Tiếng trống ngày khai giảng

Tôi thuộc thế hệ 5X, sinh ra và lớn lên ở Sài Gòn. Nhớ hồi nhỏ, thời tiểu học, những buổi khai giảng, chỉ đến trường nghe thầy cô dặn dò. Tôi không có khái niệm nào về tiếng trống trường mà trong văn chương, thơ ca vẫn nhắc đến. Chúng tôi quen với tiếng chuông vào lớp, ra chơi và tan trường.

Sau 1975, một số trường sử dụng trống để báo giờ. Một số nơi dùng kẻng, tức dùng một thanh sắt đánh mạnh vào miếng sắt to hoặc khung bánh xe hơi. Rồi không biết khi nào, các trường xây nhiều tầng, khang trang và rộng rãi hơn khiến tiếng trống không “bay” lên tận tầng 3 - 4 và vang xa vài trăm mét. Tiếng kẻng lại quá chói tai, thậm chí có chút “thô” nên tiếng chuông điện quay trở lại trường học. Tuy nhiên, cái trống trong hành lang trước dãy phòng ban giám hiệu luôn ở đó, trước lễ khai giảng được mang ra phủi bụi, lau sạch để làm nhiệm vụ báo hiệu năm học mới đã bắt đầu. Nhiệm vụ báo vào học, ra chơi, tan học không còn của trống nữa. Nhưng báo ngày khai giảng vẫn là độc quyền của trống.

Hằng năm, cứ đầu tháng 9, như trong “Tôi đi học” của Thanh Tịnh, tiếng trống khai giảng tạo bao bâng khuâng, xao xuyến trong ký ức của biết bao thế hệ học sinh và cả giáo viên. Tiếng trống như âm vang từ bao thế kỷ trước, như truyền đi sức sống học tập và truyền thống tôn sư trọng đạo của những người đến trường vì đạo lý, văn hóa và sự phát triển xã hội. Người hiệu trưởng hãnh diện đánh tiếng trống khai trường. Có nhiều trường còn vinh dự đón các vị lãnh đạo cấp cao như Chủ tịch nước, Thủ tướng hay Phó Thủ tướng đến dự lễ khai giảng và đánh tiếng trống khởi đầu năm học mới.

Tiếng trống luôn mang đến cho người nghe tâm trạng rộn rã. Tiếng trống khai giảng vì thế không chỉ rộn ràng mà còn đưa họ về lại ký ức tuổi thơ đầy hoa bướm với bạn bè, thầy cô, tạo một hiệu ứng hạnh phúc, vui tươi và cả hồi hộp cho những tháng ngày gọi là “năm học” trong trái tim mọi người. Vì vậy, người ta có thể dùng chuông điện, tiếng kẻng…báo giờ vào học, chuyển tiết và tan học. Nhưng không có một âm thanh nào mang nhiều ý nghĩa, có tính “thiêng liêng” để thay tiếng trống ngày khai giảng của ngành giáo dục Việt Nam.

Là giáo viên về hưu được gần 10 năm, ngày khai giảng, liên tưởng đến hồi trống báo hiệu năm học mới, trong tôi dâng lên một cảm giác bâng khuâng… buồn. Những ngày còn là học sinh chơi đùa bên bạn bè, rồi là giáo viên vui buồn bên học trò, đồng nghiệp… đã xa lắm rồi!

HOÀNG HẠC