Tôi đã có một chuyến du lịch Singapore và thấm thía chuyện môi trường ở nước này. Không chỉ giữ xanh, sạch phục vụ đời sống con người, môi trường xứ Singapore còn trở thành sinh tử với nền kinh tế khi nó làm điểm tựa cho doanh thu khủng từ du lịch. Từng thảm cỏ, luống hoa, rừng trong thành phố và xe đạp, sự chống đối thuốc lá bằng luật pháp… Tất cả, nơi quốc gia này, ghi điểm tuyệt đối về môi trường.
 |
| Nguồn rác thải từ chai lọ nhựa, đồ đựng thức ăn nhanh là một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường. |
Vấn đề môi trường ở xứ mình cũng đang “nóng” lên với bao nhiêu giải pháp được gợi mở. Trào lưu sống xanh cũng đang được cổ vũ khắp nơi… Thực ra, nước mình từng có môi trường tốt, được tái hiện qua các lời kể mộc mạc của người cao niên. Miền Tây có thời chưa xa lắm, thời kỳ đầu thuộc địa, rừng vàng biển bạc, tự nhiên trong lành thân thiện nuôi sống dễ dàng con người. Quá trình hội nhập kinh tế song hành với quá trình hình thành tâm lý thích nhanh, gọn, tiện lợi, dễ dàng... Từ chuyện ra vườn nhà hái rau, dùng lá chuối gói hàng hay thực phẩm, đến bao gói ni lông tràn ngập “đi” cùng siêu thị, thương mại điện tử giao dịch bằng những cú nhấp chuột là quá trình dài, nhưng liên tục và đến nay, tổng kết: môi trường bị tàn phá tổn thương nặng nề chính bởi tâm lý thích tiện lợi ấy.
Người ta nghĩ đơn giản, thay vì lỉnh kỉnh dao mác mưa gió ra vườn rọc lá chuối, dùng ngay mấy chiếc bọc ni lông nhanh gọn và…chẳng chết ai! Chuyện ấy nằm trong chuỗi tâm lý chung rằng thay vì thức sớm tay xách nách mang ra chợ mặc cả rồi tình tang về nhà làm bếp như bố mẹ ông bà, thì giờ bốc ngay điện thoại gọi hoặc nhấn đặt dịch vụ giao hàng tận nơi hay mở tủ lạnh xơi những món có sẵn cho nhanh! Không “đôi co” nhiều chuyện tăng năng suất lao động phát triển kinh tế vì chuyện này đã được nói nhiều và ai cũng hiểu, chỉ biết rằng sự lạm dụng “tiện lợi” nhanh gọn thành một tâm lý có hại cho sự bảo vệ môi trường tự nhiên, môi trường dân sinh, môi trường sống...
Giáo dục - truyền thông bảo vệ môi trường đương nhiên cần nắn chỉnh tâm lý thích nhanh, tiện lợi, cần thay vào ý thức kiểm soát sinh hoạt hành vi trọng môi trường, bảo vệ môi trường từ những chuyện vi tế có vẻ nhỏ nhặt như với rác hay bọc ni lông… Chịu khó, chịu chi thêm thời gian và công sức để hoàn thành nhu cầu sống mà ít tổn thương môi trường.
Singapore đã phát triển bằng hai chân, cân đối hài hòa: tiến mạnh vào hiện đại ở công nghiệp dịch vụ, song nỗ lực nâng niu môi trường và điều tiết cuộc sống xã hội cân bằng, tránh vết xe đổ của sự phát triển mất cân bằng nhanh nóng và gãy đổ như một số quốc gia va phải khi phải san sẻ lợi tức phát triển ở mặt này mặt khác để “mua” môi trường, trồng lại rừng hay mệt nhoài với rác thải, túi ni lông...
Mà xét cho cạn lẽ, tâm lý tiện lợi cũng vô lý: Tiện thì có tiện nhưng lợi thì không!
NGUYỄN THÀNH CÔNG
Bình luận