Phép thử

Cơn bão số 3 vừa rồi như là một phép thử đối với các đô thị hiện đại, trong đó có Hà Nội. Ðiều ngạc nhiên là bài kiểm tra này vẫn mang đến những đáp án như những lần mưa bão trước. Qua thực tiễn cho thấy, Hà Nội có hàng trăm điểm ngập úng và rất nhiều cây đổ, nhiều tuyến phố bị ùn tắc kéo dài, nhiều phương tiện giao thông chết máy, nhiều mái tôn bị lật… Cũng may, ảnh hưởng của bão vào tới Thủ đô đã suy yếu đi nhiều, chỉ còn là vùng áp thấp, nên không gây thiệt hại về người.

Mấy tháng trước, ở cao điểm của mùa nóng, báo chí mô tả Hà Nội như một chảo lửa bởi hiệu ứng nhà kính và các khối bê tông hấp nhiệt. Nhưng với ảnh hưởng của bão vừa rồi, người ta lại đặt ra vấn đề tại sao một đô thị hiện đại như Hà Nội lại có nhiều điểm tê liệt chỉ sau khoảng 10 giờ mưa to? Rõ ràng hệ thống giao thông và thoát nước đã không đáp ứng được khi có sự bất thường về thời tiết. Các dự án cải tạo đê điều, trạm bơm… luôn được triển khai vẫn chưa đáp ứng được tiêu úng thoát nước vào mùa mưa. Vẫn thiếu tính đồng bộ giữa quy hoạch giao thông, hệ thống thoát nước và áp lực cư dân đô thị.

Cái tê liệt của nhiều đoạn đường trong mưa bão còn diễn ra dài dài sau khi mưa kết thúc còn là hệ quả của việc gia tăng các phương tiện ô tô ở thời điểm mưa gió thay vì xe máy. Nếu sống lâu năm ở đây và quan sát, người ta sẽ thấy một hiện tượng phổ biến là mật độ phương tiện giao thông ở Hà Nội phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết. Ở thời điểm như mưa to hay nắng nóng, ô tô, taxi được người dân sử dụng tối đa khi đi lại, lòng đường không còn chỗ cho xe máy, dẫn đến chen lấn giữa hai loại phương tiện, làm tình hình thêm tồi tệ. Hà Nội đang có dự án thu phí ô tô vào thành phố để giảm ùn tắc, xem ra nó không phải hoàn toàn vô lý, nhất là mỗi dịp mưa to gió lớn.

Cây xanh ở đô thị bị quật đổ sau những cơn mưa bão là điều hết sức bình thường, dễ hiểu. Các cây trước bão bao giờ cũng được cắt tỉa hằng năm để bảo đảm an toàn. Tuy nhiên việc luôn cắt đục đường sá, hè phố, cải tạo rãnh thoát nước ở bên dưới đã chặt đi hầu hết các rễ cây để giúp nó đứng vững, chỉ còn các rễ cái bám thẳng xuống đất. Bởi vậy nhìn thì già nua, cổ thụ, nhưng cây mong manh, dễ vỡ, chỉ cơn gió mạnh là có thể bị quật đổ. Với các cây mới trồng cũng vậy. Vì mang ở nơi khác về trồng thay thế nên nó đã có kích cỡ khá lớn, và để tiện cho việc trồng, các rễ đều bị chặt xung quanh nên cũng dễ lâm vào cảnh tương tự trong mưa bão.

Chúng ta luôn hướng tới xây dựng một đô thị thông minh, hiện đại, áp dụng khoa học công nghệ tiên tiến. Nhưng khi một sự biến động nhỏ về khí hậu, thời tiết đã làm cho không ít sinh hoạt của người dân bị xáo trộn, thì có lẽ ước mơ về đô thị thông minh vẫn còn xa. Phải chăng chính quyền đô thị hãy chú tâm hơn trong việc giải quyết các vấn đề đời thực cho tốt, trước khi nghĩ về tính hiện đại của thành phố.

Ngô Quốc Ðông