Những vấn đề chung quanh cuộc rước đầu lễ (P2)

IV. NHỮNG THỰC HÀNH PHẢI LOẠI BỎ

Những thực hành sau đây vốn đang xảy ra nhan nhản ở một số giáo xứ, cần phải xem xét lại và loại bỏ:

A. Ban trống đi trước đoàn rước - Người mang Sách Tin Mừng đi ngay sau nhóm người cầm thánh giá đèn hầu - Tượng ảnh đi sau đoàn rước

Đây là những thực hành nhầm lẫn về thứ tự cuộc rước nhập lễ. Theo hướng dẫn của Giáo hội trong sách Lễ nghi Giám mục và Quy chế Tổng quát Sách lễ Roma (2002), thứ tự đoàn rước nhập lễ như sau (LNGM 128; QCSL 120):¹

1] Người cầm bình hương có hương nghi ngút.²

2] Các tác viên cầm nến và thầy giúp lễ hay một tác viên khác cầm thánh giá [có gắn ảnh chuộc tội ở phía trước] đi giữa họ;³

3] Các đoàn thể giáo xứ với đồng phục [và có thể có người đại diện mang cờ hiệu đi trước từng nhóm].

4] Các thừa tác viên không có chức thánh: chẳng hạn như các tác viên giúp lễ, tác viên đọc sách, tác viên cho rước lễ…

5] Sách Phúc Âm do thầy phó tế mang, chứ không phải Sách Bài Ðọc, nâng cao lên một chút.⁴ Nếu không có thầy phó tế thì một thầy tác vụ đọc sách mang Sách Tin Mừng thay thế.⁵ Nếu không có phó tế lẫn thầy đọc sách thì một linh mục đồng tế mang Sách Tin Mừng rồi chính ngài sẽ rước Sách Tin Mừng từ bàn thờ sang giảng đài và công bố Tin Mừng trong Thánh lễ đó.⁶ Sách Tin Mừng sẽ được thay thế bằng di tích hay ảnh tượng các thánh, nếu đó là cuộc rước tôn kính Đức Maria hay một vị thánh nào đó.

6] Thừa tác viên có chức thánh: phó tế và các linh mục đồng tế.

7] Chủ tế. Nếu vị chủ tế là Đức Giám mục đi một mình, ngài sẽ đội mũ mitra, tay trái cầm gậy mục tử, tay phải ban phép lành cho dân chúng.

8] Hai phó tế đi sau và hơi cách Đức Giám mục hay linh mục chủ tế một chút.

9] Những người giúp cử hành thánh lễ như người giúp mở sách, cầm mũ, gậy cho Đức Giám mục (đi ngay sau Đức Giám mục).

10] Dân chúng.

Căn cứ vào thứ tự trên, thì ban trống [thường có đồng phục] được xếp ở nhóm vị trí số 3 nên không thể đi trước đoàn rước như thể dẫn cả đoàn rước. Đoàn rước nào cũng là đoàn dân của Chúa và chính Thiên Chúa là Đấng dẫn dắt chúng ta như được biểu thị qua khói hương bay nghi ngút hoặc thánh giá với tượng chịu nạn (trong trường hợp không sử dụng hương trầm). Khoảng thế kỷ VII - VIII, nghi thức phụng vụ Roma đã yêu cầu sử dụng hương trong đoàn rước Đức Giám mục tiến đến bàn thờ và vào thứ Sáu Thánh. Các lịch Roma truyền rằng khi đi rước Đức Giáo hoàng và Đức Giám mục, cũng như khi rước Sách Tin Mừng, phải có đoàn tùy tùng mang 7 chân nến, và thầy phụ phó tế cầm bình hương với khói nghi ngút đi trước như nghi lễ của triều đình Roma.⁷

