Tắt đèn cho một tương lai tươi sáng

Sự kiện thường niên “Giờ Trái đất” của Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF) năm nay sẽ diễn ra vào 20g30 thứ Bảy, 27.3, tại nhiều nước, trong đó có Việt Nam.

Giờ Trái đất kêu gọi cáchộ gia đìnhvà cơ sởkinh doanhtắt đèn điện và các thiết bị điện trong vòng “Một Giờ” (từ 20g30 đến 21g30 - giờ địa phương) vào thứ Bảy cuối cùng của tháng 3 hằng năm. Bắt nguồn từ một sự kiện tắt đèn mang tính biểu tượng tại thành phố Sydney, Úc năm 2007, Giờ Trái đất đã trở thành một trong những phong trào môi trường có quy mô lớn nhất thế giới. Từ đó đến nay, sự kiện này tạo nguồn cảm hứng và thúc đẩy các cá nhân, cộng đồng, doanh nghiệp và tổ chức thuộc 190 quốc gia và vùng lãnh thổ hành động để bảo vệ môi trường tự nhiên.

Nhiều hoạt động tại Việt Nam

Năm 2009, Giờ Trái đất được WWF tổ chức lần đầu tiên tại Việt Nam, với sự đồng hành của Bộ Công Thương và Bộ Tài nguyên và Môi trường. Chỉ với 6 tỉnh thành tham gia trong lần đầu tiên, tới năm 2012 Giờ Trái đất đã nhận được sự hưởng ứng và tham gia của toàn bộ 63 tỉnh thành, cùng hàng triệu cá nhân, tổ chức. Năm nay, trước hiện trạng mất đa dạng sinh học với tốc độ chưa từng có và sự suy thoái nghiêm trọng của hành tinh Xanh, tại Việt Nam, Giờ Trái đất kêu gọi mọi người cùng“Lên tiếng vì thiên thiên”, tập trung vào hai chủ đềTiết kiệm năng lượng - Giảm phát thải khí nhà kínhvàKhông còn rác nhựa trong môi trường tự nhiên. Theo WWF, những chủ đề này hướng cộng đồng suy ngẫm về mối liên kết giữa con người và thiên nhiên, mối quan hệ tương sinh giữa các giống loài, để từ đó có những hành động và đóng góp cụ thể nhằm giải quyết những vấn đề môi trường lớn, đặc biệt là tiêu thụ năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, giảm phát thải khí nhà kính, hạn chế tiêu thụ các sản phẩm nhựa dùng một lần nhằm đạt mục tiêu không còn rác thải nhựa trong môi trường tự nhiên…

Nhiều bạn trẻ Việt Nam nhiệt tình tham gia Giờ Trái đất - ảnh: WWF

Tương tự như ở các nước khác, Giờ Trái đất 2021 tại Việt Nam năm nay sẽ tập trung vào các hoạt động trực tuyến và mạng xã hội để đáp ứng các yêu cầu giãn cách nhằm phòng chống dịch Covid-19. Một tọa đàm với chủ đề về Giờ Trái đất, dự kiến được phát sóng trên kênh VTV1 lúc 20g ngày 27.3. Các nhà hoạch định chính sách trung ương và địa phương, các nhà khoa học, các cá nhân sẽ chia sẻ những thách thức về môi trường mà chúng ta đang phải đối mặt, kế hoạch hành động quốc gia và những kinh nghiệm quốc tế để giải quyết các vấn đề đó. Những mô hình thành công, những câu chuyện đổi thay được chia sẻ trong toạ đàm cũng hy vọng có thể truyền cảm hứng tới công chúng để dẫn đến những hành động thiết thực.

Các hoạt động về truyền thông mạng xã hội cũng được bắt đầu từ ngày 19.3 với tiêu điểm là ngày 27.3, tập trung vào hai vấn đề phát thải khí nhà kính và rác thải nhựa. Thử thách “30 ngày sống xanh” sẽ mở đầu cho chiến dịch Giờ Trái đất trên mạng xã hội, kêu gọi và truyền cảm hứng cho các cá nhân thực hiện những hành động thân thiện với môi trường như tuần lễ đi xe đạp; ăn chay; không bỏ phí thức ăn; không sử dụng đồ nhựa dùng một lần; sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả tại gia đình, công sở và nơi công cộng... Người tham gia chia sẻ hình ảnh thực hiện thử thách của mình và kêu gọi bạn bè, người thân cùng tham gia.

