Các nhà khảo cổ học Jordan đã khai quật được nơi nhiều khả năng là nhà thờ đầu tiên của Kitô giáo trên toàn thế giới, có niên đại cách đây 2.000 năm, nhưng các chuyên gia khác cho rằng cần thêm chứng cứ xác thực hơn.
Trong những cảnh tượng chẳng khác nào xuất phát từ bộ phim phiêu lưu mạo hiểm Indiana Jones, các nhà khoa học đã tỉ mỉ thám hiểm những hang động ngầm trong lòng đất, và phát hiện một địa điểm đặc biệt nằm bên dưới một nhà thờ cổ đại. Theo suy đoán của giới chuyên gia, hang động ở Rihab, phía bắc Jordan, gần biên giới với Syria, có thể từng là nơi các Kitô hữu thuở ban đầu sống đạo. Và di tích này còn cổ hơn nhà thờ được xây dựng bên trên, theo tờ The Telegraph.
 |
Nhà khảo cổ học Abdel-Qader Hussein, người đứng đầu Trung tâm Rihab về Nghiên cứu Khảo cổ, cho biết: “Chúng tôi đã khai quật được đúng nơi từng đặt nhà thờ đầu tiên trên thế giới, từ năm 33 đến 70 (của thế kỷ đầu tiên). Chúng tôi có chứng cứ để xác nhận nơi đây là địa điểm che chở 70 tín hữu”.
Những manh mối
Hang động đã được nhóm chuyên gia tiến hành khảo sát suốt 3 tháng đã cung cấp những chứng cứ về hoạt động tiến hành các nghi thức của Công giáo từ thuở ban đầu. Nơi này nằm bên dưới nhà thờ Thánh George, theo một số người cho rằng đã được xây dựng vào năm 230, dù thời điểm chính xác vẫn là điều gây tranh cãi. Nhà thờ Thánh George lâu nay vẫn được xem là một trong những ngôi Thánh đường lâu đời nhất thế giới, cùng với một nhà thờ khác được khai quật ở cảng miền nam Jordan là Aqaba vào năm 1998 và thêm một ứng viên khác tại Israel “lộ diện” vào năm 2005.
 |
Ông Hussein cho hay, các nhà khảo cổ Jordan đã tìm được manh mối chứng minh rằng hang động bên dưới nhà thờ Thánh George từng là nơi 70 tín hữu nói trên cầu nguyện và vinh danh Thầy, sau khi Chúa Giêsu chịu khổ hình trên thập tự giá. Ông mô tả một khu vực thờ Chúa hình tròn, chứa các ghế đá, tách biệt hẳn so với khu sinh sống với đường ống kéo dài đến tận nguồn nước. Ông tiên đoán các Kitô hữu đầu tiên đã lẩn trốn tại đây để tránh tình trạng bức hại của các đời hoàng đế La Mã.
 |
Một dòng chữ được khảm trên nền của nhà thờ Thánh George bên trên đề cập đến “70 con người được Thiên Chúa yêu thương” là nhóm người đã lập nơi thờ phụng Chúa. Chuyên gia Hussein viện dẫn các nguồn sử học cho thấy họ từng sống và thực hiện các nghi thức Kitô tại nhà thờ ngầm bên dưới lòng đất, và chỉ rời đi sau khi Kitô giáo chính thức được chính quyền La Mã công nhận vào thế kỷ thứ 4. Bên cạnh nhà thờ Thánh George và hang động ngầm ở dưới, Rihab là vùng đất có tổng cộng 30 nhà thờ. Chúa Giêsu cũng như Đức Mẹ Maria được cho là từng bước chân qua khu vực này, theo ông Hussein.
 |
Cần thêm dữ liệu
Đài CBS dẫn lời sử gia Thomas Parker của Đại học bang North Carolina (Mỹ), người dẫn đầu nhóm phát hiện nhà thờ ở Aqaba, thận trọng cho rằng bất kỳ thông tin nào liên quan đến địa điểm xây dựng nhà thờ Kitô đầu tiên cũng nên được cân nhắc kỹ lưỡng. “Chúng ta cần phải tận mắt thấy các cổ vật và xác định niên đại của những chứng cứ thu thập tại hiện trường, trước khi đưa ra kết luận rằng nơi này từng che chở các môn đệ của Chúa Giêsu vào thế kỷ thứ nhất”, tiến sĩ Parker phân tích.
 |
Một trong những thách thức là dòng chữ được khảm trên nền nhà thờ Thánh George khó được xác định niên đại, trừ phi có thời gian cụ thể được đề cập trong nội dung, hoặc dựa trên các hoa văn và họa tiết theo đề tài Kitô giáo. “Cũng có thể cái hang là nơi sinh sống của người thời xưa trước khi được chuyển thành địa điểm thờ phụng Chúa”, nhà khảo cổ Mỹ chỉ ra. Một chuyên gia khảo cổ học khác, bà Kate da Costa thuộc Đại học Sydney (Úc), từng tham gia dự án khai quật ở phía bắc Jordan, cũng cho rằng cần có sự nhất trí của các nhà khảo cổ quốc tế trước khi rút ra kết luận cuối cùng. “Thậm chí ngay cả khi chứng minh được hang động từng có người ở và sinh hoạt vào thế kỷ thứ nhất, cần phải có thêm chứng cứ cho thấy những người này là Kitô hữu”, bà nhấn mạnh.
LING LANG
Bình luận