Cũng căn cứ vào thứ tự trên thì tượng ảnh – đối tượng được tôn vinh trong đoàn rước – phải ở vị trí thứ 5 chứ không phải vị trí cuối cùng. Nếu thực hành kiệu tượng ảnh đi sau cùng trong đoàn rước như vậy, cuộc rước tôn kính Đức Mẹ hay các thánh vô hình chung mang dáng dấp của một cuộc rước quan tài. Vì chỉ trong đoàn rước quan tài từ nhà thờ ra nghĩa trang để an táng thì linh mục chủ sự mới đi sau dân chúng và đi trước quan tài.⁸

Tại Việt Nam chúng ta, trong các thánh lễ như: Truyền chức, Truyền dầu hay một dịp long trọng nào khác của giáo phận…, thường không có sự tham gia đông đảo của các tín hữu vào đoàn rước nhập lễ mà chỉ có vài thầy giúp lễ cầm bình hương, thánh giá và đèn hầu, còn toàn bộ là quý cha và quý thầy phó tế (tức những người có chức thánh), cho nên người mang Sách Tin Mừng [chứ không phải Sách Bài Đọc] sẽ đi ngay sau những người cầm thánh giá đèn hầu. Sự nhầm lẫn đã xảy ra tại các giáo xứ hay cộng đoàn tu khi bắt chước y chang đoàn rước đầu lễ như thế mà quên rằng trong đoàn rước đầu lễ của mình còn có các đối tượng khác như: các đoàn thể với đồng phục [và có thể có người đại diện mang cờ hiệu đi trước từng nhóm]; các thừa tác viên không có chức thánh: những giúp lễ, tác viên đọc sách, tác viên cho rước lễ... Vì thế, căn cứ vào thứ tự đoàn rước ở trên, người mang Sách Tin Mừng phải đứng ở vị trí thứ 5, tức là sau thừa tác viên không có chức thánh và trước thừa tác viên có chức thánh, chứ không phải đi ngay sau nhóm người mang thánh giá đèn hầu (vốn ở vị trí số 2).

B. Rước quá nhiều tượng ảnh về cùng một đối tượng

Ở đây có thể chia ra hai trường hợp:

1] Thường xuyên

Bên trong nhà thờ, các tòa dành cho việc sùng kính Đức Mẹ và các thánh phải có chỗ riêng mà không làm ảnh hưởng đến cử hành phụng vụ. Do đó, các tượng ảnh thánh được đặt để cho việc sùng kính của các tín hữu không nên thường xuyên ở trong cung thánh. Nên dè dặt về số lượng và sắp xếp các ảnh tượng thánh sao cho không để 2 ảnh tượng của cùng một vị thánh trong một tòa nhà thờ.⁹ Điều này không nhất thiết loại trừ ảnh các thánh có trong một nhóm các nhân vật.¹⁰ Kỷ luật chỉ có một tượng ảnh thánh trong một thánh đường (bất cứ vị thánh nào) là một biện pháp hữu ích và cần thiết nhằm loại trừ sự mê tín và niềm tin sai lệch của một số tín hữu đôi khi thể hiện sự sùng kính một cách quá đáng đến nỗi có thể, chẳng hạn: coi tượng ảnh Đức Mẹ Fatima quyền năng hơn tượng ảnh Đức Mẹ Lộ Đức...

2] Thỉnh thoảng

Trong những dịp đặc biệt, chẳng hạn nhân dịp cử hành lễ Đức Mẹ, một số ảnh tượng Đức Mẹ dưới những tước hiệu khác nhau có thể là chất liệu tốt cho những bài giáo lý và nuôi dưỡng lòng đạo đức khi được kiệu theo trong cùng một đoàn rước hay được đặt trong nhà thờ.¹¹ Tuy nhiên, ở đây chỉ áp dụng trong trường hợp đi rước với một vài ảnh tượng Đức Mẹ mà thôi chứ không có ý áp dụng cho số lượng các tượng ảnh Đức Mẹ lên đến 15 hay 16 như đã xảy ra tại một số giáo xứ. Thực hành như vậy có nguy cơ biến rước sách thành thời điểm quan trọng nhất của ngày lễ cũng như việc sắp xếp các ảnh tượng Đức Mẹ nhiều như thế trong nhà thờ sẽ gây ra tình trạng rối rắm và phức tạp. Cần đối chiếu thực hành này với Quy chế Tổng quát Sách lễ Roma là “phải liệu sao cho các ảnh tượng đó đừng nhiều quá và được bố trí thế nào để tín hữu khỏi chia trí khi tham dự những lễ nghi”.¹²

