Bệnh thận đái tháo đường

Tôi năm nay 62 tuổi, bị bệnh tiểu đường gần 10 năm, đường huyết kiểm soát tốt khoảng 120-130 mg/dL (đường máu đói buổi sáng), chỉ số HbA1C khoảng 6,2%. Tôi không bị áp huyết cao, không bị mỡ máu cao, xét nghiệm kiểm tra chức năng thận (creatinin) luôn luôn nằm trong giới hạn bình thường. Tôi nghe nói bệnh tiểu đường lâu năm sẽ bị biến chứng thận rất nguy hiểm và phải lọc máu thường xuyên hoặc ghép thận rất tốn kém nên tôi lo lắm. Xin hỏi bác sĩ làm thế nào để phát hiện sớm biến chứng thận do đái tháo đường, cách ngăn ngừa biến chứng này. Xin chân thành cảm ơn bác sĩ.

Lê Quốc Bình – Tiền Giang

Bác Bình kính mến,

Bệnh thận đái tháo đường là một biến chứng điển hình và khá thường gặp của bệnh đái tháo đường type 1 phụ thuộc Insulin, xuất hiện ở những người có bệnh lý đái tháo đường từ còn rất trẻ. Tuy nhiên, nó cũng có thể xuất hiện ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 không phụ thuộc Insulin. Hiện nay, suy thận mạn giai đoạn cuối do đái tháo đường chiếm tỷ lệ khá cao và ngày càng gia tăng.

Chẩn đoán xác định bệnh thận đái tháo đường là dựa vào tế bào học thông qua sinh thiết thận. Tuy nhiên đây là xét nghiệm xâm lấn và có nhiều biến chứng. Phần lớn trường hợp chẩn đoán sớm thường dựa vào xét nghiệm nước tiểu (protein niệu), xét nghiệm máu (giảm mức lọc cầu thận: độ thanh thải creatinin) và tăng huyết áp.

Ở giai đoạn sớm chỉ có triệu chứng của bệnh ĐTĐ, không có biểu hiện lâm sàng của bệnh thận mặc dù thận đã tổn thương. Biểu hiện duy nhất của tổn thương thận trong giai đoạn này là microalbumin niệu. Vì vậy khi xét nghiệm nước tiểu có microalbumin niệu là báo hiệu có tổn thương thận.

Microalbumin niệu phản ánh tổn thương mạch máu nhỏ không chỉ ở thận mà còn ở các cơ quan khác của cơ thể như tim, não, võng mạc. Microalbumin niệu không chỉ là biểu hiện sớm của tổn thương thận mà còn là chỉ điểm nguy cơ cao các biến chứng tim mạch và tỉ lệ tử vong ở bệnh nhân ĐTĐ. Vì vậy người bệnh cần được theo dõi cẩn thận microalbumin niệu và sử dụng các biện pháp dự phòng sớm.

Có 3 phương pháp xác định microalbumin niệu: Xác định tỷ lệ albumin/cretinin trong nước tiểu; Đo độ thanh thải creatinin trong mẫu nước tiểu 24h; Đo nồng độ microalbumin trong mẫu nước tiểu buổi sáng lúc đói.

Ngoài ra, để đánh giá có tổn thương cầu thận trong bệnh đái tháo đường còn dựa vào: Thời gian mắc bệnh ĐTĐ: mắc bệnh đã nhiều năm (trên 10 năm), phụ thuộc Insulin; Những biểu hiện tổn thương mạch máu nhỏ (nhất là bệnh lý võng mạc do ĐTĐ).

Để chẩn đoán sớm và dự phòng bệnh thận do đái tháo đường, Bác nên đi khám và theo dõi định kỳ ở cơ sở y tế có chuyên khoa nội tiết. Song song với việc theo dõi đường huyết, chỉ số HbA1C và huyết áp, bác cần khám và soi đáy mắt, xét nghiệm máu đo mức lọc cầu thận (chỉ số eGFR), xét nghiệm nước tiểu tìm protein niệu (nếu âm tính thì phải xét nghiệm microalbumin niệu) để phát hiện sớm tổn thương thận.

Để ngăn ngừa biến chứng thận do đái tháo đường, bệnh nhân cần kiểm soát đường huyết tích cực (HbA1C <7%), kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ và THA, chế độ ăn giảm đạm, giảm muối, hạn chế dầu mỡ. Nếu chỉ có albumin niệu dương tính có thể coi là dấu hiệu chỉ điểm sớm nhất của bệnh lý cầu thận. Ngay từ lúc này có thể dùng các thuốc như ức chế men chuyển để điều trị dự phòng.

Ths.Bs Trung Phan