SáchLuận Ngữ (12:24) của đạo Nho chép lời một cao đồ của Đức Khổng là thầy Tăng Sâm, có bốn chữ tôi hay nhớ tới mỗi khi gặp gỡ hay có thêm bạn mới nhờ cái duyên văn tự dun rủi, đó là: “Dĩ văn hội hữu” 以文會友 (Lấy văn chương họp bạn).
Tôi kết giao với ông Vũ Đình Đường quả y như lời Tăng Tử. Về tuổi, ông sinh trước tôi hơn nửa giáp, và chúng tôi trở thành văn hữu thông qua nhịp cầu nối là tờ báo Công giáo và Dân tộc mà tôi cộng tác đã gần một phần tư thế kỷ.
Những năm qua, ông Vũ thỉnh thoảng gởi tặng vợ chồng tôi mấy món quà lưu niệm xinh xắn, vài quản bút, dăm gói bánh kẹo thơm ngon, hay quyển sách dày dặn ông chăm chút biên soạn. Tôi cảm nhận rõ trong đó gởi gắm tình cảm đằm thắm của ông và của hiền nội ông, vì lúc nào lời đề tặng kèm theo cũng ghi đầy đủ hai phương danh Vũ - Đỗ.
Gần cuối năm 2023, ông ghé nhà tặng vợ chồng chúng tôi bộ sách hai tập, bìa cứng, nhan đề: “Từ Mừng Kim Khánh Hôn Nhân Đến Nửa Thế Kỷ Cầm Bút” (Nxb Đồng Nai). Nhan đề này như một tóm tắt toàn bộ dày hơn 550 trang sách in mỹ miều.
Thật vậy, ngoài lời giới thiệu (hay cảm nghĩ) ân cần của năm vị linh mục, bộ sách gồm hai phần chính: (a) Những cột mốc (milestones) suốt dặm dài năm mươi năm đời sống hôn nhân hạnh phúc, và (b) năm mươi năm viết báo (với bảy mươi tám bài viết đã đăng trong các loại báo, nay kết tập lại).
Thông thường vào những dịp kỷ niệm kim khánh như thế này, xưa nay cũng như ở nhiều nước, vẫn có tập quán (hay truyền thống) tổ chức bữa tiệc chung vui, để thân bằng cùng họp mặt chúc mừng cho nhau. Tuy nhiên, hai ông bà Vũ - Đỗ lại chọn làm sách, như “kỷ yếu kim khánh” của một đời người chắp cánh uyên ương, thì âu cũng là việc khá hy hữu.
Nhà Nho đông phương từ xa xưa vốn có quan niệm là “nhập thế tục bất khả vô văn tự” 入世俗不可無文字 (Sanh ra đời không thể không có chữ nghĩa); thế nên thuở trước, bất kể giấy mực, bút viết là thứ trân bảo, sắm sửa khá tốn nhiều tiền, nhưng đã là nhà Nho thì không thể không sáng tác, hầu lưu lại con chữ cho đời (hay cho riêng gia tộc), và nhà Nho mặc nhiên xem đấy là một cách lưu danh hậu thế vậy, là để “bất hủ” 不朽 (lasting forever; eternal) vậy.
Cây bút Công giáo Vinh Sơn Vũ Đình Đường nào có khác chi các nhà Nho xa xưa ấy. Giở từng trang bộ sách, dò theo các trang dài mục lục, tôi nghĩ rằng để viết được ngần ấy bài báo trong nửa thế kỷ, và để kết tập nên bộ “kỷ yếu kim khánh” dày dặn thế này, ông Vũ hiển nhiên đã và đang có bên cạnh ông “một nửa hoàn hảo” để cùng nhau kết chặt “dải đồng”. Mà được như thế thì bể Đông tát cũng cạn, phải không nhỉ?
Huệ Khải
Bình luận