Dạy giáo lý cho thiếu nhi không chỉ là truyền đạt kiến thức về đức tin, mà còn là gieo vào tâm hồn các em những hạt giống yêu thương, lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm. Làm thế nào để những bài học trở nên sinh động và hấp dẫn trong mắt các em?
So với các phương pháp truyền thống trước đây như quy nạp, vấn đáp, diễn dịch... các khóa đào tạo giáo lý viên của Ban giáo lý TGP TPHCM bây giờ luôn khuyến khích các bạn học viên sử dụng các loại giáo cụ hỗ trợ, cùng với việc áp dụng phương pháp dạy học trực quan (mô hình hóa, động não, làm việc nhóm, thuyết trình...) vào bài giảng một cách hiệu quả, nhằm tạo ra một môi trường học tập sinh động và hấp dẫn, giúp các em thiếu nhi hiểu sâu hơn về giáo lý.
Hiện nội dung kiến thức giáo lý được phân bổ ở mỗi lớp như sau: ngành Chiên Con (lớp 1,2) sẽ học về Thiên Chúa tạo dựng, tình cảm gia đình, bạn bè; ngành Ấu Nhi (lớp 3,4) thì học trọng tâm là Bí tích Thánh Thể và Chúa Giêsu trong thời thơ ấu; ngành Thiếu Nhi (lớp 5 đến lớp 7) học về thời Cựu Ước, cuộc đời niên thiếu của Chúa Giêsu, đặc biệt là Bí tích Thêm Sức; cuối cùng là ngành Nghĩa và Hiệp Sĩ (lớp 8 đến lớp 12) sẽ tìm hiểu cuộc đời rao giảng của Chúa Giêsu, tinh thần Tám Mối Phúc, trách nhiệm đối với Hội Thánh, phương pháp đi rao giảng Tin Mừng cho mọi người. Với chừng này kiến thức ở nhiều cấp độ tuổi, dễ thấy nếu chỉ giảng giải suông thì rất khó. Nên giáo lý viên luôn phải bắt đầu giờ học bằng một câu chuyện gần gũi, kể theo kiểu dí dỏm, thêm ngữ điệu và cử chỉ sinh động để cuốn các em vào bài học. Họ có một phương pháp riêng, ngoài những gì đã là nền tảng cơ bản được rèn luyện. Có dịp quan sát nhiều lớp học giáo lý sẽ thấy được sự sáng tạo, chăm chút của không ít giáo lý viên. Chẳng hạn như khi đến bài học về Thiên Chúa tạo dựng trong 7 ngày, chị Lê Đình Nhi, giáo xứ Hải Đăng (GP Bà Rịa) đã xây dựng một lớp học vô cùng sinh động bằng cách hóa thân thành Eva để dẫn dắt vào bài học khiến cho các em nhỏ tò mò và thích thú. Buổi học hôm ấy rất sôi nổi, các “chiên con” được tự tay xếp những loài động vật vào vị trí tương ứng: trên trời, ở mặt đất, dưới biển. Em Lê Thiên Minh, thiếu nhi lớp Chiên Con 1 của giáo xứ này hào hứng kể: “Hôm đó em học rất vui, thấy có bà Eva giảng bài và em biết được Thiên Chúa đã tạo dựng nên gì trong 7 ngày”. Khi lên lớp, chị Nhi thường chuẩn bị những dụng cụ giảng dạy như tranh ảnh, mô hình, thẻ hình, các đồ vật liên quan để minh họa. Một hôm khác, như khi dạy về “Người Samari nhân hậu”, chị lại mang theo băng gạc và chai dầu nhỏ để minh họa cảnh người Samari chăm sóc nạn nhân. Chỉ cần nhìn thấy những vật dụng đó, các em đã yêu thích hẳn và dễ dàng hiểu được bài học về lòng yêu thương.
