Ở những buổi họp mặt gia đình ngày nay, dễ bắt gặp hình ảnh những người lớn tuổi hồ hởi hỏi han chuyện con cháu, trong khi đám trẻ chỉ ngồi vài phút rồi lại cúi xuống màn hình điện thoại. Có những người trẻ thậm chí không nhớ tên đầy đủ của các cô, chú, bác, anh, chị, em trong họ. Nhiều người thừa nhận rằng ngoài ông bà, cha mẹ và vài người thân trực hệ, họ gần như không còn mối liên hệ nào với họ hàng. Một thế hệ mới dường như đang lớn lên với những sợi dây gắn kết họ hàng ngày càng lỏng lẻo hơn trước. Trong một chủ đề được đưa lên gần đây với câu hỏi “Có phải chúng ta đến giai đoạn mà thế hệ trẻ không còn gắn kết với họ hàng rồi phải không?”, đã có nhiều người rôm rả góp ý kiến.
“Tôi không biết phải nói gì với họ hàng”
Nguyễn Minh Anh, 26 tuổi, nhân viên văn phòng tại TPHCM kể rằng mỗi năm gia đình chỉ về quê vài lần. Và những buổi gặp họ hàng thường diễn ra chóng vánh. “Thật lòng mà nói, tôi không ghét ai cả. Nhưng tôi không biết phải nói gì với những người mình chỉ gặp một, hai lần trong năm. Nhiều cô chú vẫn nhớ tôi từ lúc nhỏ, còn tôi thì không nhớ nổi tên hay vai vế của họ. Sau vài câu hỏi về công việc, lương thưởng, tôi lại thấy ngại ngùng”. Minh Anh chia sẻ thêm, phần lớn các mối quan hệ của cô hiện nay nằm trong môi trường học tập, công việc hoặc trên mạng xã hội. Những người cô trò chuyện hằng ngày lại không phải là người thân trong họ hàng, dòng tộc.
Trong khi đó, anh Trần Quốc Hưng, 33 tuổi, kỹ sư xây dựng khẳng định khoảng cách địa lý là nguyên nhân chính: “Họ hàng tôi sống rải rác từ miền Trung vào miền Nam, thậm chí có người định cư ở nước ngoài. Muốn gặp nhau phải sắp xếp rất nhiều thứ. Cuộc sống bận rộn khiến ai cũng ưu tiên lo cho gia đình nhỏ của mình trước”. Anh Hưng nhớ thời thơ ấu, mỗi dịp hè anh thường sang nhà cô dì, chú bác chơi hằng tuần. Nhưng điều đó gần như không còn tồn tại với con trai anh hiện nay. “Con tôi biết bạn học nhiều hơn biết anh em họ của nó”, anh Hưng nói.
Còn với chị Hồ Thu Hà, 22 tuổi, sinh viên, thì lý do lại đến từ sự khác biệt trong quan điểm sống. Chị Hà bày tỏ: “Không ít bạn trẻ như em ngại gặp họ hàng vì sợ bị hỏi chuyện học hành, thu nhập, chuyện yêu đương hay kết hôn. Nhiều người cảm thấy những cuộc gặp gỡ đó mang tính đánh giá hơn là chia sẻ, nên dần né tránh. Và vì ít gặp gỡ, trao đổi nên rất ít điểm chung hay kỷ niệm để có thể giữ cảm xúc, tình cảm trò chuyện lâu”.
Khoảng cách ngày càng lớn
Hiện tượng người trẻ ít gắn kết với họ hàng không phải là câu chuyện của riêng một gia đình, mà đang ngày càng phổ biến. Trước đây, chuyện nhiều thế hệ cùng sinh sống chung nhà hoặc ở gần nhau rất hay gặp. Trẻ em lớn lên trong môi trường thường xuyên tiếp xúc với ông bà, cô dì, chú bác và anh em họ. Những dịp giỗ chạp, lễ Tết hay sinh hoạt cộng đồng trở thành cơ hội tự nhiên để xây dựng tình cảm.
