Hạnh phúc ơi, mi là gì?

Cái tựa đề bài viết có vẻ như là tựa đề một khúc ca, một bản tình ca. Kitô hữu chúng ta, nếu là người trưởng thành và được “xem là ngoan đạo” thì chắc chắn thuộc nằm lòng kinh “Phúc thật tám mối”. Mẹ Giáo hội đã minh nhiên khẳng định rằng tám mối phúc chính là bản “Hiến Chương Nước Trời”. Dưới một góc độ nào đó thì hiểu bản Hiến Chương cũng gần tương tự với bản Hiến Pháp của một quốc gia. Chúng ta dễ dàng đồng thuận với nhau về tầm quan trọng cũng như vị trí, vai trò tối thượng của bản Hiến Pháp trong việc định chế các luật lệ để điều hành các tổ chức, sinh hoạt của một đất nước. Vị trí, vai trò của bản Hiến Chương trong đời sống đạo cũng có tầm quan trọng không kém, cho dù trong thực tế, có thế lúc này, lúc kia, nơi này nơi nọ, việc tuân thủ đôi khi không được chặt chẽ và nghiêm túc.

Một ngộ nhận thường thấy khi đề cập đến các mối phúc của Tin Mừng là người ta dễ bị cám dỗ tìm cách giải thích, biện luận và minh chứng vì sao khó nghèo là có phúc, vì sao sầu khổ là có phúc… Thật ra, hạnh phúc thật mà Chúa Kitô loan báo không ở cái vế đầu của câu nói, mà ở vế sau. Chúng ta cần khẳng định rằng hạnh phúc thật chính tình trạng được ở trong Nước Trời, được có Nước Trời làm gia nghiệp, được Thiên Chúa ủi an, thương xót; được nhìn thấy Thiên Chúa, được gọi là con Thiên Chúa, được Thiên Chúa ân thưởng trên trời, nghĩa là các vế thứ hai của các mối phúc. Các vế thứ nhất của các mối phúc không phải là những điều kiện để có hạnh phúc, nhưng chỉ là những tình trạng được ban phúc, những tình trạng đã đón nhận hạnh phúc được ban.

Để hiểu điều này, cần đối chiếu với Tin Mừng thánh Luca. Các nhà nghiên cứu Tin Mừng đồng thuận với nhau rằng thánh sử Luca tường thuật các dữ kiện liên quan đến các mối phúc thì sát thực tiễn hơn so với Tin Mừng thánh Mátthêu: “Đức Giêsu ngước mắt lên nhìn các môn đệ và nói: Phúc cho anh em là những kẻ nghèo khó, vì Nước Thiên Chúa là của anh em. Phúc cho anh em là những kẻ bây giờ đang phải đói, vì Thiên Chúa sẽ cho anh em được no lòng…” (Lc 6,20-23).

Hạnh phúc thật là Nước Trời, là chính Thiên Chúa. Và Thiên Chúa đã đoái thương ban hạnh phúc ấy cho tất cả mọi người, cả những người mà dưới con mắt thế gian hay theo nếp nghĩ của con người là bất hạnh, là kém cỏi, là ngu dại, là kém phận… Thực tế cho thấy khi Chúa Kitô đi rao giảng thì rất nhiều người vốn bị xem như là bé phận, hèn mọn đã biết mở rộng tâm hồn đón nhận ân phúc Người ban. Trái lại, có nhiều người mà thế gian cho là may mắn thì không nhận được ân phúc ấy, nói đúng hơn là họ đã chối từ hạnh phúc được ban. Thánh sử Luca sau khi tường thuật những lời chúc phúc của Chúa Kitô thì tường thuật tiếp liền những lời cảnh báo về các mối họa với những người giàu có, những người đang được no nê, vui cười, đang được mọi người ca tụng (x.Lc 6,24-26).

Những hạng người này bị chúc dữ - hay nói đúng hơn là cảnh báo về tai họa - không phải vì họ giàu, đang được no nê hay vui cười…, nhưng vì họ đã đặt hạnh phúc thật sai chỗ, sai đối tượng. Họ đã lầm tưởng rằng của cải, các hoàn cảnh thuận lợi, danh phận đời này là hạnh phúc thật. Chính vì thế, họ đã khước từ Chúa Kitô, khước từ Nước Trời mà Thiên Chúa ban tặng.

Các mối phúc thật hay “Bản Hiến Chương Nước Trời” không chủ ý nói đến những điều kiện để có hạnh phúc, nhưng là trình bày nội dung của hạnh phúc đích thật. Đó là Thiên Chúa, là Nước Trời mà Người ban tặng cho nhân loại. Hạnh phúc đích thật chính là quà tặng nhưng không của Thiên Chúa, một quà tặng vượt quá mọi khả năng chiếm hữu của con người. Con người chỉ có thể đón nhận ân phúc ấy bằng lòng tin. Thánh Tông đồ dân ngoại đã từng nhấn mạnh chân lý này trong thư gởi tín hữu giáo đoàn Galata và giáo đoàn Rôma (x. Gl 2,16.19-21; Rm 3,28-30).

Có thể nói rằng, tám mối phúc như khó nghèo, sầu khổ, khát khao nên người công chính, biết xót thương người… là những cách thế biểu lộ niềm tin, những con đường sống đức tin. Và ngoài những con đường, những cách thế rõ nét ấy, thì vẫn có đó muôn vàn con đường sống đức tin, muôn vàn cách thế biểu lộ niềm tin khác. Có thể xem đây là sự giao thoa giữa tám mối phúc đã được kể. 

Linh mục Giuse Nguyễn Văn Nghĩa, GP Ban Mê Thuột