Những giờ phút cuối cùng của Đức Giáo Hoàng Phanxicô

Đức Thánh Cha Phanxicô xuất hiện trên ban công chính của Đền thờ Thánh Phêrô để ban phép lành Phục Sinh “Urbi et Orbi” (cho thành Rome và toàn thế giới) tại Vatican vào ngày 20.4. Đức Tổng Giám mục Diego Ravelli, chưởng nghi lễ, đứng bên phải ngài. Sự kiện Phục Sinh này là lần xuất hiện công khai cuối cùng của Đức Thánh Cha. Ngài đã về với Chúa vào sáng hôm sau. 

Khi Đức Giáo Hoàng Phanxicô xuất hiện trên ban công Đền thờ Thánh Phêrô vào Chúa Nhật Phục Sinh, muôn người đã reo vang. Vị Giáo Hoàng 88 tuổi, người đã làm nức lòng bao tín hữu trong suốt 12 năm qua, quả thật đã không làm mọi người thất vọng, dù vắng mặt trong tất cả các cử hành phụng vụ chính thức của Tuần Thánh sau năm tuần nhập viện vì viêm phổi kép, ngài vẫn ở bên đoàn chiên của mình và tiếp tục truyền thống ban phép lành Phục Sinh. 

Trong nhiều tuần, Vatican đã từ chối suy đoán về kế hoạch Tuần Thánh của Đức Giáo Hoàng. Nhưng Đức Thánh Cha, người từ những ngày đầu triều đại đã nổi tiếng là một người có tinh thần độc lập, tự quyết định chương trình của mình, đã âm thầm chuẩn bị. Bất chấp lệnh của bác sĩ yêu cầu tĩnh dưỡng hai tháng tại tư dinh Vatican, Đức Phanxicô đã bất ngờ xuất hiện lần đầu tiên ở Quảng trường Thánh Phêrô vào ngày 6.4 trong thánh lễ đặc biệt dành cho nhân viên y tế và những người đau yếu. Giọng ngài khàn đặc và chỉ nói vài lời, nhưng trông ngài khỏe mạnh hơn so với khi xuất viện vào ngày 23.3 và trở về Vatican.

Vài ngày sau khi rời bệnh viện, Đức Phanxicô đã có một cuộc gặp riêng bất ngờ với Vua Charles III và Hoàng hậu Camilla của Anh. Sau đó, ngài bắt đầu thường xuyên xuất hiện tại Đền thờ Thánh Phêrô để cầu nguyện và chào hỏi khách hành hương, đến nỗi những lần xuất hiện này dường như không còn là điều bất ngờ nữa mà đã trở thành thông lệ. Vị bác sĩ trưởng phẫu thuật của Đức Giáo Hoàng đã nói với các phóng viên rằng sau khi đánh giá sự phục hồi ấn tượng của Đức Phanxicô, ông tin rằng ngài sẽ trở lại trạng thái 90-100% so với trước khi nhập viện. Tuy nhiên, những lần xuất hiện gần đây của ngài cho thấy một vị Giáo Hoàng khác đã trở lại Vatican so với vị Giáo Hoàng đã rời đi khi nhập viện vào ngày 14.2. Có lẽ chỉ có thời gian mới cho phép chúng ta đánh giá rõ ràng những thay đổi này.

