Đi tìm đức tin qua tranh vẽ

Điều bất ngờ đầu tiên, tuy Nguyễn Hoàng Thanh vẽ rất nhiều tranh về đề tài Công giáo, có những tác phẩm lớn, nhưng anh lại không phải là một tín hữu. Thanh còn khá trẻ so với sự già dặn trong nghề, sinh năm 1993 tại Hải Phòng, từng học ngành Đồ họa tại trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội. Đã theo nghề vẽ 12 năm và hiện đang là Tổng Giám đốc Công ty cổ phần mỹ thuật Vesta Luxury chuyên thực hiện những bức tranh 4D, tranh đắp nổi…

Tháng 9.2023, chủ nhân một ngôi biệt thự trong khu đô thị Xuân Thành (Ninh Bình) mời anh thực hiện những bức tranh (thực ra là chép lại những bức tranh thời Phục hưng bên châu Âu) trên mái vòm nhà mình. Ngôi biệt thự này cao đến 60m, riêng phần “tum” (mái vòm) tính từ sàn tầng 4 là khoảng 40m. Vì làm trên cao nên quá trình thi công thật khó khăn, vất vả, nhất là phần phác thảo, phải làm sao cho tỷ lệ thật chuẩn, nhìn từ dưới không bị méo mó… Mỗi ngày 8 tiếng leo lên giàn giáo và vẽ trong tư thế luôn phải ngẩng đầu. Tối về mỏi cổ không chịu được, thậm chí nuốt cũng bị đau họng. Sau gần một tháng, những họa phẩm với tổng diện tích 255m² đã hoàn thành. Chủ nhân ngôi biệt thự cũng là một người Công giáo, nên ông mời cha xứ đến làm phép nhà. Tận mắt chứng kiến những bức tranh tuyệt đẹp do Nguyễn Hoàng Thanh thực hiện, vị linh mục lập tức mời người họa sĩ trẻ này về trang trí cho ngôi thánh đường ngài vừa hoàn thành và là một trong những nhà thờ lớn nhất Việt Nam: nhà thờ Lãng Vân, giáo phận Phát Diệm.

Được cha Khuê và cha Tuấn của nhà thờ Lãng Vân hướng dẫn và tham vấn, công trình của Nguyễn Hoàng Thanh được thực hiện trên gác đàn, đối diện với cung thánh. Đó là một bức tranh “hai trong một”: Vẽ “Bữa Tiệc ly” ở dưới và “Chúa lên trời” ở trên. Sau khi dựng giàn giáo và vẽ liên tục trong 10 ngày, cộng thêm một ngày để tháo dỡ các vật cản, bức tranh “hai trong một” ở nhà thờ Lãng Vân với diện tích 155m² được hoàn tất.

Anh Thanh cho biết: “Sau khi vẽ tranh bức tranh Công giáo đầu tiên tại nhà thờ Lãng Vân (tháng 9/2025), tôi bắt đầu tò mò, muốn tìm hiểu kỹ hơn về mảng Công giáo, và từng bước sáng tác tranh về chủ đề này. Nội dung các tranh mới của tôi là ca ngợi Chúa, tôi vẽ về những việc đời thường của Ngài, khai thác khoảng trống trong Kinh Thánh là rất ít ghi chép về hoạt động của Chúa Giêsu trước năm 30 tuổi - thời điểm Ngài bắt đầu sứ vụ rao giảng, làm phép lạ và chịu khổ nạn. Tranh về đề tài Công giáo của tôi không mô tả Kinh Thánh, không rao giảng đức tin. Tôi luôn vẽ trong tâm thế một người ngoại đạo, đang trong quá trình tìm kiếm nên sẽ không phân tích nhiều về tranh. Người xem ai hiểu thì càng tốt, tôi cũng không nói về các ẩn dụ trong đó, nhưng có một điều chắc chắn là luôn chuyển tải trong lòng thành và sự tôn kính.

Tôi cũng đang thực hiện một loạt tranh kể về hành trình đi tìm đức tin của kẻ ngoại đạo. Đầu tiên là bức tranh “Chúa tạc chiên”. Khi mà con chiên gỗ ấy còn thô, chưa hoàn thiện, mắt chưa mở, chưa có lỗ tai… Trong nghệ thuật điêu khắc, có công đoạn “khai nhãn” là thiêng liêng, đánh dấu giai đoạn cuối cùng của tác phẩm. Tôi lấy hình ảnh Chúa từng làm thợ mộc phụ giúp người cha nuôi, và dụ ngôn người chăn dắt yêu thương đàn chiên của mình để vẽ tranh này. Tôi cũng như con chiên gỗ kia, còn mộc mạc, thô ráp, nhiều chỗ mục ruỗng, chưa có tai, chưa có mắt để nhận biết Ngài, chưa quay về hướng Ngài, chỉ biết hướng về ánh sáng mặt trời tự nhiên thôi. Mong một ngày mình sẽ được nhận biết Chúa, được hòa vào đàn chiên của Chúa. Sống trong tình thương bao la của Ngài”.

Thật sự, khi nhìn bức tranh này, dễ nhận ra Chúa Giêsu như một người thợ mộc lặng lẽ, tận tuỵ trong căn phòng nhỏ. Trước mặt Ngài là một khối gỗ thô. Không hoàn hảo. Có những phần nứt nẻ. Có những mảng đã mục ruỗng vì thời gian. Từng chút một, hình hài con chiên dần lộ ra từ chính khối gỗ ấy. Xung quanh, những con chiên đứng lặng nhìn. Không xô đẩy. Không gây ồn ào. Có con tiến sát lại gần, như thể đang thì thầm với khối gỗ kia rằng: “Chúa yêu thương bạn. Ngài không làm bạn đau. Ngài đang làm bạn tốt hơn. Sau khi những phần thừa bị gọt bỏ, những phần mục nát không còn chỗ đứng, bạn sẽ trở nên vững vàng hơn. Mạnh mẽ hơn. Đôi mắt bạn sẽ được mở ra để nhìn thấy Ngài. Đôi tai bạn sẽ được gọt lại để nghe thấy Ngài một cách rõ ràng”. Không lời nói ra nhưng bức tranh đã gợi mở bao điều về giáo lý Kitô giáo.

Hỏi anh về những khó khăn trong sáng tác tranh Công giáo, anh tâm sự: “Vì tôi ngoại đạo nên còn biết rất ít về Chúa. Không vẽ Chúa làm phép lạ, không vẽ hào quang quanh đầu vì cơ bản tôi chưa biết rõ về Ngài. Thế nên nhiều sáng tác không dám công khai, sợ sai phạm, sợ bị chỉ trích. Ngay như bức “Chúa tạc chiên” cũng có nhiều chỉ trích: Chúa không phải nghệ nhân điêu khắc, Chúa không ngồi ngược hướng ánh sáng, Chúa phải ở trung tâm tranh, đầu Chúa phải có hào quang… Hoặc như khi tôi phác thảo Đức mẹ Maria và Chúa Hài Đồng thì cha xứ góp ý Đức Mẹ và Chúa Hài Đồng cười tươi quá, không phù hợp. Tôn trọng sự góp ý của cha, tôi đã dừng lại…

HÀ ĐÌNH NGUYÊN