Một số tiêu chí cần quan tâm khi xây dựng nhà thờ (P3)

II] Tiêu chí II: Có thể nhìn thấy và có thể nghe thấy

Đây là tiêu chuẩn bảo đảm cho sự tham dự của toàn thể cộng đồng.

Tiêu chuẩn “có thể nhìn thấy” muốn nói rằng cộng đoàn có thể thấy được các thừa tác viên tại bàn thờ, giảng đài, ghế chủ tọa và ngược lại, các thừa tác viên có thể thấy các thành viên của cộng đoàn tham dự và có thể tiếp xúc bằng mắt (eye contact) với họ (DX 92), ít là chúng ta có thể thấy được một số người trong cộng đoàn và nhìn được khuôn mặt của họ. Tác giả Robert W. Hovda viết rằng:

“Chúng ta cần đến sức sống và sự khuyến khích từ ánh mắt và những diễn cảm của người khác. Chúng ta cần thấy họ đang ca hát và đang cất tiếng nếu chúng ta thực sự cũng ca hát và nói năng. Đây là một loại bầu khí xã hội gợi lên sự tham dự của mọi người và duy trì sự tham dự đó”.1

Theo tiêu chuẩn này, chỗ ngồi không nên quá xa nơi diễn ra các hành vi phụng vụ đến độ vì khoảng cách này và vì mức độ ánh sáng ngăn cản sự tham dự tích cực của người tham dự vào hành động phụng vụ (XD 85). Tiêu chuẩn “có thể nhìn thấy” còn có nghĩa là các thành viên tham dự có thể nhìn thấy nhau. Việc sắp xếp chỗ ngồi trong nhà thờ phải giúp cộng đoàn tham dự tích cực vào cử hành phụng vụ, có đủ không gian cho những anh chị em khuyết tật đi xe lăn hay dùng xe bám vào để đi (DX 93).

“Có thể nghe thấy” không phải chỉ là nghe thấy những gì được nói. Nhờ các máy khuyếch đại âm thanh hiện đại, ngày nay, người ta có thể nghe được âm thanh từ rất xa. Dĩ nhiên, phải làm sao để người tham dự có thể nghe thấy những lời của thừa tác viên khi họ nói từ bàn thờ, từ giảng đài, từ ghế chủ tọa, hay từ giếng rửa tội, cũng như giúp dân chúng có thể nghe thấy âm nhạc và tiếng hát của ca đoàn từ nơi họ cất tiếng. Hiện nay, người ta đã biết sử dụng cả micro có dây hoặc không dây tùy trường hợp để tăng âm cho chủ tế và các thừa tác viên khác. Nhưng chúng nên được sắp đặt một cách kín đáo (QCSL 306) và “phải liệu làm sao cho tín hữu không những nhìn thấy vị tư tế, phó tế hay các người đọc sách, mà còn nghe rõ họ không khó khăn gì (QCSL 311) nhờ những phương tiện kỹ thuật hiện đại”. Tuy nhiên, tiêu chuẩn nghe thấy đúng nghĩa không chỉ là “nghe thấy” mà còn phải là giúp cho anh chị em tín hữu tham dự tích cực vào hành động phụng vụ (PV 14).

III] Tiêu chí III: Thuận tiện cho tư thế và rước kiệu

Thánh đường phải giúp cho tín hữu có thể dễ dàng thực hiện những điệu bộ, tư thế của thân xác cần thiết trong các phần cử hành khác nhau và cũng dễ dàng cho họ lên rước lễ hay tham dự các cuộc rước khác (QCSL 311; DX 93). Không gian trong thánh đường cần thuận tiện cho các tín hữu ngồi dọn lòng, lắng nghe, và cầu nguyện thinh lặng; cho họ đứng để nghe Tin Mừng, cầu nguyện và ca hát; và cho họ quỳ để thờ lạy và thống hối. Vào một số dịp như lễ Dâng Chúa vào đền thờ và Chúa nhật lễ Lá, cộng đoàn có thể quy tụ tại một nơi khác và hình thành đoàn rước vào trong nhà thờ. Các lối đi trong nhà thờ phải giúp cho cộng đoàn và các thừa tác viên dễ dàng di chuyển vào nơi chỗ của họ.