Đối với một vị Giáo Hoàng thường diễn đạt bằng cử chỉ hơn lời nói, thì động lực sâu xa là sự gần gũi với dân chúng và vai trò mục tử vẫn luôn thôi thúc ngài. Sau khi thăm các tù nhân tại nhà tù Regina Coeli ở Rome vào Thứ Năm Tuần Thánh, ngài đã hóm hỉnh trò chuyện với các phóng viên về sức khỏe của mình. Ngài cho biết, đang cố gắng “hết sức có thể”. Dù không thể thực hiện nghi thức Rửa chân cho các tù nhân như truyền thống Thứ Năm Tuần Thánh, Đức Phanxicô đã nhấn mạnh rằng ngài không muốn Giáo hội hay thế giới quên đi những người bên lề xã hội.
Ngài cũng dành sự quan tâm tương tự cho những người bị lãng quên, hay như Tin Mừng gọi là “những người bé mọn nhất”. Trong những lần đến cầu nguyện tại Đền thờ Thánh Phêrô hoặc trong chuyến đi bằng xe Giáo Hoàng quanh Quảng trường Thánh Phêrô vào Chúa Nhật Phục Sinh – lần xuất hiện đầu tiên của Đức Thánh Cha sau khi xuất viện, ngài đã cho xe dừng lại để ban phép lành cho trẻ em và phát kẹo. Tuy nhiên, từ góc nhìn bao quát trên ban công Đền thờ Thánh Phêrô, hầu hết các phóng viên đều nhận thấy vị Giáo Hoàng đến ban phép lành cho đám đông bằng xe lăn có ánh mắt thất thần. Giọng nói của Đức Thánh Cha vẫn còn yếu, điều đó có thể hiểu được, ngài tương tác ít hơn thường lệ với những người hành hương bên dưới. Ngài nhìn thẳng về phía trước, dường như quyết tâm hoàn thành việc ban phép lành, và chỉ có vậy.
Nhiều người theo dõi đã bàng hoàng khi thấy ngài sau đó xuất hiện tại Quảng trường Thánh Phêrô trên chiếc xe Giáo Hoàng. Có lúc, một trợ lý xuất hiện để xoa lưng cho ngài, nỗi đau trên khuôn mặt Đức Giáo Hoàng Phanxicô hiện rõ. Trong suốt hành trình, ngài ít có những cuộc gặp gỡ trực tiếp với những người trong đám đông hơn. Đôi khi, vị Giáo Hoàng có vẻ mất phương hướng. Tuy nhiên, ngài vẫn kiên trì.
Vào tối Chúa Nhật Phục Sinh, một quan chức cấp cao của Vatican, người yêu cầu giấu tên, cho biết Đức Giáo Hoàng có những ngày tốt và những ngày không tốt, kể từ khi từ bệnh viện trở về. Ông mô tả ngày Chúa Nhật Phục Sinh là một trong những ngày không tốt, nhưng cũng nói rằng kế hoạch Đức Giáo Hoàng đến Thổ Nhĩ Kỳ vào cuối năm nay vẫn đang được tiến hành. Có lẽ chuyến đi sẽ không diễn ra vào tháng Năm như dự kiến ban đầu, mà vào một thời điểm nào đó trong mùa hè để Đức Giáo Hoàng có thể đánh dấu kỷ niệm 1700 năm Công đồng Nicaea.

Vào lúc 9 giờ 45 phút sáng thứ Hai (21 tháng 4), Văn phòng Báo chí Tòa Thánh đã gửi một tin nhắn Telegram thông báo rằng sẽ sớm có một buổi truyền hình trực tiếp ngắn từ nhà nguyện của Nhà khách Santa Marta, nơi Đức Thánh Cha Phanxicô cư ngụ. Liệu đây có phải là sự từ nhiệm đã được đồn đoán từ lâu? Khó có khả năng, xét đến thời điểm – Thứ Hai Phục Sinh (Pasquetta) – một ngày lễ quốc gia của Ý. Điều đó dường như không hợp lý. Nỗi lo sợ tồi tệ nhất của nhiều người đã trở nên rõ ràng khi đoạn video trực tiếp ngắn ngủi bắt đầu. Khuôn mặt u sầu của bốn vị Hồng y được giao nhiệm vụ thông báo tin Đức Giáo Hoàng qua đời đã nói lên tất cả. Lát sau, tại Vatican, một số nhóm hành hương dường như hoàn toàn chẳng hay biết điều gì đang chờ đợi họ khi đặt chân đến nơi thánh, trong khi những người khác đang nức nở trên những con phố ở Rome vì họ mời nghe tin buồn.

Tờ nhật báo Corriere della Sera của Ý đưa tin rằng Đức Giáo Hoàng thức giấc vào khoảng 6 giờ sáng thứ Hai và dường như vẫn khỏe mạnh cho đến khoảng 7 giờ sáng giờ địa phương. Sau khi ngài từ trần, vào tối thứ Hai, Vatican thông báo rằng Đức Giáo Hoàng đã bị đột quỵ não  lúc khoảng 7 giờ sáng. Sau đó, Ngài rơi vào hôn mê và qua đời khoảng nửa tiếng sau đó. Nhiều nhà bình luận đã nhanh chóng chỉ ra rằng việc Đức Phanxicô qua đời vào Thứ Hai Phục Sinh, khi người Công giáo đang cử hành sự phục sinh của Chúa Kitô và lời hứa về cuộc sống vĩnh cửu, là một kết thúc phù hợp và tốt đẹp cho một vị Giáo Hoàng luôn mau mắn nhấn mạnh sứ điệp Kitô giáo về niềm hy vọng.

San Ngọc Hạnh, MTG Thủ Thiêm (chuyển ngữ từ Vatican News)