Vừa qua, thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh đã đề xuất thu phí phương tiện giao thông vào nội đô để giảm tải ùn tắc giao thông trong nội thị và bảo vệ môi trường. Ðề xuất này thực chất không có gì mới, vì nhiều năm trước, ý tưởng này đã đưa ra và lần đó định áp dụng thu phí với cả xe máy… Sau đó vì nhiều ý kiến phản hồi và do những điều kiện khác nên chưa thực hiện. Bởi vậy “cái mới” ở lần đề xuất này là đối tượng thu phí trước tiên áp dụng với ô tô, tức nhắm vào đối tượng thu phí có “điều kiện”, chứ không phải lớp bình dân lao động, chủ yếu đi xe máy.
 |
Cũng như những lần trước, đề xuất trên gặp rất nhiều phản ứng. Trước hết là ý kiến của những người có ôtô tham gia giao thông: tắc đường không chỉ do ôtô tạo ra mà do sự thiếu quy hoạch giao thông của chính quyền đô thị, quỹ đất cho giao thông thấp, nhà cửa cao tầng mọc lên như nấm, các cơ quan hành chính, trường học nằm trong nội thị… đã tạo ra sự tắc đường mà ôtô chỉ là một phần trong nhiều nguyên nhân. Ý kiến này không phải không có lý. Sự thiếu quy hoạch tổng thể cùng với áp lực dân cư đã tạo cho giao thông các thành phố thêm khó khăn, đồng thời sự gia tăng các phương tiện giao thông cá nhân trong cư dân quá nhanh.
Việc đề xuất thu phí ôtô vào nội thành cũng cho thấy sự “bất ổn về mặt giải pháp”, bởi lựa chọn đánh vào kinh tế người tiêu dùng chỉ là cách thức cuối và có thể áp dụng bất cứ lúc nào. Ðiều này còn cho thấy sự yếu kém trong các dịch vụ giao thông công cộng đã không đáp ứng được nhu cầu người dân. Vấn đề thu phí còn đặt ra là thói quen tiêu dùng của người Việt thích sử dụng các phương tiện cá nhân hơn. Thói quen tiêu dùng cũng là độ trễ của văn hóa, rất khó thay đổi trong thời gian ngắn.
Vậy việc thu phí để giảm ùn tắc rõ ràng không giải quyết gốc của vấn đề. Không ai dám khẳng định sự chắc chắn sẽ giảm ùn tắc sau khi thu phí, vì nếu đã vì công việc, người tham gia giao thông vẫn sẵn sàng bỏ phí để vào thành phố. Có lẽ cần trở lại gốc của việc ùn tắc của giao thông nội đô là sự quá tải về hạ tầng đô thị, mật độ dân số quá cao ở khu lõi. Gắn liền với đó là những vấn đề còn tồn tại như quy hoạch đô thị chưa hợp lý, quy hoạch hạ tầng giao thông còn nhiều bất cập; chính sách điều tiết mật độ dân số chưa hiệu quả...
Chính quyền đô thị nhiều năm qua đã đẩy mạnh công tác quy hoạch, tăng cường xây dựng hạ tầng giao thông, tuy nhiên những chuyển biến đó còn quá ít để giải quyết căn cơ tình trạng quá tải đô thị. Do đó, để đạt được mục đích giảm ùn tắc giao thông nội đô, các thành phố lớn cần đẩy nhanh hơn việc quy hoạch đô thị cách khoa học, hiện đại; xây dựng đồng bộ hạ tầng giao thông, đô thị; song song là giảm mật độ dân số vùng lõi.
Ngô Quốc Ðông
Bình luận