Ðông dược hướng đến thuốc “thân thiện với thiên nhiên”

Ngày 21.7 vừa qua, nhiều Công ty dược phẩm và y học cổ truyền Việt Nam đã cam kết không sử dụng dược liệu và các thành phần có nguồn gốc từ những loài động vật hoang dã bị săn bắt, mua bán trái pháp luật trong quá trình sản xuất đông dược.

Cam kết được đưa ra tại Hội thảo “Tăng cường quản lý, sử dụng các thành phần tự nhiên hợp pháp và bền vững trong sản xuất đông dược” do Văn phòng tại Việt Nam của Tổ chức phi chính phủ TRAFFIC và Viện Nghiên cứu Các bài thuốc dân tộc Việt Nam (VIMPHAR) phối hợp tổ chức. Chương trình này thuộc Dự án truyền thông thay đổi hành vi, giảm thiểu nhu cầu sử dụng các sản phẩm từ hổ tại Việt Nam do Chính phủ Anh (UKaid) tài trợ thông qua Quỹ Phòng, chống Buôn bán trái phép động, thực vật hoang dã (IWT Challenge Fund) và TRAFFIC.

Sử dụng động, thực vật hoang dã (ĐTVHD) như vị thuốc trong các bài thuốc y học cổ truyền (YHCT) có lịch sử từ hàng ngàn năm và đã ăn sâu vào tiềm thức của nhiều người. Tuy nhiên, việc khai thác quá mức các loài ĐTVHD, đặc biệt là những loài quý hiếm, đang đặt ra thách thức cho sự phát triển bền vững. Ngành dược và các thầy thuốc YHCT đóng một vai trò quan trọng trong việc chấm dứt các hành vi sử dụng dược liệu và thành phần có nguồn gốc từ các loài động vật hoang dã (ĐVHD) trái pháp luật như một vị thuốc chữa bệnh hiệu quả theo YHCT, cũng như định hướng việc sử dụng các dược liệu hợp pháp và bền vững.

Thầy thuốc Nhân dân Đỗ Thế Lộc, Viện trưởng VIMPHAR cho biết:“VIMPHAR nhận thức được vai trò tiên phong trong việc chấm dứt việc sử dụng ĐVHD và các sản phẩm từ ĐVHD trái pháp luật trong các hoạt động liên quan đến dược phẩm. VIMPHAR sẽ tích cực thông tin và khuyến khích cộng đồng YHCT nói không với các loài ĐVHD trong quá trình chăm sóc và điều trị bệnh nhân. Chúng tôi cũng sẽ tiếp tục kết nối và khuyến khích các công ty dược phẩm, các thầy thuốc YHCT, theo dõi họ hành động và thúc đẩy sử dụng các dược liệu, thành phần cùng những giải pháp an toàn, hợp pháp, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và sự sinh tồn của các loài động vật hoang dã”.

Trong 10 năm qua, TRAFFIC đã và đang nỗ lực thực hiện những can thiệp nhằm thông tin và hỗ trợ các cơ quan quản lý nhà nước về YHCT và các thầy thuốc YHCT về việc sử dụng và kê đơn thuốc với các dược liệu, thành phần an toàn, bền vững và hợp pháp. Ví dụ như việc xây dựng và phát hành các sổ tay hướng dẫn sử dụng các vị thuốc có nguồn gốc từ các cây thuốc hợp pháp và bền vững. TRAFFIC cũng cung cấp thông tin, tổ chức đào tạo và hướng dẫn các công ty dược phẩm, YHCT trong việc lồng ghép các nội dung về bảo tồn ĐVHD trong chính sách trách nhiệm xã hội doanh nghiệp cũng như khuyến khích việc áp dụng các phương thức, mô hình kinh doanh hướng đến các sản phẩm đông dược thân thiện với môi trường và không gây tổn hại tới thiên nhiên.

Theo Viện Dược liệu, Việt Nam có khoảng 4.000 cây dược liệu đã được chứng nhận, nhiều loài cây trong số đó được người Việt sử dụng khá phổ biến: cây nhọ nồi, cây ba kích, cây bồ công anh... Nguồn dự trữ tự nhiên phong phú này có khả năng đáp ứng nhu cầu về việc sử dụng dược liệu, chất chiết xuất, thành phần trong sản xuất đông dược, đồng thời hạn chế nhu cầu sử dụng các loài ĐVHD cho mục đích này.

Đại biểu tham gia Hội thảo đã có cơ hội chia sẻ ý kiến, quan điểm và thảo luận về những ý tưởng, hành động cụ thể. Đại diện một công ty hóa dược nhận định: “Việc tham gia Hội thảo đã giúp chúng tôi suy nghĩ nhiều hơn đến việc thực hiện trách nhiệm xã hội của mình trong việc bảo tồn thiên nhiên hoang dã. Công ty của chúng tôi cam kết sản xuất và bán các sản phẩm không chứa các dược liệu, thành phần có nguồn gốc từ các loài động vật hoang dã có nguồn gốc trái pháp luật. Chúng tôi sẽ nghiên cứu và cân nhắc tổ chức các chương trình đào tạo nhân viên về bảo tồn ĐVHD cũng như khuyến khích hệ sinh thái của doanh nghiệp bao gồm khách hàng, đối tác trong việc sử dụng dược liệu và thành phần hợp pháp và an toàn trong sản xuất đông dược”.

Sau khi Hội thảo kết thúc, 10 doanh nghiệp y, dược phẩm và 2 Viện nghiên cứu về YHCT đã ký cam kết không sử dụng dược liệu, thành phần có nguồn gốc từ các loài ĐVHD trái pháp luật và sẽ lồng ghép các nội dung về ĐVHD vào chương trình đào tạo nội bộ của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cũng cam kết sẽ truyền tải thông điệp trên các kênh truyền thông của mình về thay đổi hành vi, hướng đến sử dụng các thành phần, dược liệu hợp pháp, an toàn và bền vững.

Lan Chi