Các nhà khảo cổ học đã khai quật được một con đường lớn do tổng trấn Phôngxiô Philatô xây dựng, tiết lộ về phần nào cuộc sống của những con người sống cùng thời Chúa Giêsu.
 |
Sau hàng ngàn năm biến mất kể từ khi Jerusalem bị quân La Mã tàn phá, con đường 2.000 năm tuổi lần đầu tiên được các nhà khảo cổ học người Anh phát hiện vào năm 1896. Các nhà nghiên cứu giờ đây đã tìm được hơn 100 đồng tiền nằm bên dưới những tảng đá lát đường, cung cấp manh mối vô cùng xác thực cho thấy đây là con đường được tổng trấn Phôngxiô Philatô cho khởi công vào thời đó. Ông ta đã tiếp quản tỉnh Judaea từ năm 26 đến 36, và là kẻ đã ra lệnh hành hình Chúa Giêsu trên thập giá. Tuy nhiên, chứng cứ về mặt khảo cổ học của nhân vật này rất giới hạn, vì vậy khám phá mới giúp xác nhận sự tồn tại của Philatô, cũng như phần nào hé lộ đời sống của con người vào thời Ðức Giêsu, theo báo cáo đăng trên chuyên san của Viện Khảo cổ thuộc Ðại học Tel Aviv (Journal of the Institute of Archaeology of Tel Aviv University).
 |
| Bản đồ thể hiện con đường nối liền hồ Siloam với Núi Đền |
Xác định niên đại
Giới học giả từ lâu biết về sự tồn tại của con đường cổ, kể từ khi các nhà khảo cổ học tiến hành khai quật khu vực này vào đầu thế kỷ 19. Ðiều mà đến nay họ mới biết là thời điểm con đường được mở. Ðể trả lời câu hỏi này, các chuyên gia của Cơ quan Cổ vật Israel và Ðại học Tel Aviv bắt tay vào đào đường. Sau 6 năm nỗ lực, các nhà khoa học đã khai quật được một đoạn đường dài 220m. Họ tìm được hơn 100 đồng tiền, với một số có niên đại từ năm 17 đến 30-31 sau Công nguyên, tức rơi vào thời điểm Philatô làm tổng trấn Judaea.
Ðồng tác giả cuộc nghiên cứu, tiến sĩ Donald Ariel của Cơ quan Cổ vật Israel khẳng định biện pháp giám định đồng xu cho kết quả rất chính xác. “Do một số đồng tiền có khắc năm đúc bên trên mặt của chúng, điều đó có nghĩa là nó phải được đúc cùng năm hoặc trễ hơn thời điểm này. Tuy nhiên, dựa trên thống kê học, các đồng xu được đúc khoảng 10 năm sau (so với nhóm được tìm thấy) là những đồng tiền được lưu hành phổ biến nhất ở Jerusalem, vì thế nếu chúng tôi không phát hiện bất kỳ đồng xu phổ biến nào bên dưới con đường, có nghĩa là đường phải được trải sớm hơn thời điểm xu được đúc. Hay nói cách khác, con đường chỉ được xây dựng vào thời của tổng trấn Philatô”, theo tiến sĩ Ariel.
 |
| Các mẫu vật thu thập được cho thấy đây là một con đường đặc biệt |
Ðường hành hương
Con đường, chiều dài 600, rộng khoảng 8m, được trải bằng những tấm đá lớn, giống như thường thấy tại những đô thị khác của đế quốc La Mã. Các nhà nghiên cứu tính toán phải cần đến khoảng 10.000 tấn đá để trải đường, và đội ngũ chuyên gia vô cùng ấn tượng trước kỹ thuật của con người thời đó. Việc nó nối kết hai địa điểm quan trọng nhất của Jerusalem lúc bấy giờ cho thấy đây là tuyến đường hành hương.
Con đường nối liền hồ Siloam ở phía nam, nơi khách hành hương dừng chân tắm gội và lấy nước uống, với Núi Ðền. Hai công trình này đều đóng vai trò quan trọng đối với Do Thái giáo và Công giáo. Trong đó, Núi Ðền, thuộc cổ thành Jerusalem, được xem là nơi linh thiêng trong nhiều ngàn năm. Ở đây, Chúa Giêsu đã thực hiện phép lạ chữa người mù sáng mắt bằng cách đưa ông này đến hồ Siloam. Ðồng tác giả, tiến sĩ Joe Uziel của Cơ quan Cổ vật Israel nhận định: “Nếu nó chỉ là một lối đi thông thường, kết nối hai điểm A và B, không cần phải xây một con đường quy mô đến thế”.
 |
“Ở đoạn hẹp nhất, đường cũng rộng đến 8m. Ðặc điểm này, cùng với những tấm đá được cắt gọt kỹ lưỡng và một số điểm trang trí, như các bậc đá chạy dọc theo con đường, cho thấy đây là một con đường đặc biệt”, tiến sĩ Uziel phân tích. Các tấm đá trải đường bị vùi lấp bên dưới nhiều lớp đá vụn, được cho là xuất phát từ sự kiện quân đội La Mã tràn đến và phá hủy thành phố vào năm 70. Trong số các mảnh vụn có tàn tích vũ khí, bao gồm đầu mũi tên, những phần còn lại của các thân cây bị cháy rụi, và gạch đá đến từ các ngôi nhà bị tàn phá.
Các nhà nghiên cứu suy đoán rằng, có lẽ tổng trấn Philatô đã ra lệnh trải đường nhằm làm giảm căng thẳng với cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, vẫn chưa tìm thấy tài liệu nào xác nhận giả thuyết này.
LING LANG
Bình luận