Vợ tôi mắc căn bệnh lạ, mỗi khi chồng con phải làm việc gì hơi căng thẳng là cô ấy lo lắng sợ hãi còn hơn cả “chính chủ”. Ai đó trong nhà thi cử, phỏng vấn thì cô ấy đi đi lại lại đến chóng cả mặt! Tôi đã khuyên bảo nhiều lần nhưng bệnh tình của cô ấy không giảm mà có vẻ còn nặng thêm. Thành ra mấy đứa con tôi, nay đến cả cháu cũng bị nhiễm căn bệnh hay run này! Tôi phải làm sao?
(Trần Quang Tr. - Hải Phòng)
 |
“Căn bệnh” này thực ra đã có từ rất lâu đời bạn ạ và là một trong những phản ứng cơ bản nhất của cơ thể người khi loài người bắt đầu hình thành các bộ lạc, sống quần tụ thành nhóm và cùng nhau trồng trọt săn bắn. Khi ấy sự đồng điệu của những phản ứng sinh lý học hoặc khả năng kết nối về mặt cảm xúc giữa những người trong cộng đồng là rất cao, nỗi sợ hãi lan truyền giúp nhóm người cảnh giác và bảo vệ được sự an toàn của các thành viên. Nguyên do là về cơ bản, con người thường có xu hướng làm theo những gì đám đông đang thực hiện. Hiện tượng này được gọi là “tâm lý đám đông” hoặc “hiệu ứng bầy đàn” (thuật ngữ tiếng Anh “herd mentality” được kết hợp từ “herd” là bầy đàn và “mentality” là trí lực) diễn tả hành vi mà con người xử sự hay bắt chước giống như những người xung quanh và trong quá trình ấy thường không để ý đến cảm xúc của chính mình.
Các nhà khoa học ở Viện nghiên cứu Max Planck (Đại học kỹ thuật Dresden, Đức) đã tiến hành khảo sát trên gần 400 người, được phân ra theo từng cặp. Từng người trong cặp đôi sẽ làm toán hoặc tham gia phỏng vấn xin việc, người còn lại sẽ ngồi quan sát. Kết quả cho thấy, có sự xuất hiện của hormone stress ở 95% người trực tiếp thực hiện, đồng thời 30% người quan sát cũng vậy. Mức độ stress thay đổi theo mối quan hệ thân thiết giữa hai người với nhau: 40% người quan sát đã rất căng thẳng khi thấy người yêu hoặc vợ/chồng của mình chịu áp lực trong khi con số này ở những “người dưng” là 10%. Những thay đổi sinh lý học vô thức này xảy ra như một cách giúp chúng ta đồng cảm với người khác.
Ngay cả việc chỉ cần nhìn ai đó run lên vì lạnh hay rùng mình cũng đủ để người quan sát cảm thấy nổi da gà. Đây được gọi là hiện tượng “lây nhiệt độ”. Các nhà nghiên cứu của Đại học Sussex đã thực hiện thí nghiệm cho một số người xem các đoạn phim có cảnh diễn viên nhúng tay vào nước đá, trong lúc đó họ đo nhiệt độ tay của những người này.
Kết quả cho thấy mặc dù thân nhiệt không thay đổi nhưng nhiệt độ tay của những người tham gia lại lạnh đi đáng kể khi xem những đoạn phim ấy. Và bạn cảm thấy ớn lạnh không đơn thuần chỉ dựa vào việc nhìn ai đó đang rét, mà còn do mức độ cảm nhận xúc cảm của bạn nữa. Theo kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) của não, việc nhìn thấy ai đó đang run cầm cập sẽ gây kích ứng cho khu vực não bộ hoạt động như khi tự bản thân chúng ta thấy lạnh. Kết quả của các bài kiểm tra tính cách cho thấy những ai thuộc loại dễ xúc cảm hay dễ trải qua những cảm xúc tiêu cực có xu hướng cảm thấy run nhiều hơn những người còn lại.
Theo đó, vợ bạn thuộc diện cả lo (giống từ “cả thẹn” chỉ người nhút nhát, hay ngượng nghịu, thẹn thùng). Điểm tích cực là cô ấy toàn tâm toàn ý thương yêu và lo toan cho cả nhà, không thờ ơ trước mọi tình huống mà người thân gặp phải. Điểm bất lợi thì như bạn thấy đấy, cô ấy làm “lây lan” nỗi bồn chồn, bất an sang người bên cạnh và làm cuộc sống của mình luôn căng thẳng đồng thời dễ bị “dắt mũi”, thậm chí bị lừa khi ai đó “đánh trúng tâm lý”.
Trước mắt, bạn khắc phục bằng cách tránh bàn bạc, thổ lộ những chuyện đáng lo để cô ấy khỏi bị mất ăn mất ngủ. Giải thích rõ những gì người nhà sắp làm, những tình huống sẽ phải trải qua, những may rủi cũng như các giải pháp (thi cử, đi xa, phẫu thuật, mua bán tài sản có giá trị...). Đừng khen ngợi hoặc công kích hay đem ra đùa cợt trước mặt mọi người. Về lâu dài, nên cho cô ấy trải nghiệm những cung bậc cảm xúc từ hồi hộp đến lo lắng đến sợ hãi để bệnh nhân “gan dạ” hơn và thấy không có gì đáng lo như mình tưởng.
Mong rằng vợ bạn sẽ qua khỏi căn bệnh không sốt rét vẫn run!
THẠC SĨ- BÁC SĨ LAN HẢI
Bình luận