Bài học của năm 2020

Tắt đèn trong vòng một giờ biểu thị ý thức của con người đối với tiết kiệm năng lượng, và hơn thế nữa là với các nguồn tài nguyên, đa dạng sinh học và thiên nhiên nói chung. Từ ý thức ấy, nhiều “giờ” năng lượng khác sẽ được tiết kiệm, cứ thế, càng lan tỏa thì sẽ giúp tương lai của thiên nhiên càng thêm tươi sáng.

Giờ Trái đất 2021 cũng là dịp suy ngẫm về mối liên hệ giữa việc tàn phá thiên nhiên và sự bùng phát của những dịch bệnh toàn cầu như Covid-19, cũng như kêu gọi sự đoàn kết của hàng triệu người qua hình thức trực tuyến, cùng lên tiếng vì Ngôi nhà Chung. Sự kiện toàn cầu này diễn ra ngay trước cột mốc mà các nhà lãnh đạo trên thế giới cần đưa ra những quyết sách quan trọng về môi trường, biến đổi khí hậu và phát triển bền vững, định hướng tương lai của nhân loại.

Một loạt các thảm họa đã diễn ra trên toàn thế giới trong năm 2020, bao gồm hiện tượng thời tiết khắc nghiệt, cháy rừng trên diện rộng và sự bùng phát đại dịch Covid-19 đã cho thấy việc ngăn chặn những tổn thất của thiên nhiên là hành động cấp bách để bảo vệ tương lai của chính chúng ta. Đây cũng chính là điều mà Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã nhiều lần nhấn mạnh, đặc biệt qua thông điệp Laudato si’: “Mọi thứ đều liên quan mật thiết với nhau và những vấn đề của hiện tại đòi hỏi một nhãn quan bao quát mọi khía cạnh của khủng hoảng toàn cầu”. Laudato si’ được khai triển từ nền tảng là mối quan hệ giữa thụ tạo và Đấng Sáng Tạo, như thế, sẽ không có vấn đề nào về môi trường có thể tách biệt với các vấn đề về xã hội. Biến đổi khí hậu, di cư, chiến tranh, đói nghèo, kém phát triển chính là hệ quả của một cuộc khủng hoảng duy nhất, khủng hoảng về đạo đức, văn hóa và tâm linh. Đây là một góc nhìn rất thực tế. Laudato si’ không phải là sự hoài niệm về thời kỳ trước cách mạng công nghiệp. Bản thông điệp vạch trần, mô tả tiến trình tự hủy hoại được kích hoạt bởi lối tư duy muốn kiếm lợi nhuận bằng mọi giá, và bởi thứ “thị trường được thần thánh hóa”.

WWF dẫn Báo cáo đánh giá về các mục tiêu đa dạng sinh học năm 2020 cho biết, thế giới đã không đạt được các mục tiêu ngăn ngừa tổn thất cho thiên nhiên được đề ra cách đây một thập niên. Chính vì vậy, Giờ Trái đất là một thời khắc then chốt để các tổ chức xã hội dân sự, các cá nhân, doanh nghiệp và các nhà hoạt động vì môi trường kêu gọi các nhà lãnh đạo trên thế giới xây dựng lộ trình phục hồi cho thiên nhiên vào năm 2030.

Các hệ sinh thái tự nhiên khoẻ mạnh là nền tảng để xã hội phát triển thịnh vượng, bình đẳng và bền vững. Các mô hình kinh tế - xã hội hiện tại của chúng ta đang tàn phá thiên nhiên một cách khốc liệt, khiến con người dễ bị tổn thương trước các đại dịch, đẩy nhanh biến đổi khí hậu và khiến sinh kế gặp rủi ro. Năm 2021 là một năm quan trọng đối với nhân loại. Khi thế giới cố gắng lật ngược tình thế để phục hồi sau những thiệt hại từ đại dịch Covid-19 và xây dựng lại, cần tập trung nỗ lực phục hồi thiên nhiên để bảo vệ nền kinh tế và xã hội của chúng ta trong tương lai.

Lan Chi