Tìm hiểu về tự sắc mới “MAGNUM PRINCIPIUM”

Hôm thứ Bảy 9.9.2017, Phòng Báo chí Tòa Thánh đã công bố một Tông thư dưới hình thức Tự sắc của Ðức Thánh Cha Phanxicô “Magnum Principium” (ký ngày 3.9.2017). Tông thư có hiệu lực từ ngày 1.10.2017. Nội dung của Tông thư là nhằm điều chỉnh bổ sung một số điểm của Ðiều 838 trong Bộ Giáo luật liên quan đến vấn đề dịch các bản văn phụng vụ sang các ngôn ngữ địa phương.

Kể từ Công đồng Vatican II, công việc dịch các bản văn phụng vụ đã được quy định bởi các quy luật và các hướng dẫn rất rõ ràng do cơ quan có thẩm quyền ban hành, đó là Bộ Phụng tự thánh và Kỷ luật các Bí tích; chẳng hạn: Huấn thị Comme le prévoitcủa Hội đồng thực thi Hiến chế Phụng vụ (ra ngày 25.1.1969) [và Huấn thị Varietates legitimae(25.1.1994) liên quan trực tiếp đến lãnh vực hội nhập văn hoá]; Bộ Giáo luật (năm 1983); Huấn thị Liturgiam authenticam(28.3.2001). Căn cứ vào những kinh nghiệm trong quá khứ, đôi khi cũng khó khăn, Ðức Thánh Cha cho rằng “nay là lúc thích hợp để một số nguyên tắc có từ thời Công đồng được tái khẳng định rõ ràng hơn và đưa vào thực hành”.¹

Một cách cụ thể, Tự sắc“Magnum Principium”nhằm xác định rõ hơn vai trò của Tòa Thánh và của các Hội đồng Giám mục trong công việc tế nhị và phức tạp này, tức công việc chuyển dịch các ấn bản mẫu bằng tiếng Latinh sang ngôn ngữ địa phương (hiện đại), hoặc là những việc thích nghi liên quan đến các bản văn và nghi thức.²

Thay đổi nào tại điều 838 của Bộ Giáo luật (=GL)?

Theo Giáo luật số 838 trước đây, dựa trên quyết định của Công đồng Vatican II trong Hiến chế Phụng vụ Thánh [số 22], có 3 cấp độ thẩm quyền trong việc điều hành phụng vụ:³

1/ Tòa Thánh, có trách nhiệm: a] Ðiều hành phụng vụ trong toàn thể Giáo hội (ban hành luật phụng vụ); b] Xuất bản các sách phụng vụ và đưa ra quyết định “thừa nhận” (recognitio) bản dịch của những sách này; c] Canh chừng để mọi quy luật phụng vụ được cẩn thủ khắp nơi. Thẩm quyền trong lãnh vực này thuộc Bộ Phụng tự thánh và Kỷ luật Bí tích trừ ra những vấn đề thuộc giáo thuyết, cách riêng là giáo thuyết về các bí tích, thì thuộc Bộ Giáo thuyết Ðức tin.

2/ Hội đồng Giám mục, lo việc dịch thuật sách phụng vụ ra các sinh ngữ / tiếng bản xứ cũng như thích nghi chúng vào văn hóa địa phương - dân tộc, chuẩn bị những nghi thức riêng đáp ứng nhu cầu tại vùng lãnh thổ thuộc quyền các ngài. Ðây là một số thích nghi trong thánh lễ thuộc trách nhiệm của HÐGM: Các cử chỉ và điệu bộ bên ngoài của tín hữu (Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma [=QCSL], số 24, 43); Các cử chỉ tôn kính đối với bàn thờ và Sách Tin Mừng (QCSL 273); Bản văn các bài hát nhập lễ, chuẩn bị của lễ và hiệp lễ (QCSL 48, 74,87); Các bài đọc Kinh Thánh được dùng trong những hoàn cảnh đặc biệt (QCSL 362); Cách thức trao bình an (QCSL 82); Cách thức rước lễ (QCSL 160-161, 284); Chất liệu làm bàn thờ và đồ lễ, nhất là các bình thánh, cũng như chất liệu, hình thức và màu các phẩm phục dùng trong phụng vụ (QCSL 301, 329, 332, 342, 345-346, 349)…

3/ Giám mục giáo phận, với tư cách người quản lý trước nhất các mầu nhiệm thánh và là thượng tế của đoàn chiên, ngài được Giáo hội giao cho trách nhiệm kiểm soát, gìn giữ và bảo vệ toàn bộ đời sống phụng vụ. Trong trách nhiệm đó, ngài điều hòa kỷ luật đồng tế, ra những quy định về việc phụ giúp linh mục tại bàn thờ, về việc cho rước lễ dưới hai hình, về việc xây dựng và xếp đặt trong nhà thờ trong giáo phận của ngài...⁴

