Nơi an nghỉ của những “lữ khách giảng thuyết” (p2)

DI SẢN VĂN HÓA VÀ SỨ VỤ BÁO CHÍ

Nằm ở góc bên phải Vườn Thánh là phần mộ của cha Tôma Thiện Trần Minh Cẩm, thường được gọi bằng bút danh quen thuộc là cha Thiện Cẩm. Cha sinh tại Bùi Chu năm 1933 và đã trở về với Chúa cách đây hơn mười năm (14.2.2014). Cha Thiện Cẩm là tiến sĩ Triết Đông tại đại học Sorbone năm 1967. Cha cũng là một nhà báo, miệt mài với các trang báo của Tập san Nhà Chúa trong suốt gần tám năm; và chủ biên tờ Thụ Nhân, là một tập nội san của Viện Đại học Đà Lạt trước năm 1975, trong thời gian giảng dạy tại đây. Năm 1975, cha là cây bút quen thuộc trên tuần báo và nguyệt san Công giáo và Dân tộc, với những bài suy niệm Tin Mừng, chú giải thần học hay các thao thức cùng Giáo hội, xã hội trong một số vấn đề. Trong một bài viết với nhan đề “Làm báo là một sứ vụ” đăng trên số báo kỷ niệm 23 năm ngày ra mắt bạn đọc của báo Công giáo và Dân tộc (1998), cha viết: “Vâng, đây [nghề báo] là một sứ vụ, chứ không chỉ là một ‘nghiệp vụ’. Như tôi đã nói, tôi không hề nghĩ mình là một ‘nhà báo’, nhưng chỉ muốn thi hành sứ vụ đã được giao cho. Sứ vụ đó, đối với một tu sĩ Đa Minh như tôi, là ‘suy tư chiêm niệm và chia sẻ những gì đã suy tư chiêm niệm được cho người khác’”.

Ngoài nghiệp cầm bút, cha còn là một nhạc sĩ. Sáng tác nổi bật là tuyển tập nhạc khúc “Bài ca mới” với 134 bài hát được “dệt” với chất liệu từ ý thơ của đại thi hào Rabindranath Tagore. Trong đó, nhiều bài mang âm hưởng chiêm niệm, chẳng hạn“Như đàn hạc hoài hương, bay thẳng về tổ ấm, trên đỉnh núi vút cao. Nguyện đời con phiêu diêu, qua vùng trời thăm thẳm, lên tận cõi Thiên Đường!” (Như đàn hạc hoài hương); hay những câu từ thân quen mà xúc động: “Xin vĩnh biệt mọi người. Tôi ra đi lần cuối, không bao giờ trở lại. Hẹn nhau trong Nước Trời” (Xin để lại anh em). Cha cũng viết khá nhiều ca nguyện kính Thánh Thể, trong đó có những lời hát đã trở nên quá quen thuộc: “Thờ lạy tin yêu Chúa từ nhân, quá yêu con lưu lạc thế trần. Đã hy sinh nên Bánh Trường Sinh, giúp con đủ sức về Thiên Đình”. Ngoài những đóng góp cho Giáo hội, cha còn tham gia nhiều hoạt động xã hội…

Cùng niềm say mê với Triết Đông như cha Thiện Cẩm là cha Giuse Đặng Chí San, qua đời ngày 23.3.2024, nơi an nghỉ ngay bên cạnh mộ phần cha Anrê Đỗ Xuân Quế. Cha San đã có nhiều năm giảng dạy cho rất đông các thế hệ tu sĩ. Những tư tưởng của ngài không nằm bất động chỉ ở nơi những bài giảng, tập sách, nhưng thấm nhập và trở nên một phần con người, cách suy nghĩ của cha. Trong suốt cuộc đời mình, cha dấn thân vào các lãnh vực văn hóa, tôn giáo, xã hội. Nhận thấy rằng tư tưởng các các tôn giáo tại châu Á như Khổng, Lão và nhất là Phật giáo đã tạo nên nếp sống, nếp nghĩ của con người Việt Nam và có các tương quan với Công giáo, nên vị linh mục yêu triết học phương Đông không ngại đi vào đời sống của những anh em Phật giáo, đôi khi sống như một ẩn sĩ, để cảm biết, hiểu thấu và đối thoại. Thế nên, nhiều người gọi vui cha như vị thiền sư mặc áo dòng Đa Minh.