IV] Tiêu chí IV: Tính chân thực

Ngày nay, sống trong một xã hội sử dụng quá nhiều đồ làm bằng nhựa nên người ta hay lơ là với tính chân thực của các đồ dùng trong thánh đường, kết quả là người ta lạm dụng việc dùng hoa giả, nến giả?. Bởi thế, QCSL nhắc rằng trong việc trang trí thánh đường, phải chú trọng tính cách đơn sơ trang nhã, là điều luôn đi đôi với mỹ thuật đích thực (QCSL 325), nên chuộng vẻ đơn sơ cao quý hơn là hào nhoáng. Khi chọn lựa các vật dụng để trang trí, nên dùng đồ thật và theo hướng góp phần giáo huấn các tín hữu và phù hợp với sự trang nghiệm của nơi thánh (QCSL 292). Các tác phẩm nghệ thuật phải có phẩm chất đích thực, giúp nuôi dưỡng đức tin và lòng đạo đức (QCSL 289). Phải hết sức cố gắng để trong cả những vật dụng ít quan trọng, các đòi hỏi về nghệ thuật được bảo đảm, luôn phối hợp sự đơn sơ trang nhã với nét thanh tú (QCSL 351). Sở dĩ phải sử dụng hoa thật, cây thật là vì muốn muốn cho mọi người ngày càng trân trọng hơn quà tặng sự sống mà Thiên Chúa ban tặng cho cộng đoàn (XD 129).

V] Tiêu chí V: Có một không gian quy tụ

Ngày xưa, trong thời kỳ đầu của Giáo hội, không gian quy tụ hay tiền đường nhà thờ là “khu vực chờ” của dự tòng và hối nhân. Ngày nay, không gian quy tụ là khu vực vừa phục vụ như ngưỡng cửa giữa thế giới bên ngoài và không gian của cộng đoàn bên trong nhà thờ, vừa phục vụ như là lối vào và lối ra của nhà thờ; là nơi tập họp để chuẩn bị cho buổi cử hành phụng vụ; nhất là giúp cho các thành viên đi rước dễ dàng tụ họp ở đây để hình thành đoàn rước nhập lễ (DX 102).

Không gian quy tụ là nơi cử hành nghi thức tiếp nhận dự tòng, đón tiếp cha mẹ cùng những vị đỡ đầu, đón tiếp các trẻ sơ sinh đến lãnh nhận Bí tích Thánh tẩy, đón tiếp cô dâu chú rể cùng những người thân yêu của họ trong dịp lễ cưới, cử hành Nghi thức An táng tiễn biệt lần cuối người quá cố (DX 102).

Hơn nữa, từ không gian quy tụ này, phải thiết kế thế nào để người ta dễ dàng tìm thấy các phòng chức năng khác và thuận tiện để đi đến phòng áo, nhà kho, phòng tập hát cho ca đoàn, các phòng cho những người đón tiếp và hướng dẫn, phòng cho các bé la khóc, nhà vệ sinh ? và có thể cả một phòng nguyện khác hay một hội trường nữa (LNGM 54).

(hết)

Lm. Giuse Phạm Đình Ái, dòng Thánh Thể (SSS)

_________________________________________

Chữ viết tắt:

DX = Dựng xây từ những Viên đá Sống động (2006).

GLCG = Sách Giáo Lý Hội Thánh Công giáo (1992).

LNGM = Sách Lễ nghi Giám mục (1984).

NTCH = Nghi thức Cung hiến Nhà thờ và Bàn thờ (1989).

PV = Hiến chế Phụng vụ Thánh

QCSL = Quy chế Tổng quát Sách Lễ Roma (2002).

XD = Built on Living Stones (Washington, D.C, 2000).

¹ Robert W. Hovda, Strong, Loving and Wise (Collegeville, Minnesota: The Liturgical Press, 1976), 48.