Phiên dịch đức tin

Cứ cuối năm Dương lịch, tôi lại bước vào ba khởi đầu mới: Một là năm mới Phụng vụ, bắt đầu từ Mùa Vọng, trước lễ Giáng Sinh. Hai là năm mới Dương lịch, ít ngày sau lễ Giáng Sinh. Ba là năm mới Âm lịch, thường diễn ra sau Tết Dương lịch một thời gian.

Mỗi khi bước vào những năm mới đó, tôi thấy mình cũng có cái gì mới. Tôi muốn tâm sự với các độc giả thân yêu những gì tôi cho là quan trọng nhất. Ðề tài tôi xin chia sẻ hôm nay là phiên dịch đức tin.

Hiện nay, đâu đâu trong Hội Thánh Việt Nam cũng nói về vấn đề đức tin, như: sống đức tin, học hỏi về đức tin, rao giảng đức tin, làm chứng cho đức tin, cộng đoàn đức tin. Nêu vấn đề đức tin trong hoàn cảnh này là rất cần thiết. Nhưng một câu hỏi sẽ được đặt ra liền, đó là: Ðức tin phải thế nào?

Đức tin phải được phiên dịch ra hành động

Rất nhiều nơi Kinh Thánh đã dạy: Ðức tin nơi mỗi người cần phải được phiên dịch ra hành động. Thánh Giacôbê tông đồ rất dứt khoát về điều đó. Ngài viết: “Thưa anh em, ai bảo rằng mình có đức tin mà không hành động theo đức tin, thì nào có ích lợi gì? Ðức tin có thể cứu người ấy được chăng?... Ðức tin không có hành động thì quả là đức tin chết... Nhờ hành động mà con người được nên công chính, chứ không phải chỉ nhờ đức tin mà thôi... Thật thế, một thân xác không hơi thở là một xác chết. Cũng vậy, đức tin không có hành động là đức tin chết” (Gc 2,14-26).

Như vậy, dựa vào Kinh Thánh, chúng ta nhìn nhận và xác tín vững vàng: Chỉ tin suông, dù tin đúng và tin đủ hệ thống giáo lý, cũng sẽ không cứu rỗi được ta đâu. Nhưng tin phải đi đôi với hành động. Nói cách khác, đức tin phải được phiên dịch ra hành động, mới là đức tin cứu rỗi.

Tới đây, xuất hiện một lý do rút ra từ thời sự, khiến ta phải suy nghĩ thêm. Đó là hiện nay hiện tượng chọn lựa hành động, để phiên dịch đức tin, càng ngày càng mang tính chất đa dạng, tự chọn và buông lỏng. Xin vắn tắt nêu lên một ít ví dụ:

Nếu Hội Thánh Việt Nam được ví như một đoàn tàu nhỏ được lệnh ra khơi, thì tôi thấy: có tàu vẫn cắm neo tại chỗ; có tàu đi rất chậm; có tàu bị lắc lư giữa sóng gió; có tàu bị thủng; và có tàu muốn quay trở lại. Giải thích tại sao, có rất nhiều lý do được đưa ra: tại thuyền trưởng, tại những người trên tàu, hay tại ngoại cảnh.

Nếu Hội Thánh Việt Nam được ví như đoàn dân Chúa lên đường, thì tôi thấy: có nhóm đi về hướng đền thờ; có nhóm đi về hướng vùng sâu vùng xa; có nhóm thích dừng lại ở xóm giàu; có nhóm tự nguyện sống giữa xóm nghèo, chia sẻ cuộc sống nghèo; có nhóm dấn thân vào các ngóc ngách của xã hội, để hiện diện với nhiều tình yêu và hy sinh; có nhóm đi giữa đời thường với lương tâm trách nhiệm; có nhóm hòa mình vào lớp người hưởng thụ, phô trương, xao nhãng; và có nhóm nhởn nhơ, lười biếng, chậm chạp, không phấn đấu. Hỏi lý do tại sao, câu trả lời vẫn luôn đa dạng: tại người đứng đầu, tại cộng đoàn, tại áp lực từ bên ngoài.

