Vị linh mục tiên phong trong nghiên cứu cổ thư

Linh mục Jean Mabillon của dòng Biển Ðức, thuộc cộng đoàn Thánh Maur, được người đời sau công nhận là nhà sáng lập các quy tắc nghiên cứu cổ thư và văn thư học.

Cha Jean Mabillon là sử gia đi tiên phong trong lĩnh vực nghiên cứu thư pháp cổ đại và xây dựng các quy tắc nhằm nghiên cứu cổ thư và văn thư học ở phương Tây.

Thời thơ ấu

Mabillon chào đời ngày 23.11.1632 ở thị trấn Saint-Pierremont, khi đó thuộc tỉnh Champagne nhưng giờ là một phần của tỉnh Ardennes (Pháp). Ngài là con trai của ông Estienne Mabillon (qua đời năm 1692 ở tuổi 104) và bà Jeanne Guérin. Năm 12 tuổi, cậu bé Mabillon nhập học trường Bons Enfants ở Reims. Ðến năm 1650, cậu gia nhập Chủng viện, trước khi rời nơi này ba năm sau và trở thành tu sĩ tại đan viện Thánh Remi, cũng ở thành phố Reims.

Tại đây, vì quá đam mê học tập và không màng đến sức khỏe, thầy Mabillon ngã bệnh. Năm 1658, bề trên gửi tu sĩ trẻ đến đan viện Corbie để dưỡng bệnh. Hai năm sau, thầy Mabillon được truyền chức linh mục trước khi đến đan viện Thánh Denis gần Paris. Năm 1664, vị linh mục một lần nữa được thuyên chuyển, ngài đến đan viện Saint-Germain-des-Prés ở Paris. Ðây được xem là “tổng hành dinh” của các học giả thuộc cộng đoàn Thánh Maur của dòng Biển Ðức.

Việc di chuyển liên tục như thế mang đến cho cha Mabillon cơ hội tiếp xúc rộng rãi với những học giả nổi tiếng. Trong số những người ngài gặp gỡ và hợp tác làm việc có Luc d’Achery, Charles du Fresne, Sieur du Cange, Étienne Baluze và Louis-Sébastien Le Nain de Tillemont.

Tu viện Saint-Germain-des-Prés

Kỷ nguyên khoa học cổ thư

Cha Mabillon làm việc ở đan viện Saint-Germain-des-Prés suốt 20 năm, tham gia dự án biên tập các công trình nghiên cứu của Viện trưởng, cũng là thánh Bernard xứ Clairvaux (nhà cải cách chủ chốt của dòng Xitô) và đồng soạn thảo Tuyển tập Cuộc đời của các vị thánh Biển Ðức (tựa chính thức Acta Ordinis S. Benedicti - 9 cuốn, xuất bản từ năm 1668-1701).

Công trình thứ hai được thực hiện thông qua sự hợp tác với học giả - linh mục Luc d’Achery, thủ thư của thư viện Saint-Germain-des-Prés và là tiền bối của linh mục Mabillon. Nhờ vào kho tài liệu đồ sộ của cha d’Achery, cha Mabillon đã hoàn thành tuyển tập Acta Ordinis S. Benedicti. Thông qua công trình này, cha Mabillon đã mô tả cuộc sống của các vị thánh thuộc dòng Biển Ðức để minh họa lịch sử vào thời đầu Trung Cổ.

Với sự hỗ trợ của đồng nghiệp, ngài tiếp tục hoàn thành tác phẩm De Re Diplomatica (xuất bản 1681; tái bản có bổ sung năm 1704), trong đó, cha thiết lập cách nguyên tắc nhằm xác định tính chính xác và niên đại của các bản thảo cổ. Với sự trích dẫn một khối lượng khổng lồ các bản thảo cổ xưa, De Re Diplomatica chính thức mở ra kỷ nguyên về khoa học cổ thư. Ðây là lĩnh vực nghiên cứu các tài liệu lịch sử và tạo ra ngành nghiên cứu văn thư bằng tiếng Latinh, đóng vai trò nền tảng cho khoa học nghiên cứu cổ thư của châu Âu sau này.

Nhà thờ Saint-Germain-des-Prés

Quan trọng hơn nữa, De Re Diplomatica thách thức nhận định của một học giả khác cho rằng gần như toàn bộ tài liệu ghi chép vào vương triều Merovee của người Frank (từ đầu thế kỷ thứ 5 đến năm 751) đều là giả mạo toàn và không có bản thảo cổ nào từ thời trước năm 700 có thể tồn tại và truyền lại cho đời sau. Ðiều này lập tức thổi bùng cuộc tranh cãi dữ dội giữa giới học giả thời đó.

Công trình nghiên cứu vĩ đại trên đã thu hút sự chú ý của ông Jean-Baptiste Colbert, Bộ trưởng Tài chính của Pháp dưới thời Vua Louis XIV và bản thân nhà vua. Bộ trưởng Colbert đề nghị trợ cấp cha Mabillon nhưng ngài từ chối hưởng lương của chính phủ. Vị linh mục dòng Biển Ðức bắt đầu du lịch khắp châu Âu, đến Flanders (khu vực nói tiếng Hà Lan ở miền bắc Bỉ), Thụy Sĩ, Ðức và Ý, trong nỗ lực săn lùng cổ thư và sách cho thư viện hoàng gia.

Năm 1701, cha Mabillon được nhà vua bổ nhiệm là một trong những thành viên sáng lập của Hàn lâm viện về Văn chương và Ngôn ngữ. Năm 1707, ngài qua đời trong lúc soạn thảo tuyển tập mới, và được chôn cất ở nhà thờ Saint-Germain-des-Prés. Theo sử gia Fritz Stern, cha Mabillon là “học giả về lịch sử vĩ đại nhất thế kỷ của mình”. Tên của ngài đã được đặt cho một trạm tàu điện ngầm ở Paris.

HỒNG HOANG