Nói không với “tâm lý đám đông”

Hiện nay, một bộ phận giới trẻ có xu hướng sống theo tâm lý đám đông, nói cách khác là hội chứng đám đông hay “tâm lý bầy đàn”...

Không ít người trẻ, nhất là các bạn học sinh, sinh viên, những người ở lứa tuổi mà suy nghĩ chưa chín chắn, chỉ làm theo bản năng, thích kết nhóm, thần tượng ai đó đến độ mù quáng. Có bạn sẵn sàng a dua theo số đông để “ném đá”, lên án một người mà không nhận định được sự việc đó đúng hay sai. Chẳng hạn khi ca sĩ S. là thần tượng của rất nhiều bạn trẻ bị tố đạo nhạc, ngay lập tức các bạn lên Facebook, Twitter, diễn đàn báo mạng đáp trả, nói những từ khó nghe, dung tục, tẩy chay truyền thông. Nghệ sĩ hài T.G có hành vi khiếm nhã trong một buổi lễ trao giải thưởng danh giá nhưng vẫn được một nhóm hâm mộ tuổi teen “che chở” bằng cách công kích báo chí, chửi bới dư luận (những ai phê phán) trên mạng xã hội một cách thậm tệ…

Cũng có trường hợp một nhóm bạn chơi thân, khi một trong những thành viên đó đánh nhau với người khác, thay vì can ngăn thì họ lại nhào vô đánh hội đồng. Rất nhiều sự việc đau lòng trong giới học đường đã được báo chí đưa tin. Chỉ mới tí tuổi đầu nhưng các bạn như tay anh chị, xúm nhau đánh bạn mình không thương tiếc... Lòng từ tâm ẩn sâu trong tim ở mỗi con người tự dưng biến mất.

Tất nhiên kết bạn là một điều đáng được khuyến khích. Hoạt động nhóm ngoài việc sống hòa đồng, giỏi giao tiếp còn là cách tiếp nhận nhiều ý tưởng, tương trợ nhau. Tuy nhiên, cần phải tỉnh táo nhận định đúng sai, biết điều gì nên và không nên làm, chứ đừng theo thói hay bắt nạt kẻ yếu, kém may mắn hơn mình nhưng lại sợ hãi trước những kẻ hơn mình về địa vị, quyền lực hoặc sức mạnh... Bạn bè thì có người tốt, kẻ xấu, nên biết phân định để tránh rơi vào cực đoan, tiêu cực. Đó là lý do thành ngữ có câu “Chọn bạn mà chơi”.

Nói về tâm lý đám đông, nhà tâm lý học người Pháp Gustave Le Bon nhận định: “Những đám đông luôn bị vô thức tác động, họ xử sự như người nguyên thủy, người dã man, không có khả năng suy nghĩ, suy luận, mà chỉ cảm nhận bằng hình ảnh, bằng sự liên kết các ý tưởng, họ không kiên định, thất thường và đi từ trạng thái nhiệt tình cuồng loạn nhất đến ngây dại ngớ ngẩn nhất. Đó là một tâm lý có thiên hướng tiêu cực, vì vậy cha mẹ nên kéo con ra khỏi ‘bầy đàn’ trước khi trẻ mất phương hướng...”.

Để làm được điều đó thì cha mẹ nên giám sát, uốn nắn con mỗi ngày một ít và hướng con về những hành động, việc làm mang tính đạo đức, nhân văn. Nhưng giám sát không có nghĩa là quản thúc, cấm túc mà cho con tự do giao lưu với bạn bè. Và khi con chơi với bạn xấu, có dấu hiệu tiêu cực thì ngăn chặn kịp thời, để lâu ngày biết đâu sẽ dẫn đến những hậu quả khôn lường. Các bậc phụ huynh cũng nên khuyên con cháu sống có lập trường riêng, chủ động suy nghĩ để đưa ra quyết định thay vì a dua theo bạn bè. Đôi khi người trẻ có những quyết định không sáng suốt, nên rất cần cha mẹ, ông bà trong gia đình và cả thầy cô nơi trường lớp điều chỉnh, sai ở đâu thì sửa chỗ đó. Các chuyên gia tâm lý - giáo dục từ lâu cũng đã nhìn nhận một điều rằng sống khác biệt (nhưng không khác người) sẽ giúp trẻ năng động, làm chủ bản thân và thành công trong tương lai.

NGUYỄN THANH VŨ