Cha San cũng đã có thời gian phục vụ tại trại trẻ chậm phát triển Phú Nhuận. Có lẽ chính vì những công việc đầy nhiệt huyết và khác biệt này mà một số linh mục cùng dòng ví von như là “một người “điên” vì Nước Trời”, bởi tinh thần vượt thoát phàm tục để hướng tới lý tưởng thiêng liêng của ngài. Sinh thời, cha cũng viết nhiều bài cho báo Công giáo và Dân tộc, ở mục suy niệm Lời Chúa, suy tư về các vấn đề của Giáo hội, đức tin.

 MỤC VỤ DẤN THÂN VÀ SỰ HY SINH CAO CẢ

Cách mộ cha San chỉ vài hàng, phía bên trái là mộ phần cha Đaminh Đinh Viết Tiên. Đây là vị linh mục từng xung phong đến những vùng kinh tế mới để phục vụ sau năm 1975. Một trong số đó là vùng xã Lộ 25 (nay thuộc xã Dầu Giây). Cha đã quy tụ giáo dân và lập thành một cộng đoàn mang tên Minh Hòa, sau là giáo xứ Minh Hòa. Trong 15 năm phục vụ ở đây, cha còn kiêm nhiệm nhiều giáo họ, giáo điểm lân cận. Sau đó cha làm chánh xứ Ngọc Đồng (GP Xuân Lộc) trong gần mười năm, cũng như phụ trách công tác tu sĩ của giáo phận Xuân Lộc. Hành trình dấn thân không mệt mỏi này phản ánh sâu sắc lời tâm tình của người mục tử qua bài viết “Thánh Giá và đời tu”: “Bằng cuộc sống mỗi ngày, tôi liên kết mọi vui buồn sướng khổ, mọi biến cố nhỏ to trong tâm tình phó thác tuyệt đối vào lòng thương xót của Thiên Chúa. Tôi cầu xin cho từng người, từng việc, trong từng thời điểm, theo ý nguyện sứ mạng ơn gọi của tôi là làm cho nhiều người, nhiều nơi nhận biết Thiên Chúa và tin nhận Chúa Giêsu Kitô vừa là người thật vừa là Thiên Chúa thật”. Có lẽ chính tinh thần phó thác và loan báo Tin Mừng này đã thúc đẩy cha trở thành người tiên phong xây dựng những cộng đoàn mới, chấp nhận mọi gian khó và kiêm nhiệm nhiều sứ vụ xuyên suốt cuộc đời mục vụ của mình.

Cuối cùng, sẽ là thiếu sót nếu không nhắc đến mộ của một linh mục nằm chếch bên trái cây Thánh Giá lớn: cha Giuse Trần Ngọc Thanh. Cha là một tu sĩ trẻ, qua đời 29.1.2022 tại tòa giải tội, khi đang thi hành bí tích Hòa giải cho giáo dân tại giáo họ Sa Loong, giáo phận Kon Tum. Sự ra đi đột ngột của cha đã gây xúc động cho nhiều người. Người ta vẫn còn nhắc đến cha như một linh mục trẻ năng động, say mê công việc mục vụ và tận tụy với giáo dân cho đến phút sau cùng. Giờ đây, phần mộ của cha trở thành nơi không ít tín hữu tìm đến cầu nguyện.

 *

Nghĩa trang Tu viện - Đền Thánh Martinô chỉ có chưa đầy bốn mươi ngôi mộ, nhưng mỗi phần mộ là một câu chuyện khác nhau, kể về những vị tu sĩ đã góp phần làm phong phú đời sống đức tin và truyền thống. Họ là những người giữ lửa và vun đắp nên lịch sử của dòng Đa Minh và của Giáo hội Công giáo Việt Nam. 

VŨ HOÀNG