Học hỏi Phúc Âm Chúa nhật XXVI thường niên - năm A

Mt 21,28-32

LM Antôn Nguyễn Cao Siêu, SJ, phụ trách

1. Đoạn Tin Mừng Mt 21,28-32 nằm ở sau đoạn Tin Mừng nào? Hai đoạn trên có liên hệ với nhau không? Đọc Mt 21,23-27.

- Bài Tin Mừng hôm nay (Mt 21,28-32) nằm sau Mt 21,23-27. Sau khi Đức Giêsu vào thành Giêrusalem lần cuối, Ngài đã có nhiều cuộc tranh luận với những nhà lãnh đạo Do Thái giáo (x. Mt 21,23 - 22,46). Cuộc tranh luận đầu tiên với họ liên quan đến việc Ngài lấy quyền của ai mà làm những việc như giảng dạy, làm phép lạ, hay đuổi người buôn bán trong đền thờ (Mt 21,23-27). Đức Giêsu đã không trả lời câu hỏi này. Ngài đặt cho họ một câu hỏi khác về nguồn gốc của phép rửa do ông Gioan Tẩy giả thực hiện. Phép rửa đó “bởi trời hay bởi loài người?” Họ không dám trả lời câu hỏi đó, vì trả lời thế nào thì họ cũng bị rơi vào thế kẹt (Mt 21,25-26). Bài Tin Mừng hôm nay là một dụ ngôn tiếp nối với đoạn Tin Mừng trên. Cả hai có chung chủ đề là “tin hay không tin vào ông Gioan”.

2. Tìm điểm giống nhau giữa bài Tin Mừng Mt 21,28-32 với Mt 20,1-16.

- Trong Mt 20,1-16, ông chủ ra chợ mướn thợ về làm việc cho vườn nho của mình.  Còn ở Mt 21,28-32 người cha sai hai đứa con trai của mình đi làm vườn nho của gia đình. Có nhiều điểm khác nhau giữa hai dụ ngôn này. Các nhóm thợ đã đến làm và được trả lương, còn các con trai làm vườn nho cho cha thì không được trả lương. Các nhóm thợ khi được mướn thì vui vẻ đến làm ngay, hy vọng được trả lương. Còn hai đứa con trai của người cha: đứa thì không chịu đi làm, nhưng rồi lại đi; ngược lại, có đứa chịu đi, nhưng cuối cùng lại không đi. Nhóm thợ đầu tiên làm vườn nho cho ông chủ tượng trưng cho dân Israel, nhóm thợ cuối cùng có thể tượng trưng cho dân ngoại. Còn hai người con trai: anh thứ nhất tượng trưng cho những người tin vào Gioan Tẩy giả và phép rửa của ông; anh thứ hai tượng trưng cho những người không tin vào Gioan (Mt 21,32).

3. “Các ông nghĩ sao?” (Mt 21,28). “Các ông” ở đây là ai? Xem thêm Mt 17,25; 18,12; 22,42.

- Đức Giêsu bắt đầu dụ ngôn bằng câu hỏi: “Các ông nghĩ sao?” (Mt 21,28). Các ông ở đây là “các thượng tế và kỳ mục trong dân” đang đến gần Đức Giêsu và chất vấn Ngài (Mt 21,23). Trong bài Tin Mừng này, chính Đức Giêsu lại là người chất vấn họ. Nhiều lần trong Tin Mừng Mátthêu, Đức Giêsu dùng lối nói: “Các ông nghĩ sao?” (Mt 17,25; 18,12; 21,28; 22,42). Qua lối nói này, Ngài mời người đối thoại tập trung suy nghĩ về điều Ngài sắp nói. Chính chúng ta hôm nay cũng phải suy xét về ý nghĩa của dụ ngôn Ngài sắp kể.

