Lều Ger nguồn sống của người Mông Cổ

Trong chuyến thăm Mông Cổ từ ngày 1-4.9, Ðức Giáo Hoàng Phanxicô hầu như mỗi ngày đều có sự kiện liên quan đến “Ger” - lều truyền thống của người Mông Cổ.

Dù đã có những thành phố lớn như thủ đô Ulaanbaatar, quốc gia với truyền thống du mục vẫn duy trì nếp sống bên trong những lều tròn, gọi là Ger. Và đó là lý do những hình ảnh và hoạt động của Đức Thánh Cha tại Mông Cổ luôn xuất hiện lều Ger, đóng vai trò là biểu tượng của đất nước là cầu nối giữa Đông Á và Trung Á này.

|Lịch sử của lều Ger

Hầu như không có nhiều ghi chép về lịch sử Mông Cổ thời cổ đại. Lý do là trước thời của Thành Cát Tư Hãn, không có thông tin nào được ghi chép hoặc truyền lại. Vì thế khó có thể biết chính xác về lịch sử của lều Ger, niên đại và nguồn gốc. Tuy nhiên, cha đẻ của những chuyến du hành, sử gia Herodotus của Hy Lạp cổ đại từng đề cập lều Ger vào khoảng năm 600 Trước Công nguyên.

Khác với một loại lều tròn khác nhưng tên Yurt, lều Ger có phần mái thấp và phẳng hơn, cho phép giữ ấm trong mùa đông, với nhiệt độ có thể xuống thấp đến khoảng -45 độ C. Mùa đông khắc nghiệt là lý do Ulaanbaatar được xếp vào nhóm những thủ đô lạnh giá bậc nhất thế giới. Người Mông Cổ có thói quen di chuyển theo gia đình, và hiếm khi có những cụm lều Ger quây quần ở một nơi cụ thể. Thông thường, một gia đình cùng ở chung lều và di chuyển cùng với gia súc của họ.

Điều quan trọng là một khu vực không nên có quá nhiều lều Ger, nếu không gia súc đông đúc sẽ phá hủy đồng cỏ vì nguồn lực tự nhiên có hạn. Người Mông Cổ cũng rất quan tâm đến mảnh đất mà họ sử dụng, và hiếm khi nào để cỏ chết trụi. Thay vào đó, họ nhanh chóng dời đi nơi khác trước khi điều này xảy ra. Khi thời tiết trở nên lạnh đi, gia súc có thể được mang vào lều Ger để giữ ấm.

Nhiều hoạt động của ĐTC trong chuyến đi đã diễn ra ở lều Ger - ảnh: Vatican Media

Vai trò của gia đình trong lều Ger

Thể hiện sự gắn bó với lều truyền thống của dân tộc mình, một người dân Mông Cổ tên Tagtokhbayar Tuvaan đã nói: “Tôi sinh ra trong lều Ger, tôi lớn lên trong lều Ger, tôi kết hôn trong lều Ger. Tôi chưa bao giờ sống trong một ngôi nhà. Tôi yêu quý lều Ger của mình”.

Mỗi thành viên của một gia đình Mông Cổ đều được phân công rõ ràng vai trò khi sinh hoạt bên trong lều Ger. Vào thời điểm cần dựng lều, đàn ông đảm nhận vai trò khiêng vác nặng nề, còn phụ nữ hỗ trợ. Người chồng có trách nhiệm điều tiết nhiệt độ bên trong lều và đảm nhận vai trò quản lý lều trại khi thời tiết chuyển xấu. Công việc chăn nuôi gia súc nói chung cũng thuộc phạm vi của người chồng, trong khi người vợ chịu trách nhiệm lấy sữa. Các thành viên nhỏ tuổi trong gia đình sẽ đóng và mở mái nhà, trong khi ông bà chịu trách nhiệm trông nom cháu.

Theo người Mông Cổ, không bao giờ có lều Ger nào giống nhau. Mỗi lều được trang trí và sắp xếp tùy theo những đặc điểm riêng của từng gia đình. Tuy nhiên, có một số quy tắc mà các gia đình tuân thủ vì lý do thực tiễn và truyền thống. Chẳng hạn, bên phải lều thường thuộc về phụ nữ, trong khi khu vực của đàn ông ở bên trái. Do phụ nữ chăm sóc bữa ăn cho gia đình, bếp núc cũng được đặt ở bên phải.

Lều Ger gắn liền với đời sống du mục của người Mông Cổ

Hình ảnh lều Ger trong chuyến tông du

Ngày làm việc chính thức đầu tiên (2.9), Đức Giáo Hoàng Phanxicô gặp Tổng thống Mông Cổ Ukhnaagiin Khurelsukh ở lều Ger, được dựng bên trong Cung điện Quốc gia. Tại đây, Đức Phanxicô viết vào sách lưu niệm, ghi dấu cho cuộc hành trình vì hòa bình.

Sau đó, Đức Thánh Cha gặp gỡ các giám mục, các nhà truyền giáo đã tham gia nỗ lực loan báo Tin Mừng suốt 3 thập niên qua ở Mông Cổ. Địa điểm gặp mặt và cầu nguyện là nhà thờ Chánh tòa Thánh Phêrô và Phaolô ở Ulaanbaatar, được xây dựng mô phỏng với căn lều truyền thống. Trước đó, Đức Giáo Hoàng cũng được mời uống sữa ở lều Ger trong khuôn viên của nhà thờ.

Ngày 3.9, ngài tham dự cuộc gặp gỡ liên tôn và đại kết ở Mông Cổ, và địa điểm tổ chức là Nhà hát Hun. Tòa nhà cách thủ đô khoảng 13 cây số và cũng được thiết kế theo kiểu lều Ger. Tại đây, Đức Giáo Hoàng bày tỏ ngài đã bị “chinh phục” bởi căn lều truyền thống của người Mông Cổ. Ngài nhận xét, trải qua hàng ngàn năm lịch sử, từ thời xa xưa, người Mông Cổ đã tạo nên một mái ấm cho đời sống gia đình, nơi cùng sinh hoạt, gặp gỡ và đối thoại. “Nơi nào có lều Ger, nơi đó có sự sống”, theo Đức Phanxicô.