi hưu rồi vẫn phải làm kiếm tiền”.

Không phải ai cũng may mắn được người chị yêu thương và được các cháu bảo bọc như bà Thu Anh. Cũng hoàn cảnh không có gia đình riêng, bà Mai Thị Cúc (Q.12) khi còn trẻ làm việc ở hợp tác xã dệt chiếu cói. Khi mặt hàng chiếu không còn được thị trường ưa chuộng, bà thất nghiệp và xin vào làm công nhân lau dọn trong một khách sạn ở tuổi 40. Lúc nghỉ hưu, bà cũng chỉ lãnh được một số tiền, mang về hùn hạp buôn bán cà phê, bánh ngọt với người bạn. Công việc làm ăn thất bại, bà trắng tay. Cũng có nhà ba mẹ để lại nhưng mỗi tháng bà Cúc phải phụ tiền điện nước cùng gia đình người chị ruột. Còn việc ăn uống, bà tự túc. Ở tuổi “xưa nay hiếm”, bà phải xin phụ bán sách cho một tiệm sách với mức thu nhập ít ỏi, chỉ hơn 3 triệu đồng một tháng. Tâm sự với bạn bè, bà Cúc từng ao ước: “Tôi ước giá như mình có lương hưu, chừng 2 triệu một tháng cũng được, để phụ tiền điện nước với các cháu và ăn sáng. Như vậy mỗi ngày làm ở nhà sách xem như cũng đủ chi tiêu và phòng khi đau ốm”.

Cũng là một người đã nghỉ hưu nhiều năm nay, trường hợp ông Nguyễn Anh Trí thì thật đáng buồn. Ông từng có vợ ở TPHCM, nhưng sau đó chia tay, nhà bán chia đôi. Thời trẻ, ông làm nhiều việc từ lao động chân tay đến bàn giấy. Ở tuổi 45, ông mới xin được chân bảo vệ tại một nhà trẻ. Về hưu, với số năm đóng bảo hiểm ít, ông cũng chỉ được lãnh một số tiền khiêm tốn. Chẳng biết làm gì, ông Trí cho một người bạn vay để kiếm lời hàng tháng. Chẳng ngờ, người này làm ăn thất bại, vướng vào tù tội, thế là ông già về hưu mất cả vốn lẫn lời. Giờ đây, cứ mỗi tháng, các cháu gọi ông bằng chú, bằng cậu thay nhau nuôi ăn ông. Khổ nỗi những người cháu không tập trung một thành phố hay một tỉnh nào. Có người ở Bình Thuận, người ở Vĩnh Long hay Long Xuyên… Và ông cứ đi như đi du lịch. Cứ vài tháng lại nghe ông về Hàm Tân, rồi xuống Vĩnh Long. Giọng ông buồn buồn khi nghe chúng tôi hỏi sao không sống với chỉ một người cháu thôi: “Tôi không có con cái gì, các cháu tôi đều có gia đình riêng nên không ai muốn nhận trách nhiệm một mình lo cho tôi đến cuối đời cả… Tôi không có hộ khẩu nên cũng chẳng hưởng được trợ cấp cho người già. Có lúc tôi ước mình có sổ hưu, ít nhiều gì cũng được, quan trọng là có bảo hiểm y tế…”.

Những người có gia đình, con cái, có nhà cửa thì đỡ khổ hơn. Ít ra trong nhà mình, các con hùn nhau chi trả tiền điện nước và lo cho họ ngày 2 bữa cơm. Hằng tháng, các con hùn nhau cho ba hoặc mẹ tiền trà nước cà phê, cũng tạm ổn ở tuổi về chiều. Còn những người độc thân thì quả đáng lo. Họ phải dựa vào anh chị em và các cháu. Số tiền ít ỏi khi về già cũng khiến cuộc sống của họ không được thoải mái.

Khi còn trẻ, còn lao động kiếm sống được thì với nhiều người, tiền lương hưu có vẻ khiêm tốn, không mấy hấp dẫn nhưng khi đã đứng bên kia con dốc của cuộc đời, sức khỏe không còn, thì chuyện có vài triệu đồng mỗi tháng đã là quý. Bởi vậy, thật không gì hơn khi về hưu sau thời gian cống hiến cho xã hội, được thật sự an nhàn hưởng tuổi già mà không bận tâm, lo lắng gì chuyện cơm áo gạo tiền!

NGUYỄN NGỌC HÀ