4. Có gì khác biệt giữa câu trả lời của người con thứ nhất và người con thứ hai? Đọc Mt 21,28-30.

- “Con không muốn”, đó là câu trả lời của người con thứ nhất. Anh này cố tình không vâng lời người cha. Anh phạm tội bất tuân và nổi loạn với cha khi cương quyết làm điều anh muốn chứ không làm điều cha muốn. Người cha cũng nói lời tương tự với người con thứ hai và được nhận lời một cách kính cẩn: “Thưa ngài, con đây!”. Nhưng sau đó, thực tế diễn ra ngược lại. Người con thứ nhất đổi ý, hối hận và đi làm vườn nho cho cha; còn người con thứ hai quyết định không đi mà không rõ vì lý do gì. Như thế có một khoảng cách giữa lời hứa với cha và việc thực hiện lời hứa ấy. Chỉ người con thứ nhất mới được coi là đã thực hiện ý muốn của cha (Mt 21,31). Thực hiện ý muốn của cha được diễn tả qua hành động làm điều cha yêu cầu. Đó mới là điều đáng kể, chứ không phải chỉ hứa suông.

5. Hai người con trong dụ ngôn này tượng trưng cho ai?

- Người con thứ nhất tượng trưng cho những người thu thuế và gái điếm. Họ là những người có cuộc sống hư hỏng, ngược với ý muốn của Thiên Chúa được diễn tả trong Lề Luật. Họ chính là những người đã nói thẳng với cha: “Con không muốn!”. Nhưng sau đó, họ đã chấp nhận lời giảng của Gioan. Ông này đến “chỉ đường công chính” và họ đã tin ông (Mt 21,32). Họ đã “hối hận” về cuộc sống đã qua của mình, và muốn đi làm vườn nho cho cha, nghĩa là muốn “thi hành ý muốn” của Thiên Chúa. Người con thứ hai tượng trưng cho giới lãnh đạo Do Thái giáo. Họ được coi là những người đạo đức, sống nghiêm túc theo Lề Luật. Họ là những người đã mau mắn nói: “Thưa Ngài, con xin đi!”. Nhưng sau đó họ lại không đi, không chấp nhận lời mời gọi hoán cải của Gioan, “không hối hận mà tin ông ấy” (Mt 21,32).

6. “Hối hận” (Mt 21,29.32), “tin” (Mt 21,32) và “thi hành ý muốn” của Thiên Chúa Cha (Mt 21,31). Ba động từ này có quan trọng không?

- “Hối hận” (Mt 21,29.32), “tin” (Mt 21,32) và “thi hành ý muốn” của Thiên Chúa Cha (Mt 21,31) là những động từ quan trọng. “Hối hận” được nhắc 2 lần, “tin” được nhắc 3 lần. Ông Gioan mời người ta hoán cải, hối hận (Mt 3,2), nhờ tin vào lời giảng và phép rửa của Gioan (Mt 21,25-27), cũng như tin vào chính Gioan là người được Thiên Chúa sai đến (Mt 11,9-10). Đó là điều những người thu thuế và gái điếm làm được, và các nhà lãnh đạo Do Thái giáo đã không làm. Họ không muốn tin Gioan, vì Gioan làm chứng cho Đức Giêsu, người mà họ đã không muốn tin. Họ không muốn tin Đức Giêsu, vì nếu tin vào Ngài, họ sẽ phải từ bỏ nhiều điều và phải thay đổi toàn bộ cuộc sống.

7. Câu nào trong bài Tin Mừng này gây sốc nhất với những người đang nghe Đức Giêsu? Tại sao?

- Chắc chắn câu khẳng định long trọng sau đây của Đức Giêsu làm cho những ai đang nghe Ngài bị sốc, nhất là những nhà lãnh đạo tôn giáo đang có mặt ở đó: “Những người thu thuế và những cô gái điếm vào Nước Thiên Chúa trước các ông” (Mt 21,31). Giữa các thượng tế, kỳ mục, kinh sư, và các người tội lỗi, có một sự chênh lệch rất lớn về đời sống đạo đức. Vậy mà Đức Giêsu lại bảo những người tội lỗi này vào Nước Thiên Chúa trước các vị lãnh đạo đáng kính. Lý do là vì các vị này tự hào về đạo đức của mình, đã không chấp nhận hối hận và hoán cải theo lời mời của Gioan. Họ không tin vào Gioan, cũng chẳng tin vào Đức Giêsu (Mt 11,18-19), nên họ khó được vào Nước Thiên Chúa.