Mặn lòng với hạn hán

Dân cù lao khát nước ngọt, tưởng rằng đây là điều nghịch lý nhưng lại là thực trạng tại khu vực cù lao Long Hựu, huyện Cần Ðước, tỉnh Long An.

Dù nằm cạnh đê sông Vàm Cỏ, song hơn một tháng nay bà con nơi đây đã phải tìm mua từng khối nước. “Giá cao thấp, mắc rẻ gì cũng bấm bụng mua cho bằng được. Có khi 85 ngàn đồng/khối. Cao điểm là 100 ngàn/khối. Xài chừng nào hết thì mua thêm”, ông Phan Văn Nghé, ngụ tại ấp Hựu Lộc than thở. Thời gian qua, nhà ông và các hộ làng xóm rủ nhau đợi ghe nước trong khó nhọc. Cái khó của việc này đối với bà con dân quê không phải sợ cực hay bất tiện mà bởi phải đến 5-7 gia đình gần nhau cùng có nhu cầu một lúc với số lượng lớn thì “chủ xà lan mới chịu dẫn ống bơm nước vào”. Ông Nghé nói chắc nịch: “Bây giờ nhà nào cũng thiếu nước. Nước mưa tích trữ đã xài hết ráo. Làm sao đủ được với tình trạng hiện tại…”. Chung cảnh ngộ, ông Phạm Văn Nhung (68 tuổi), người cùng xã cho biết, nhà ông đã mua 9 hồ nước và vẫn cần 3-4 hồ để dùng cho tới khi mưa. Bà con dự tính “ráng chờ thêm 2-3 tuần nữa”. Tuy nhiên, bài toán nước ngọt cũng chỉ giải quyết tạm vào giai đoạn đầu, khi các ghe chịu khó về. Bây giờ đã ít hơn do người bán phải đi khoảng cách xa mới có nguồn nước ngọt. Vì thế, việc làm sao có nước để phục vụ đầy đủ sinh hoạt vẫn là chuyện nan giải.

Theo thông tin từ Cục Thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn thì chiều sâu xâm nhập mặn tại khu vực sông Vàm Cỏ đã vượt 100-110km, so với cùng kỳ năm ngoái tăng từ 36-42 km, dự báo xâm nhập mặn có xu hướng tăng và duy trì ở mức cao đến hết tháng 5. Nắng nóng kéo dài liên tục, ruộng đất nứt nẻ, thêm vào đó là tình trạng hạn đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới đời sống. Những con kênh nhỏ trơ đáy. Đi một đoạn xa xa, ngay các cống ngăn mặn mới thấy một vũng nước đọng lại, màu nước xanh sệt, là dấu hiệu của sự ngưng đọng lâu ngày. Các thửa đất khu vực cù lao cây cỏ xanh um ngày nào giờ đã thành trơ trụi. Lũ trâu cố tìm mấy cọng cỏ ít ỏi còn sót lại. Những người nông dân nếu không có việc quan trọng cũng ở nhà để tránh nắng.“Trời này ai cũng trú ở nhà thôi, cực chẳng đã mới đi ra đường, nhưng ở nhà thì oi bức, trời đứng gió. Khí hậu năm nay khắc nghiệt quá. Mọi năm, cứ tới mùa Phục Sinh vào giữa tháng 4 đã có mưa rồi, đó là theo lệ thường”, ông Nhung than. Theo kinh nhiệm của ông, dân vùng này vốn đã sống cảnh 6 tháng nước mặn, 6 tháng nước ngọt. Việc đối mặt với sự thiếu nước vào mùa khô không phải một sự kiện bất ngờ đến nỗi trở tay không kịp. Đi khắp xóm, có thể nhìn thấy hầu như nhà nào cũng có lu, kiệu, bể đựng nước bằng ximăng chất đầy sân, nhưng do hạn mặn đến sớm và vẫn chưa kết thúc nên cuộc sống lâm vào cảnh khốn đốn hơn.

Linh mục Phêrô Trương Ngọc Đức, chánh xứ Mỹ Điền cảm thán: “Bà con nơi đây gần như phải sống chung với hạn mặn”. Vừa nói, cha vội lấy ra ngay một thau nước, mọi người cùng nếm thử để cảm nhận độ mặn. “Như thế thì sao ăn uống được gì!”, cha lắc đầu. Tại Mỹ Điền, một trong những may mắn và là nguồn cứu trợ quan trọng của người trong khu vực giáo xứ dịp này là hệ thống máy lọc nước do Ủy ban MTQVN tỉnh Long An tặng năm 2022. Mỗi ngày, ai có nhu cầu thì đến lấy nước về dùng, bất kể lương giáo. Cha cho biết thêm, cách nhà thờ khoảng 200 mét, giáo xứ có giếng nước với hệ thống đường ống kết nối đến 300 gia đình giáo dân, nhưng vì đã tồn tại hơn 20 năm nên đã xuống cấp nghiêm trọng, nước lấy lên bị nhiễm phèn.