So với trước Công đồng Vatican II, Ðiều 838 của Bộ Giáo luật phản ánh và cụ thể hóa bước ngoặt mới trong việc điều hành phụng vụ của Giáo hội. Thay vì quá nhấn mạnh sự hợp nhất trong phụng vụ đến độ chỉ sử dụng một ngôn ngữ duy nhất và một lễ nghi duy nhất ở khắp nơi có thể nguy hại cho sự dị biệt và đa dạng của các nền văn hóa địa phương, thì nay, Giáo hội tôn trọng những sắc thái văn hóa khác nhau trong phụng vụ ngay cả trong bản dịch từ ấn bản mẫu Latinh [của các bản văn phụng vụ] ra ngôn ngữ bản xứ.

Bảng đối chiếu dưới đây cho thấy những điểm thay đổi và bổ sung tại Giáo luật số 838 so với Giáo luật 838 trước đây [ở những chữ được in đậm] do Tự sắc mới mang lại. Những điểm bổ sung minh nhiên chỉ liên quan đến thẩm quyền hay vai trò của Tòa Thánh và của HÐGM [nằm ở triệt 2 và triệt 3]:

Ðiều 838 trước đây:

1] Việc điều hành phụng vụ tùy thuộc hoàn toàn vào quyền bính của Giáo hội; trong thực tế thuộc quyền Tòa Thánh và, theo quy tắc luật định, thuộc quyền Giám Mục giáo phận.

2] Tòa Thánh có quyền điều hành phụng vụ trong toàn thể Giáo hội, ấn hành các sách phụng vụ, duyệt y các bản dịch sách phụng vụ ra tiếng địa phương, và canh chừng để mọi quy luật phụng vụ được cẩn thủ khắp nơi.

3] Các Hội Ðồng Giám Mục có thẩm quyền soạn thảo các bản dịch sách phụng vụ ra tiếng địa phương, thích nghi cách xứng hợp các bản dịch vào văn hóa địa phương theo những giới hạn đã xác định trong các sách phụng vụ, và ấn hành các bản dịch ấy sau khi được Tòa Thánh duyệt y.

4] Giám mục giáo phận có quyền ban hành các quy luật về phụng vụ, buộc mọi người phải giữ, trong Giáo hội đã được ủy thác cho ngài và trong giới hạn thẩm quyền của ngài.

Ðiều 838 hiện nay:

2] Tòa Thánh có quyền điều hành phụng vụ trong toàn thể Giáo hội, ấn hành các sách phụng vụ, thừa nhận những thích ứng đã được Hội đồng Giám mục tán đồng / ưng chuẩn theo quy tắc của luật, và canh chừng để mọi quy luật phụng vụ được cẩn thủ khắp nơi.

3] Các Hội Ðồng Giám Mục có thẩm quyền soạn thảo các bản văn của sách phụng vụ một cách trung thành trong ngôn ngữ địa phương, thích nghi cách xứng hợp theo những giới hạn, và ấn hành các sách phụng vụ cho những vùng miền các ngài đảm trách sau khi được Tòa Thánh xác nhận / phê chuẩn.

4] Giám Mục giáo phận có quyền ban hành các quy luật về phụng vụ, buộc mọi người phải giữ, trong Giáo hội đã được ủy thác cho ngài và trong giới hạn thẩm quyền của ngài.

(còn nữa)

Lm. Giuse Phạm Ðình Ái, dòng Thánh Thể, SSS

_________________________________________________

¹ Trích lại từ [bản tin của TGP Sài Gòn] Minh Ðức, “Ðức Thánh Cha Phanxicô ban hành Tự sắc về vấn đề dịch các bản văn phụng vụ” trong http://tgpsaigon.net/baiviet-tintuc/20170911/39850

² Ibid.; Xc. Arthur Roche (Thư ký của Bộ Phụng tự Thánh và Kỷ luật Bí tích), “Chú giải Motu Proprio Magnum Principium” từ https://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2017/09/09/170909a.html

³ Xc. Phan Tấn Thành, Giải thích Giáo Luật quyển 4: Nhiệm vụ Thánh hóa của Giáo hội, 9

⁴ Xc. Giáo Luật, số 387; Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma [= QCSL], số 387; Vatican II, Christus Dominus, số 15; Bộ Phụng tự thánh và Kỷ luật Bí tích, Circular Letter to the Presidents of Episcopal Conferences (March 15, 1994), số 1; Huấn thị Redemptionis Sacramentum, số 19; Notitiae 37 (2001): 397-399).