Sau cơn lũ, nhiều vùng cư dân Tây Bắc tan hoang. Theo thống kê chưa đầy đủ, hơn 40 người chết, 300 người mất nhà cửa, tài sản; nhiều làng mạc, trường học bị san phẳng; nhiều trẻ em người già đói rét không nơi nương tựa. Thiệt hại lên tới hàng ngàn tỷ đồng. Lũ quét đã gây ra hậu quả nghiêm trọng và lâu dài vì xóa đi cả những cơ sở hạ tầng thiết yếu.
 |
Sau cơn lũ, tình người lại gắn kết nhau trong cơn hoạn nạn. Nhiều chiến dịch phát động ủng hộ đồng bào bị thiên tai được phát động, từ tổ dân phố đến công sở, tổ chức, doanh nghiệp... Nhiều cá nhân tham gia vào các hoạt động cứu tế, từ thiện nhân đạo.
Sau cơn lũ, nhiều gia đình không biết bắt đầu từ đâu, bởi họ thành tay trắng. Nhiều trẻ em không có trường để học. Một loạt các vấn đề mới phát sinh như tái định cư, dịch bệnh, thuốc men, sinh kế...
Nhiều người đặt câu hỏi tại sao trước cơn lũ chúng ta không tính toán?
Trước cơn lũ, nhiều rừng phòng hộ đầu nguồn bị chặt, bị cháy mà rừng tái sinh không kịp bù lại, khiến thảm thực vật không giữ được một lượng nước sau mỗi cơn mưa. Nước dồn tụ, đồng loạt đổ xuống các thung lũng sườn dốc, biến thành lũ ống, lũ quét. Rõ ràng việc kiểm soát rừng phòng hộ đầu nguồn chưa thực sự hiệu quả.
 |
Trước cơn lũ, nhiều thủy điện được xây dựng. Đây là mục tiêu quốc gia ai cũng hiểu, nhưng về lâu dài, nhiều vùng sinh thái bị ảnh hưởng, nhiều khu dân cư bị di dời, nhiều khu rừng bị đốn hạ. Nhiều khu vực tái định cư được lập ra nhưng không giữ được người dân, do không phù hợp sinh kế. Nhiều bản tái định cư còn không điện, không nước, không trường, không trạm... Vì không có sức hút, dân cư dễ quần tụ theo kinh nghiệm. Nhiều người tìm đến hạ nguồn, nơi lũ quét thường xuyên đi qua và đương nhiên gánh chịu hậu quả.
Thực trạng trên đặt một dấu hỏi về quy hoạch vùng dân cư. Nếu không khoa học, không có tầm nhìn, thật khó tránh được rủi ro nếu có mưa lũ. Mặt khác, công tác dự báo còn hạn chế, nên đã không kịp đề phòng bất trắc và di dời dân cư kịp thời. Có lẽ đã đến lúc phải xóa bỏ tư duy đổ lỗi cho ông trời và phải kiểm điểm lại một cách nghiêm túc việc ứng xử với môi trường. Chuyện mưa lũ bao đời vẫn vậy. Nhịp thiên nhiên chỉ biến đổi bởi sự can dự của chính chúng ta.
Ngô Quốc Đông
Bình luận