Những chiếc ghe “hàng quán”, “hàng hóa” họp lại thành chợ nổi Cái Bè. Chợ diễn ra tại đoạn dọc theo cù lao Tân Phong ở khúc sông Tiền giáp ranh giữa ba tỉnh Tiền Giang, Vĩnh Long và Bến Tre dài cả cây số. Chợ chỉ buôn bán hàng nông sản là chính, ngoài ra còn bán một vài thứ khác như thức ăn, thức uống… Nơi đây là địa điểm giao lưu hàng hóa đường sông giữa ba tỉnh miền Tây Nam Bộ.
 |
Đặc điểm của chợ nổi là hàng quán không treo biển hiệu mà người nào bán vật gì thì treo vật đó lên một cây bẹo (hay cây sào) trước mũi ghe như là dấu hiệu để nhận biết. “Bẹo” ở đây là bẹo hình, bẹo dáng. Vốn cư dân xưa của vùng đất Nam Bộ là những cư dân ít biết chữ, nên họ dùng cây bẹo để nói lên những thứ họ cần bán, vì vậy tập tục được lưu giữ đến ngày nay. Nếu bạn bán nhãn, thì trên cây sào treo chùm nhãn, bán chuối thì treo nguyên nải chuối, bán ổi thì treo trái ổi… Điều này chẳng những để “thượng đế” nhận biết mà còn là cách tiếp thị độc đáo từ xa. Tôi còn nhớ, trong một lần đi chợ này, với đôi mắt trẻ thơ lạ lẫm, tôi đã hỏi mẹ: “Mẹ ơi, lá dừa xanh người ta cũng bán hả?”. Mẹ hướng nhìn theo tay tôi chỉ, rồi mẹ cười: “Ngốc! Người ta bán ghe thuyền đó con. Do chiếc thuyền to quá, treo lên không được, nên phải treo một tàu lá dừa”. “Thế sao người ta không treo thứ khác mà phải treo tàu dừa?”, tôi hỏi lại. Mẹ chau mày rồi chịu thua. Thế là thắc mắc ấy đến bây giờ vẫn chưa có câu giải đáp. Nhưng theo tôi nghĩ, có lẽ lá dừa có hình giống như chiếc thuyền, vì hồi nhỏ trẻ con chúng tôi vẫn hay dùng lá dừa để làm thuyền thả trôi trên sông. Hoặc theo cách gọi “tàu lá dừa”, nên thương hồ mượn tên này làm biểu tượng cho ghe tàu cũng nên.
Theo mẹ đi chợ nổi, điều tôi thích nhất là được ăn quà bánh. Trẻ con mà, cứ thấy những món quà vặt là thèm thuồng không tả nổi. Ghe thuyền bán thức ăn không như trên bờ tập trung theo khu, cũng không treo cây bẹo như gian hàng nông sản, vì thế cần phải biết chỗ quen mà bơi thuyền đến. Không thì nhờ đến thị giác để nhìn xung quanh, khứu giác để cảm nhận mùi hương thức ăn lan tỏa.
Giờ thì giao thông thông thoáng, cầu đường được bê tông hóa hiện đại, nên quán xá, chợ búa trên bờ mọc lên san sát như nấm sau mưa. Chợ nổi Cái Bè như bao chợ nổi khác ở Tây Nam Bộ vì thế dần thưa ghe tàu, hàng hóa cũng lèo tèo như mùa hoa gáo rụng. Bọn trẻ con chẳng thích đi chợ nổi vì không vui, không có đồ chơi đẹp, khu giải trí hay món ăn ngon như trên bờ. Chỉ có người già, những ai yêu hoài cổ như mẹ tôi mới đều đặn chèo xuồng ba lá đi chợ mỗi ngày, bán vài thứ trái cây hái sau vườn nhà. Mẹ nói, một ngày vắng chợ nổi Cái Bè mẹ buồn, mẹ nhớ như kẻ ly hương...
NGUYỄN HOÀNG DUY Quận Bình Tân, TP.HCM
Bình luận