“Giáo hội trân trọng các bạn”

Ðức Giáo Hoàng Phanxicô luôn rất cởi mở với giới truyền thông. Ngài thường xuyên “tương tác” với giới báo chí, một cách trực tiếp như tại các buổi họp báo trên những chuyến bay, hay gián tiếp qua các sứ điệp vào Ngày Truyền thông Thế giới - 24.1, cũng là lễ kính thánh Phanxicô đệ Salê - đấng bổn mạng của các ký giả.

Họp báo với vị chủ chăn của Giáo hội hoàn vũ, thoạt nghe, ai cũng sẽ nghĩ đến một không khí trang nghiêm, kính cẩn, mọi việc đều răm rắp theo khuôn phép… Nhưng không, hoàn toàn không phải thế. Với Ðức Phanxicô, các nhà báo vô cùng tự do, tự do đặt câu hỏi mà không cần gởi trước, tự do nêu quan điểm cá nhân… Cả về trang phục cũng có phần thoải mái hơn, Ðức Thánh Cha không ngại chia sẻ với các phóng viên rằng lịch trình dày đặc của các chuyến tông du không ít lần khiến mình thấm mệt, nên trên chuyến bay tháp tùng, ngài rất thông cảm và không hề phật ý khi ai đó tháo bớt cà vạt hay dự họp báo mà không mặc áo vest. Sự cởi mở với báo chí cũng là một cách để Ðức Phanxicô thể hiện quan điểm của ngài về truyền thông: thẳng thắn, chân thành, chấp nhận sự khác biệt và làm cầu nối cho văn hóa gặp gỡ.

Xây dựng chứ đừng phá bỏ

Hồi giữa tháng 5 vừa qua, Ðức Giáo Hoàng đã tiếp kiến các phóng viên thuộc Hiệp hội Nhà báo nước ngoài hoạt động tại Rome. Ngài nhấn mạnh: “Giáo hội luôn trân trọng các bạn, kể cả khi các bạn chạm tay vào vết thương và có thể vết thương ấy ở trong lòng Hội Thánh”. Theo Ðức Thánh Cha, nghề báo thật “quý giá” vì “góp phần tìm kiếm chân lý, và chỉ có chân lý mới làm chúng ta được tự do”. Cụ thể, các nhà báo có trách nhiệm lớn đối với mọi thông tin mà mình truyền tải, kể cả trên mạng xã hội. Ðức Phanxicô dẫn lời vị tiền nhiệm - Ðức Bênêđictô XVI: “Chúng ta không phải chỉ là những khán giả trước sự vận hành của thế giới. Chúng ta đều là những nhân tố, và, dù tốt hay xấu, hành vi của chúng ta sẽ gây ảnh hưởng lên người khác”. Trên quan điểm đó, truyền thông cần phải là một phương tiện “để xây dựng chứ không phải để phá bỏ”.

Gợi mở một cách dí dỏm về việc trụ sở của Hiệp hội Nhà báo nước ngoài đặt tại Via dell’Umiltà, tức đường Khiêm Nhường, Ðức Thánh Cha nhắn nhủ rằng, bên cạnh việc không ngừng tìm kiếm chân lý thì khiêm nhường cũng là một yếu tố mang tính nền tảng của nghề báo. Hai điều này có sự tác động qua lại. Ngài giảng giải: “Khiêm nhường nghĩa là đừng cho rằng mình biết mọi thứ trước khi chịu tìm hiểu, xem xét sự việc. Tự mãn rằng mình thông tuệ sẽ khóa chặt tính khiêm nhường”. Một tựa đề bài báo quá “hung hăng” có thể làm méo mó sự thật và khiến độc giả hiểu sai vấn đề. Các phóng viên cần luôn ý thức và “chống lại cơn cám dỗ đưa một tin sốt dẻo mà chưa phối kiểm đầy đủ”.

Các nhà báo có trách nhiệm lớn đối với mọi thông tin mà mình truyền tải - ảnh: Lan Chi

Bảo vệ người cô thế

Theo Ðức Thánh Cha, trong thời đại mà những ngôn từ thiếu thiện chí đang tràn lan trên mạng xã hội thì giới truyền thông cần “cân nhắc câu chữ” của mình, để mang đến cho người đọc “món bánh mì hảo hạng của sự thật”, chứ đừng tạo thêm những “thức ăn ôi thiu của thông tin lệch lạc”. Một nhà báo phải khách quan và rũ bỏ mọi định kiến trước khi nhìn nhận vấn đề. Quan trọng hơn, báo chí cần phải ở cạnh người cô thế, những thân phận bị gạt ra bên lề xã hội: “Các bạn giúp chúng tôi không lãng quên những sự sống bị bóp nghẹt trước khi kịp chào đời, hay những sinh linh vừa sinh ra đã phải đương đầu với đói khát, bệnh tật hay bom đạn chiến tranh… Các bạn giúp chúng tôi không quên rằng vẫn còn đó nhiều người bị bách hại, bị kỳ thị vì chủng tộc hay đức tin của họ, hay là nạn nhân của chuyện buôn người. Các bạn giúp chúng tôi không quên đi những anh chị em đang phải ly hương vì thiếu ăn, vì khủng bố, xung đột, họ không phải là những con số khô khốc ở các trại tị nạn, mà có một dáng hình, một câu chuyện và một niềm mong mỏi được chạm vào hạnh phúc”.

Báo chí được khuyên nên lên tiếng thay cho những phận người kém may mắn, và song song đó, hãy chia sẻ với thế giới những hành động tuyệt vời - đôi khi rất thầm lặng - của những người đã dành cả đời để phục vụ tha nhân. “Có cả một đại dương những điều tốt xứng đáng được biết đến và sẽ mang lại sức mạnh cho niềm hy vọng của chúng ta”, Ðức Thánh Cha nói. Ðây không phải lần đầu tiên ngài khuyến khích báo chí thắp lên những ngọn lửa hy vọng, chứ đừng chìm đắm vào những tin tức giật gân, khơi gợi sự tò mò, đôi khi là sự oán ghét, sợ hãi. Như trong dịp trả lời phỏng vấn tuần báo Công giáo Tertio của Bỉ vào năm 2016, Ðức Phanxicô từng nhận định: “Tôi nghĩ rằng truyền thông cần rõ ràng hơn, minh bạch hơn và đừng chỉ lúc nào cũng chực chờ phát tán tin về những vụ tai tiếng”.

Lan Chi