Colossal Biosciences, hãng công nghệ sinh học Mỹ đang đặt mục tiêu hồi sinh voi ma mút, vừa đạt được cột mốc quan trọng: nuôi thành công chuột lông xoắn.
Trong hình hài nhỏ bé, chuột lông xoắn Colossal chào đời vào tháng 10.2024 và được dự đoán có thể mang đến ảnh hưởng cho nỗ lực hồi sinh voi ma mút. Những cá thể chuột được biến đổi gien để sở hữu một số đặc điểm của loài động vật khổng lồ bị tuyệt chủng cách đây 4.000 năm, chẳng hạn như râu xoắn và bộ lông dày, xoăn và dài gấp 3 lần lông chuột thí nghiệm bình thường,
Colossal cho biết chuột lông xoắn cho phép đội ngũ khoa học gia của hãng kiểm tra những giả thuyết về mối liên hệ giữa các trình tự ADN cụ thể và những đặc điểm ngoại hình cho phép voi ma mút thích ứng với cuộc sống trong điều kiện lạnh giá. “Đây là bước đi quan trọng nhằm xác nhận cách tiếp cận của chúng tôi trong việc tái hiện những đặc điểm đã biến mất vì tuyệt chủng và thực hiện mục tiêu khôi phục”, Đài CNN dẫn lời tiến sĩ Beth Shapiro, người phụ trách đội ngũ khoa học gia của Colossal. Để tham gia cuộc nghiên cứu, tiến sĩ Shapiro hiện tạm ngưng vai trò giáo sư sinh thái học và sinh học tiến hóa của Đại học California ở Santa Cruz.
Chuột “hưởng” gien voi
Để chiết xuất gien của voi ma mút, các nhà khoa học đã thực hiện cuộc phân tích trên máy tính đối với cấu tạo gien cổ đại của 59 xác voi ma mút lông xoắn, voi ma mút Columbia và voi ma mút thảo nguyên, dao động từ 3.500 năm đến hơn 1.2 triệu năm. Colossal cho biết đã xác định được những biến thể gien di truyền mà voi ma mút khác với họ hàng gần nhất vẫn tồn tại đến ngày nay là loài voi châu Á. Kế đến, các nhà khoa học của hãng chọn ra 10 biến thể có liên quan đến bộ lông - như độ dài, độ dày, cấu tạo, màu sắc và mỡ cơ thể - có thể đáp ứng những biến thể tương tự ở chuột thí nghiệm.
Ví dụ, các nhà khoa học chọn gien FGF5, tập trung vào chu kỳ tăng trưởng của lông, và tạo ra những sợi lông dày, bề mặt xù xì. Họ cũng can thiệp chức năng của ba gien liên quan đến phát triển và cấu trúc của nang lông để tạo ra cấu tạo lông xoắn, gợn sóng và râu xoắn. Những gien khác cũng được can thiệp bao gồm MC1R, gien điều tiết sự sản sinh melanin, nhằm tạo ra bộ lông vàng chứ không phải lông đen, và một biến thể gien có liên quan đến sự thay đổi của trọng lượng cơ thể.
Tổng cộng đội ngũ của tiến sĩ Shapiro cùng lúc thực hiện 8 chỉnh sửa đối với 7 gien ở chuột. “Tôi cho rằng năng lực chỉnh sửa nhiều gien cùng lúc ở chuột, và thông qua đó tạo ra bề ngoài có đặc điểm giống voi ma mút, là bước đi vô cùng quan trọng”, Đài CNN dẫn lời giáo sư Love Dalén của Đại học Stockholm (Thụy Điển). Giáo sư Dalén là cố vấn của Colossal kiêm đồng tác giả báo cáo mới. “Đó là sự chứng minh khái niệm cho thấy Colossal nắm được kỹ thuật chỉnh sửa gien, bao gồm chèn các biến thể gien voi ma mút vào một loài khác”, theo giáo sư.
Mục tiêu đầy tham vọng
Bước kế tiếp của dự án là quan sát nhằm xác định liệu chuột được chỉnh sửa gien có thể chống chịu cái lạnh tốt hơn chuột thông thường hay không. Nếu điều này được xác thực, nhóm gien trên sẽ được sử dụng cho nỗ lực hồi sinh voi ma mút. Colossal đang tham vấn với ban đạo đức của hãng và sẽ tuân thủ các yêu cầu bảo vệ động vật trong các cuộc thử nghiệm trong tương lai.
Kể từ khi được doanh nhân Ben Lamm và nhà di truyền học George Church thành lập năm 2021, Colossal đã gây quỹ được 435 triệu USD. Hãng có kế hoạch hồi sinh voi ma mút, chim dodo, hổ Tasmania, bằng cách chỉnh sửa bộ gien của họ hàng gần nhất còn sống đến nay của mỗi loài để tạo ra cá thể lai có bề ngoài tương đồng với loài đã tuyệt chủng. Cuối cùng, công ty muốn đưa những cá thể này quay về môi trường sống tự nhiên, trong nỗ lực phục hồi sự đa dạng sinh học.
Trong trường hợp của voi ma mút, Colossal tranh luận việc đưa sinh vật giống voi ma mút quay về Bắc Cực có thể tạo ra hiệu ứng nén tuyết và cỏ, từ đó xây dựng cơ chế cách nhiệt cho mặt đất và làm trì hoãn tốc độ tan rã băng tầng vĩnh cửu và ngăn chặn tình trạng thải carbon vào không khí. Công ty Mỹ này trước đó tuyên bố đang đuổi kịp tiến độ với hy vọng có thể giới thiệu chú ma mút con đầu tiên vào năm 2028.
Bên cạnh đó, các kỹ thuật do Colossal phát triển có thể được sử dụng để phục vụ cho công việc bảo tồn, nhất là đối với những loài động vật đang nguy cấp, theo nhà đồng sáng lập kiêm Tổng giám đốc Ben Lamm. “Các mô hình bảo tồn hiện tại vẫn có tác dụng. Chúng chỉ không làm việc đủ nhanh để bắt kịp tốc độ con người đang biến đổi hành tinh và xóa sổ các giống loài”, theo ông Lamm. Vì thế, giới khoa học cần có những công cụ và kỹ thuật để bảo đảm thế giới động vật thích ứng tốt và cùng tồn tại với loài người trong điều kiện mới.
HỒNG HOANG
Bình luận