Trước một tình hình như trên, việc chọn lựa hành động để làm chứng cho đức tin, hay để phiên dịch đức tin, chúng ta cần cảnh giác và khôn ngoan bằng ơn Chúa. Nếu không, tôi sợ Ðạo thời khó thì dễ chọn lựa, còn Ðạo thời dễ thì lại khó lựa chọn. Hiệu quả sẽ rất nghiêm trọng cho phần rỗi của mỗi người và tương lai Hội Thánh.

Một cách giải quyết vấn đề

Vấn đề phiên dịch đức tin ra hành động là vấn đề không phải chỉ đặt ra trong những trường hợp đặc biệt, mà là vấn đề của đức tin đời thường. Vì thế tôi xin phép trình bày một cách giải quyết nhẹ nhàng dễ nhớ, dựa trên nền tảng Kinh Thánh:

1/ Cuộc đời ta là một hành trình cùng với Ðức Kitô “đi về với Chúa Cha” (Ga 14,12). Hành trình này được thực hiện bằng những tâm tư hướng về Chúa, lắng nghe thánh ý Chúa, trọn đời thực thi thánh ý Chúa, mọi lúc mọi nơi, trong mọi hoàn cảnh.

2/ Thánh ý Chúa rõ ràng nhất là: Ta tin “Chúa là tình yêu” (1 Ga 4,8). Nên ta sẽ đi về với Chúa bằng những bước tình yêu, bác ái.

3/ Tình yêu, bác ái là điều răn mới cực kỳ quan trọng Chúa Giêsu đã trối lại cho các môn đệ Chúa (x. Ga 14,34). Đây cũng chính là đặc điểm của người môn đệ Chúa (x. Ga 14,35).

4/ Tình yêu, bác ái là nhân đức trọng nhất. Hãy đọc lại bài ca bác ái do thánh Phaolô viết: “Giả như tôi có nói được các thứ tiếng của loài người và của các thiên thần đi nữa, mà không có đức mến, thì tôi cũng chẳng khác gì thanh la phèng phèng, chũm choẹ xoang xoảng… Có tất cả đức tin đến chuyển núi dời non mà không có đức mến, thì tôi cũng chẳng là gì…” (1 Cr 13,1-3).

Phiên dịch đức tin ra đức ái, ta chắc chắn sẽ được an tâm, ơn Chúa sẽ ở trong ta và đến với các tâm hồn. Giải quyết cách khác có thể sẽ mắc mưu ma quỷ, xác thịt và thế gian. Thiết nghĩ, cách giải quyết trên đây cần được nắm vững trong việc đào tạo mình và tín hữu hôm nay.

Tôi rất được khích lệ, khi nhìn vào gương nhiều vị giám mục, linh mục, tu sĩ và giáo dân sống bác ái, để làm chứng cho đức tin của mình. Cho dù hành động đức ái nơi các chứng nhân ấy nhiều khi chỉ là sống trong đau khổ, cả phần xác lẫn phần hồn. Gương sáng của các chứng nhân đó gợi cho tôi nhớ lại lời Ðức Giêsu đã phán xưa: “Thật, Thầy bảo thật với các con, nếu hạt lúa gieo vào lòng đất không chết đi, thì nó vẫn trơ trọi một mình. Còn nếu nó thối đi, nó mới sinh được nhiều hạt khác” (Ga 12,24).

Bị chôn vùi, bị thối đi, nhưng vẫn yêu thương. Yêu thương trong đau khổ là một cách phục vụ Tin Mừng, một thánh lễ sống động, một bài ca ngợi khen Thiên Chúa, một giá trị thiêng liêng xây dựng hòa bình.

Những tư tưởng trên đây đang đưa tôi vào năm mới. Cũng với niềm tin đó, tôi luôn hiệp thông với mọi người bài kinh Hòa Bình của thánh Phanxicô: “Lạy Chúa từ nhân, xin cho con biết mến yêu và phụng sự Chúa trong mọi người”.

Giám mục GB Bùi Tuần (+)