Những người kiếm cơm trên cát

Ðồi cát bay (khu phố 5, P. Mũi Né, TP Phan Thiết) được ví von như một “tiểu sa mạc” với những bãi cát lớn nhỏ trải dài hàng cây số. Ðiểm đặc biệt của đồi cát ở đây là sự thay đổi hình dáng từng ngày theo những cơn gió lớn. Du khách khắp nơi tìm đến nơi này cũng là cơ hội cho hàng loạt “nghề” xuất hiện, như cho thuê tấm ván trượt cát, bán hàng rong…

Nhiều người bám trụ mưu sinh ở các làng chài khu vực lân cận đồi cát bay ngày nay vẫn còn nhớ một ngày cuối tháng 10 năm 1995, bất ngờ Phan Thiết đón rất đông khách đến để tìm chỗ tốt quan sát nhật thực toàn phần cuối cùng của thế kỷ XX. Lý do bởi các nhà khoa học xác định địa phương này là nơi có vị trí quan sát tốt nhất hiện tượng này. Như một cú hích với du lịch Phan Thiết, những năm sau đó, các khu nghỉ mát, khách sạn hối hả mọc lên. Những đồi cát với tổng diện tích lên đến gần 50ha chạy dài tít tắp trở thành điểm tham quan được chú ý hàng đầu khi đến du lịch miền đất này. Tuy nhiên, khoảng năm 1996 mới bắt đầu có những hộ kinh doanh đến đồi cát cung cấp một số dịch vụ cho khách. Họ được xem là những người đầu tiên khai hoang mở quán phục vụ.

Vắng lặng sau dịch

“Mười mấy năm nay mới thấy có một mùa hè mà du lịch đìu hiu như thế này. Không có khách nên mọi thứ chỉ hoạt động cầm chừng. Khu tập trung cả trăm resort, khách sạn trên đường Nguyễn Ðình Chiểu trước Tết náo nhiệt vậy mà giờ đóng cửa hơn một nửa. Nên ở đồi cát này, chúng tôi cũng chỉ biết chờ đợi tình hình khá hơn mà thôi”, ông Phước, một trong những người có nhà kinh doanh dịch vụ ở đồi cát bay chia sẻ. Ngành du lịch điêu đứng vì dịch, kéo theo không chỉ những hộ kinh doanh lâu năm như nhà ông Phước bị ảnh hưởng, nhiều người mưu sinh nhờ đồi cát mênh mông cũng “xanh mặt”. Vốn đã vất vả quanh năm với nắng gió và cát, những ngày này xem ra họ lại càng “túng” hơn.

10 giờ sáng, giữa cái nắng như rang của những ngày cao điểm nắng nóng, “đội ngũ” cho thuê ván trượt, buôn gánh bán bưng đã dần thưa thớt. Trú nắng dưới bóng vài cây dương dưới chân đồi, chị Bùi Thương nhẩm đếm lại số tiền kiếm được trong buổi sáng cuối tuần. “Mùa du lịch sau Covid-19 chát lắm em ơi! Khách vắng teo, ra đây từ 6 giờ sáng đến giờ cũng chỉ kiếm được ba lượt khách thuê ván, ít hơn hồi trước Tết nhiều lắm! Hy vọng chiều nay khách đông hơn”, chị Thương cảm thán. Bạn “đồng nghiệp” của chị là một cậu bé chỉ ở tuổi trung học cũng không kiếm được khá hơn là bao. Cậu bé da đen nhẻm vì ngày ngày đội nắng gió hai ca sáng - chiều ở đồi cát bay cho biết, em theo nghề này kiếm phụ thêm tiền chợ cho gia đình cũng đã hai năm nay…

20.000đ: dịch vụ “trọn gói”

Ðể mưu sinh, từ 5 giờ sáng, những người cho thuê ván trượt đã có mặt túc trực trên những triền cát đợi khách đến ngắm bình minh và tránh nóng. Vì thời điểm thích hợp có thể trượt cát chỉ từ 5 đến 10 giờ sáng và từ 4 đến 6 giờ chiều, do thời gian còn lại trong ngày, cái nắng thiêu đốt khiến bãi cát nóng như nung, chẳng ai có thể dạo chơi được. Người cho thuê ván chủ yếu là phụ nữ và trẻ em. Họ đi chân trần, xách theo “gia tài” có vài ba tấm ván được cắt từ tấm nhựa ngang 0,3m, dài hơn 1m, có đục thêm hai lỗ để cột thêm dây dù làm tay vịn cho khách. Chia nhau theo chân từng nhóm khách, đội ngũ cho thuê ván mời chào từ khi khách vừa dừng xe ở bãi: “20.000 cho một tấm ván, muốn trượt bao lâu cũng được”. Giá này theo những người cho thuê ván trượt là “ổn định” và “thống nhất” đã vài năm nay.