Ngoài trường hợp tượng ảnh Đức Mẹ kể trên, rước nhập lễ với nhiều tượng ảnh hầu như không thể áp dụng cho tượng ảnh các thánh khác vì đây không phải là trường hợp một đối tượng được tôn vinh với những tước hiệu khác nhau. Bên cạnh đó, tuyệt đối không được rước nhập lễ với nhiều tượng Chúa Hài Đồng trong dịp lễ Vọng Giáng sinh. Lý do là vì: thứ nhất, chúng ta cần làm nổi bật chân lý Con Một Chúa đã xuống thế làm người; thứ hai, bên trong nhà thờ chỉ có một hang đá duy nhất ứng với một tượng Chúa Hài Đồng duy nhất được rước và đặt vào trong hang đá mà thôi.

V. THAY LỜI KẾT

Để kết thúc, xin dùng những lời hướng dẫn và cảnh báo sau đây của chính Giáo hội:

Để bảo toàn tính cách đích thực của các cuộc rước là biểu lộ đức tin, các tín hữu cần được hướng dẫn cho biết bản chất riêng biệt của các cuộc rước theo quan điểm thần học, phụng vụ và nhân văn.¹³

Cũng như các việc đạo đức khác, các “cuộc rước để tôn kính các thánh” vẫn có khả năng phát sinh một vài sai lầm làm tổn thương đức tin Kitô giáo: có thể xảy ra là những việc đạo đức này lấn lướt các bí tích, làm các bí tích đẩy xuống hàng thứ yếu và những biểu hiện bên ngoài đó được coi trọng hơn tâm tình bên trong của các tín hữu; cũng vậy, cuộc rước có thể được coi là sai lầm, như thời điểm quan trọng nhất của ngày lễ mừng vị thánh… Cuối cùng phải coi chừng để không biến cuộc rước, vốn trước hết phải là một chứng từ đức tin, thành một hoạt cảnh đơn thuần hay một cuộc diễu hành kiểu văn hóa dân gian.¹⁴

(tiếp theo và hết)

Lm. Giuse Phạm Đình Ái, SSS

____________________________

¹ Xc. Vinh sơn Nguyễn Thế Thủ, Giải đáp các Vấn vạn về Phụng vụ, 137-141.

² QCSL 276a.

³ QCSL 188.

⁴ Tại Việt Nam, giáo dân không được dự trù để mang Sách Tin Mừng trong nghi thức này.

⁵ QCSL 196.

⁶ Chỉ có Sách Tin Mừng mới đem đi rước và nên được trang hoàng như bao da, vải, hay kim loại. Nếu không có Sách Tin Mừng riêng mà chỉ có Sách Bài đọc thì hãy để Sách Bài đọc ở giảng đài chứ không đem đi rước.

⁷ Xc. Herbert Thurston, “Processions”,The Catholic Encyclopedia.Vol. 12.New York: Robert Appleton Company,1911.15 Nov. 2015<http://www.newadvent.org/cathen/12446c.htm>.

⁸ Xc. Nghi thức An táng (năm 1969), số 35.

⁹ QCSL 318.

¹⁰ Xc. Peter Elliott, Ceremonies of the Modern Roman Rite (San Francisco: Ignatius, 2004), 47.

¹¹ Xc. Anscar J. Chupungco, What, then is Liturgy (Quezon, Philippines: Claretian Publications, 2010), 240-241.

¹² QCSL 318.

¹³ Hướng dẫn về Lòng Đạo đức Bình dân và Phụng vụ, số 246.

¹⁴ Ibid., số 247.