Để tiết kiệm nước, vị linh mục trẻ phân chia cách sử dụng cho bà con: “Nước lấy từ giếng thì để dành giặt đồ, tắm rửa. Còn nước từ hệ thống xử lý đã qua khâu lọc thì để nấu nướng, ăn uống…”. Tranh thủ lấy nước trong buổi nghỉ trưa, giữa 2 ca làm hồ, ông Nguyễn Văn Cu về nhà rồi chạy vội sang nhà thờ lấy nước, hổn hển: “Vừa được nghỉ tính về ăn cơm. Nghe vợ nói hết nước xài nên qua lấy cho xong luôn”. Trên tay ông cầm lỉnh kỉnh 5-6 xô đủ loại, nhỏ có, vừa có. Khi đã lấy xong, ông cẩn thận chuyền qua hàng rào để người nhà mang về. Hệ thống nước lọc tại nhà thờ với những người có thu nhập thấp trong tình cảnh hiện tại thật cần thiết. Ông Cu nói thường xuyên rơi vào cảnh thất nghiệp, đi làm theo công trình ở quê nên có tính thời vụ với lương 320.000 đồng/ngày, phải chắt chiu từng tí để lo cho các khoản chi tiêu. “Nếu không có nước ở nhà thờ này thì không biết làm sao, vì tiền đâu mà mua, xài cho xuể!”, ông trải lòng.

Ở khu vực xã Long Hựu Tây, để giải quyết tình trạng thiếu nước sinh hoạt, địa phương đã đặt trên dưới 10 điểm cấp nước công cộng. Ông Lê Văn Tuấn, Bí thư Đảng Ủy, Chủ tịch UBND xã cho biết, hơn hai tuần nay, việc chính yếu nhất của chính quyền xã là làm sao để đáp ứng được nhu cầu nước cho bà con. Ông lý giải về sự thiếu hụt nước trong sử dụng: “Mùa mưa vừa rồi kết thúc sớm. Hạn mặn năm nay lại tới nhanh và bây giờ diễn ra nặng. Mặt khác, trước tình trạng hạn, khi mức độ sử dụng nước sạch của bà con tăng lên thì công ty cấp nước không đáp ứng nỗi. Công ty cấp nước Cầu Nổi hiện là cơ sở cung cấp nước cho người dân ở toàn xã mỗi ngày phải cấp 1.000 khối, nhưng từ ngày 13.4 tới bây giờ thì năng suất giảm đi, có ngày được 400-500 khối, vậy là hụt một nửa”. Về phương hướng giải quyết, theo ông Tuấn, chính quyền xã đã và đang làm việc với công ty cấp nước để nâng công suất, đáp ứng nhu cầu của bà con, cũng như nâng cấp đường dẫn nước. Đồng thời, địa phương sẽ có văn bản đề nghị cơ quan cấp trên làm 13 tuyến ống nước đến vùng sâu vùng xa, hy vọng tất cả hộ dân sẽ có nước máy dùng trong tương lai. Trước mắt tiếp tục vận động các nhà hảo tâm hỗ trợ nước cho toàn xã. Các nguồn nước tùy dạng sẽ phân phát. Nếu là dạng bình, chia cho từng cụm, từng nhà. Vừa qua, tại khu vực giáo xứ Mỹ Điền cũng đã được cấp 400 thùng, loại 20 lít.

Đến cù lao Long Hựu dưới cái nắng gay gắt đầu hè, trong tình cảnh nhà nhà thiếu thốn nước ngọt, chúng tôi cảm nhận sự khó khăn và tinh thần tiết kiệm của từng người. Tại một điểm lấy nước công cộng ở xã Long Hựu Tây, nhóm 4-5 người đến xếp hàng, lấy nước. Người trẻ xách phụ người già, treo trên xe. Một ai đó lỡ tay làm sánh nước sẽ bị người kế bên nhắc nhở ngay. Họ chắt chiu từng giọt giữa cơn nắng hạn. Thùng của người này vừa đủ, người khác đặt vào để tránh hoang phí. Và, không phải chỉ những người dân quê cù lao đang thiếu nước mà chính mảnh đất của họ cũng đang cằn cỗi, nứt nẻ đợi mưa. Những dòng sông biết khát…

Hùng Luân - Bích Vân