Nói sau tiếng cười khoái chí khi lao vút đi trên tấm ván trượt của khách là giọt mồ hôi mặn mòi của những người cho thuê ván trượt là không sai. Bởi họ không chỉ dang nắng mà đi kèm với ván cho thuê gần như là một dịch vụ “trọn gói”. Leo lên leo xuống những ụ cát lớn, cào cát, kéo đẩy lấy đà cho khách, dọn đường để dễ bề trượt xuống… là những thao tác lặp đi lặp lại đến thuộc lòng của bất kỳ ai chọn nghề này mưu sinh. Chưa kể, họ còn nhiệt tình chỉ vẽ cách trượt, dìu khách lên ngọn đồi cao, sẵn sàng làm “phó nháy”... Cộng tất cả lại, chi phí là 20.000đ. Thấy được sự vất vả này của họ, nên người thuê chẳng còn ai chê mắc chê rẻ khi trả tiền.

Trên một ụ cát cao ngất ngưởng, làm phẳng mặt cát xong xuôi đâu đó, một chị tên Phương “thị phạm” cho khách: “Ngồi kiểu như vầy nha, mình ngả người ra sau, nắm chắc dây. Mà nhớ mím môi lại chứ hả miệng ra la hay cười lỡ té cái là ăn cát liền…”. Ðẩy phụ khách có trớn lao xuống xong, chị lại xách tấm trượt lội ngược lên. Người phụ nữ có dáng người chắc khỏe cười hiền khô, khoe hôm nay làm được gần trăm ngàn. Tuy nhiên, vì trời quá nóng nên chị Phương kể có khi bản thân chị cũng thấy choáng, hoa mắt muốn xỉu, phải núp tạm dưới hàng dương uống nước mát. Nắng gắt dẫu vất vả nhưng với người cho thuê ván là may mắn vì còn có thể làm việc, còn ngày mưa dĩ nhiên họ phải ở nhà, cũng đồng nghĩa thất thu hoàn toàn. “Từ sau dịch, đội cho thuê ván vắng vẻ hẳn vì có ra cũng không được mấy khách. Nhiều người đã đi kiếm việc khác để xoay xở qua ngày rồi!”, chị Phương trầm giọng. Bản thân người phụ nữ này cũng bắt đầu ra chợ cá làm thêm.

Một lượng lao động đông đảo không thua kém người cho thuê ván là người gánh bán những thứ quà như tàu hũ nóng, bánh quai vạc, bánh kẹp cốt dừa… Họ cũng có mặt dọc khắp khu đồi cát từ sớm để tiếp thêm “năng lượng” cho khách tham quan bằng những món ngon đậm vị vùng miền. Từng gánh bánh quai vạc (giống bánh bột lọc) hấp dẫn với nhân tôm biển, bột trong dai quyện cùng thứ nước mắm mặn, ngọt đặc sánh trở thành món ngon nhiều người muốn dùng thử. Một phần bánh có giá từ 20.000 - 40.000đ, tùy hộp lớn hay nhỏ. Chỉ cần rưới nước mắm, ai cũng có thể ăn ngay tại chỗ hoặc mua về làm quà. Bà Bảy Chánh (47 tuổi) vừa nhanh tay rắc hành, chan mắm vào hộp bánh khách đặt, vừa giới thiệu về món ngon này. Hơn tháng nay, những người bán bánh như bà mới bắt đầu “khởi động” việc mua bán trở lại và cũng nấu số lượng ít hơn trước. Các bạn “đồng nghiệp” của bà cũng chật vật với gánh tàu hũ, rổ bánh kẹp… Khác với người cho thuê ván, do bán thức ăn giữa đồi cát có thể dễ gặp phải những cơn gió cát tạt vào, nên đội ngũ hàng rong thường chỉ túc trực dưới chân đồi và luôn luôn nhìn ngó ngang dọc để bao bọc kịp thời hàng hóa… Cũng là bán hàng ăn nhưng chọn đồi cát làm chốn mưu sinh thì có phần nhọc nhằn hơn bởi địa thế là vậy!

Mặc những cơn gió cát có thể bất ngờ xuất hiện cuốn tung trời quất vào người, vào mặt, hoặc có khi lẫn vào phần cơm mang theo, những phận người mưu trên cát bỏng vẫn lầm lũi mang theo hành trang là tấm ván trượt, đôi quang gánh nặng trĩu bánh trái đặc sản để làm sinh kế qua ngày..

Minh Minh