Tại hội nghị Build to Last (Xây dựng để Trường tồn) do Phòng Thương mại và Công nghiệp Pháp (CCIFV) tổ chức ngày 7.4 tại TPHCM, giới chuyên gia và đại diện các doanh nghiệp đã nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết của việc quy hoạch các đô thị bền vững, thân thiện với môi trường.
Khai mạc hội nghị, Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet nhận định “xây dựng xanh và bền vững” vừa là thách thức, vừa là cơ hội, và cũng là mục tiêu mà Pháp và Việt Nam cùng hướng tới. Theo ông, ngành xây dựng giữ vai trò then chốt trong việc ứng phó biến đổi khí hậu vì ngành này có vị trí quan trọng trong nền kinh tế, chiếm khoảng 11% GDP và 7% số việc làm toàn cầu; nhưng đồng thời cũng là nguồn gốc gây ra lượng phát thải lớn, và chịu nhiều tác động trước những diễn biến thời tiết cực đoan.
Hiện nay, cả Việt Nam và Pháp đều tham gia tích cực vào Liên minh vì ngành xây dựng Thế giới (Global ABC) thuộc Chương trình Môi trường Liên Hiệp Quốc, quy tụ khoảng 290 thành viên là các quốc gia và tổ chức quốc tế. Mục tiêu của “xây dựng xanh” là các tòa nhà trong tương lai sẽ được thiết kế thân thiện với môi trường, quá trình đô thị hóa diễn ra bền vững, trong đó giao thông công cộng cùng những giải pháp để sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đóng vai trò then chốt. Việt Nam và Pháp đều cam kết đạt được những mục tiêu này, được khẳng định qua Kế hoạch hành động chung thuộc khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện. Cụ thể, Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) tích cực hỗ trợ Việt Nam trong những nỗ lực để thích nghi với biến đổi khí hậu, chẳng hạn qua các dự án về giảm nguy cơ ngập lụt ở nhiều tỉnh thành.
Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TPHCM Nguyễn Lộc Hà nhấn mạnh việc TPHCM là một trong những địa phương dẫn đầu về hợp tác với Pháp. Đây là nền tảng thuận lợi để thúc đẩy các chương trình song phương về phát triển đô thị bền vững, đúng với tinh thần mà thành phố đang theo đuổi, “phát triển bằng tư duy tích hợp, liên ngành, liên vùng và hợp tác đa chủ thể”. TPHCM đang đẩy mạnh chuyển đổi xanh với nhiều mục tiêu rất cụ thể. Thành phố đã ban hành Kế hoạch hành động kiểm soát ô nhiễm không khí giai đoạn 2026-2030, trong đó phấn đấu đến năm 2030, 100% phương tiện giao thông công cộng sử dụng năng lượng sạch, đồng thời hướng đến kiểm soát toàn bộ các nguồn khí thải lớn, thúc đẩy giảm phát thải các công trình xây dựng và sử dụng năng lượng hiệu quả hơn.
Những điểm mà Đại sứ Pháp và Phó Chủ tịch Thường trực UBND TPHCM đã đề cập liên quan chặt chẽ đến các phiên thảo luận tại hội nghị. Các chuyên gia và đại diện giới đầu tư, doanh nghiệp Pháp đã đưa ra nhiều góc nhìn thực tế khi áp dụng “xây dựng xanh và bền vững”. Để giảm phát thải carbon, cần giải pháp tổng thể, từ quy hoạch, thiết kế, mua sắm, đến vận hành... Tất cả các khâu cần được nghiên cứu thấu đáo từ đầu và liên kết chặt chẽ với nhau để hướng đến “xây dựng xanh”. Ví dụ, kết cấu thép thế nào để tiết kiệm thép; lựa chọn vật liệu phải tính từ khâu thiết kế chứ không phải thiết kế xong mới tính tới vật liệu. Một chuyên gia cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của kiến trúc và quy hoạch đối với tính bền vững của đô thị. Bên cạnh các yếu tố về môi trường, thiết kế khu đô thị có thể ảnh hưởng lớn đến sức khỏe cộng đồng. Một tòa nhà có thể giúp cải thiện sức khỏe của người làm việc, sinh sống bên trong nếu được thông khí tự nhiên, tận dụng tốt ánh sáng tự nhiên, sử dụng vật liệu tự nhiên...; hoặc tạo nhiều điều kiện để người sử dụng dễ dàng lựa chọn đi bộ, leo thang bộ, thay vì chỉ dùng thang máy.
Vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường, và vật liệu xây dựng được sản xuất từ các nhà máy giảm phát thải khí carbon cũng là những yếu tố đáng lưu ý. Mới đây, một nhà máy sản xuất tấm xi măng của Saint Gobain tại Quảng Trị đã đạt mục tiêu phát thải ròng bằng không (Net Zero), được xem là cột mốc đáng ghi nhớ trong những nỗ lực bảo vệ môi trường tại Việt Nam. Nhà máy này đã thực hiện nhiều biện pháp, bao gồm việc vận hành với 100% nhiệt sinh khối và 100% điện tái tạo; thay thế các loại xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch bằng xe điện; tối ưu hóa vòng đời của sản phẩm… “Vật tư xanh” chỉ là một phần trong bức tranh toàn cảnh của một đô thị phát triển bền vững, bên cạnh những yếu tố quan trọng khác như vận tải, cơ sở hạ tầng, hậu cần…, với sự chung tay từ nhiều phía, cả chính quyền lẫn nhà đầu tư, doanh nghiệp.
Trong bức tranh toàn cảnh đó, đại diện AFD, ông Antoine Le Bihan lưu ý hiện chi phí về hậu cần, vận lưu (logistic) của Việt Nam vẫn còn cao, vì nhiều lý do nhưng một trong số đó là sự phụ thuộc vào vận tải đường bộ. Chi phí có thể giảm và giúp tăng khả năng cạnh tranh của Việt Nam so với các nước trong khu vực nếu tăng cường giao thông đường thủy (rẻ bằng 1/13 đường bộ) và đường sắt (bằng 1/6). Ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) bổ sung, chi phí về vận lưu ở nhiều nước được thể hiện qua tốc độ luân chuyển hàng hóa. 8 năm trước, khi ông Jaspaert mới sang Việt Nam thì bình quân tốc độ của xe vận tải hàng chỉ 26km/h nhưng hiện đã đạt 56km/h. Tuy đã tiến bộ nhiều nhưng vẫn cần tiếp tục cải thiện vì tốc độ bình quân của xe tương đương, chở loại hàng hóa tương đương ở Trung Quốc là 80km/h, Chủ tịch EuroCham cho biết. Vì những lý do nói trên, Pháp và châu Âu rất quan tâm đến các dự án về giao thông như đường sắt cao tốc, đường sắt đô thị ở nước ta.
LAN CHI
Bình luận