Ngày nay, quá trình đô thị hóa và di cư lao động khiến các thành viên trong gia đình phải sống tản mác mỗi người một nơi. Nhiều người rời quê từ rất sớm để học tập và làm việc. Những đứa trẻ sinh ra ở thành phố không còn nhiều ký ức gắn bó với quê hương hay đại gia đình. Bên cạnh đó, sự phát triển của công nghệ cũng làm thay đổi cách con người xây dựng các mối quan hệ. Người trẻ dành nhiều thời gian cho bạn bè, đồng nghiệp hoặc, các cộng đồng trực tuyến có cùng sở thích. Các mối quan hệ được lựa chọn dựa trên sự đồng điệu về quan điểm và lối sống, thay vì dựa trên huyết thống như trước.
Áp lực cuộc sống hiện đại cũng là một yếu tố đáng chú ý. Khi thời gian trở nên quý giá, nhiều gia đình ưu tiên các hoạt động nội bộ thay vì tham gia những buổi gặp mặt đông người. Dần dần, việc thăm hỏi họ hàng không còn thường xuyên. Rồi nữa, người lớn đôi khi cũng vô tình tạo ra khoảng cách, khi có những câu hỏi mang tính so sánh, áp lực thành tích hoặc can thiệp quá sâu vào đời sống cá nhân, khiến người trẻ cảm thấy thiếu sự thấu hiểu.
Để nối lại những sợi dây tình thân ở xã hội hiện đại, rất cần sự cố gắng từ nhiều phía. Chúng ta phải công nhận rằng dù xã hội thay đổi, thì mối quan hệ họ hàng vẫn là một giá trị đáng được gìn giữ. Cho nên, dù ít hay nhiều, cũng cần những hành động thiết thực.
Chị Nguyễn Thị Thanh Mai, mẹ của hai con nhỏ tại Bình Dương, chia sẻ trường hợp của mình: “Tôi luôn cố gắng đưa các con về quê vào dịp hè. Các cháu cần biết mình thuộc về một gia đình lớn hơn, có cội nguồn và có những người thân yêu thương mình”. Theo chị Mai, việc gắn kết không nhất thiết phải bằng những cuộc gặp gỡ dài ngày. Chỉ cần duy trì thói quen gọi điện hỏi thăm ông bà, gởi lời chúc trong các dịp đặc biệt, hay tham gia những buổi sum họp gia đình khi có thể cũng đã rất ý nghĩa.
Anh Lê Văn Phúc, một phụ huynh ở Đồng Nai thì ước mong người lớn cần thay đổi cách giao tiếp với thế hệ trẻ. “Thay vì hỏi điểm số, lương tháng hay bao giờ cưới, hãy hỏi các cháu đang thích điều gì, đang gặp khó khăn gì. Khi cảm thấy được lắng nghe, các bạn trẻ sẽ cởi mở hơn”- anh Phúc nói. Ngoài ra, nhiều gia đình hiện nay cũng tận dụng công nghệ để duy trì kết nối. Các nhóm trò chuyện chung, những buổi gọi video vào dịp lễ hay việc chia sẻ hình ảnh đời thường giúp khoảng cách địa lý được thu hẹp phần nào.
Có thể thế hệ hôm nay sẽ không gắn bó với họ hàng theo cách của cha ông ngày trước. Nhưng trong một thế giới ngày càng bận rộn và cá nhân hóa, những mối liên hệ gia đình vẫn là nơi lưu giữ ký ức, cội nguồn và cảm giác thuộc về. Để những sợi dây ấy không đứt gãy, cần sự chủ động từ cả người trẻ lẫn người lớn tuổi bằng sự thấu hiểu, tôn trọng, và những cuộc trò chuyện chân thành hơn, thay vì chỉ những lần gặp gỡ mang tính hình thức.
Hải Hà
Bình luận