Cùng dạy các em nhỏ tuổi, nữ tu Lê Thị Thoa (dòng Prado, giáo xứ Mẫu Tâm, hạt Xóm Chiếu) cũng có cách ứng dụng khác: “Bản thân tôi cũng thường xuyên ứng dụng các học cụ vào việc giảng dạy để giúp cho các em dễ hiểu hơn, ở bài dạy về Bí tích Rửa Tội, tôi chuẩn bị nến và chai nước để diễn tả lại nghi thức rửa tội lúc các em còn bé, chưa nhận thức được. Buổi học ấy tụi nhỏ rất chăm chú lắng nghe, được hình dung rõ hơn những điều đã học”.
Với ngành thiếu nhi, một lứa tuổi bắt đầu tìm tòi và quan sát nhiều hơn, chắc chắn người dạy phải có những phương pháp khác hơn tạo hứng thú với bài học hơn. Ngoài powerpoint, video clip, phim tài liệu thực tế... thì anh Phạm Nguyễn Hoàng Khánh Duy (giáo xứ Tân Thành, hạt Tân Sơn Nhì) hay đưa những bản đồ nhiều màu sắc để nói về các cuộc hành trình như trốn khỏi Ai Cập của dân Ítraen, cung đường truyền giáo của thánh Phaolô và khoảng cách Ðức Mẹ và thánh Giuse đến Bêlem... Anh Duy cũng dùng phương pháp thi đua giữa các nhóm nhỏ trong lớp để tạo không khí sinh động, thúc đẩy sự chú ý và tham gia trả lời các câu hỏi. Một số anh chị cũng sử dụng các ứng dụng tương tác như Kahoot, Wordwall hoặc các trò chơi giáo lý trực tuyến để kiểm tra kiến thức của các em theo cách vui nhộn. Em Trần Nguyễn Yến Vy phấn khởi: “Hôm đó, anh Duy cho tụi em ôn lại kiến thức cuối giờ bằng cách chơi trả lời câu hỏi theo nhóm trên Kahoot, các bạn tuy rằng thi đua nhưng ai cũng vui vẻ, hoạt động tích cực để đưa ra câu trả lời đúng nhất, thật sự hôm đó học rất vui!”.
Một lớp học sôi động, học trò giáo lý tự tin trình bày ý kiến của mình và sẵn sàng lắng nghe, tôn trọng ý kiến của người khác, theo tinh thần của phương pháp phản biện, đặt ra một vấn đề, cho các bạn nêu ý kiến và các bạn khác sẽ phản biện đồng ý hoặc không đồng ý với ý kiến của bạn, chính là phương pháp được các giáo lý viên áp dụng với những em ở ngành Nghĩa - Hiệp Sĩ. Anh Huỳnh Công Minh, hiện đang là giáo lý viên tại giáo xứ Thánh Giuse (hạt Gò Vấp) chia sẻ: “Trong quá trình giảng dạy, bản thân mình nhận thấy các em thời nay thông tin gì cũng nắm bắt rất nhanh, kể cả các thông tin thời sự xã hội. Theo góc nhìn tích cực, mình đã tận dụng nó để chuẩn bị các bài dạy giáo lý gần gũi với tình hình ở ngoài xã hội, giảng cho các em từ những điều gần gũi và rất đời, rồi dẫn dắt vào nội dung giáo lý, hướng dẫn cách tiếp nhận, chọn lọc lẫn bảo vệ mình trước các luồng thông tin đa chiều”.
Với cách làm này, kiểu thực hành kia… trong việc dạy giáo lý, đích đến vẫn luôn là giúp trẻ thấy được góc nhìn thiết thực, nhận biết rằng giáo lý không chỉ là môn học, không chỉ là lý thuyết thuần, mà là hành trang đời sống, là lối ứng xử với thực tế xung quanh chúng ta, nếu thực hành theo là đi đúng tinh thần sống đạo mà Hội Thánh hướng dẫn..
Phúc Hậu
Bình luận