HỘI ĐỒNG GIÁM MỤC VIỆT NAM CÓ MỘT KỲ HỌP VỚI HÌNH THỨC ĐẶC BIỆT LẦN ĐẦU DIỄN RA

Theo thông lệ hằng năm, vào đầu tháng 10, Hội đồng Giám mục Việt Nam sẽ có Hội nghị thường niên lần II, để thảo luận các vấn đề của năm cũ, cũng như chuẩn bị cho các hoạt động của toàn thể cộng đồng tín hữu trong cả nước trước khi bước vào năm Phụng vụ mới, bắt đầu từ Mùa Vọng. Năm nay, có một sự kiện rất đặc biệt chưa từng có tiền lệ là thay vì các Giám mục trực tiếp gặp gỡ nhau và nhóm họp trong nhiều ngày, thì các Ðức cha lại họp trực tuyến vào ngày 12 tháng 10 năm 2021. Có tất cả 25 Giám mục đang là Chánh tòa hoặc Giám quản của 27 Giáo phận hiện diện trên sóng trực tuyến, cùng với ÐTGM Marek Zalewski, Ðại diện Tòa Thánh không thường trú tại Việt Nam. Chương trình chỉ gói gọn trong hơn 3 giờ đồng hồ, bắt đầu lúc 8 giờ sáng. Ủy ban Truyền thông trực thuộc HÐGM đảm trách phần kỹ thuật và tạo các liên kết cho cuộc họp.

Với chương trình đã được ấn định trước, giáo phận Thái Bình đã chuẩn bị tiếp đón và tổ chức Hội nghị lần này, nhưng tình trạng dịch bệnh COVID-19 đã ngăn trở các dự định. Trong hoàn cảnh đó, qua phương tiện kỹ thuật, các mục tử của Hội Thánh tại Việt Nam đã hiện diện trực tuyến để thông tin về các sinh hoạt trong giáo phận của mình và bàn thảo các vấn đề chung cho cộng đồng Dân Chúa Việt Nam thời gian sắp tới.

Linh mục Giuse Đào Nguyên Vũ, Chánh Văn phòng HĐGMVN đưa tin trên website HĐGMVN rằng, tất cả các chia sẻ về sinh hoạt của 27 giáo phận đều nói lên những khó khăn và thách đố mục vụ thời gian vừa qua vì những giới hạn sinh hoạt cộng đoàn, nhưng, trong chính giai đoạn này, Thiên Chúa đã ban tặng cho Dân Chúa tại Việt Nam những cơ hội lịch sử để cùng dấn thân cho anh chị em mình trong mọi hoàn cảnh: cứu trợ lương thực và thực phẩm, chung tay với HĐGM thực hiện chương trình “Thương quá Sài Gòn ơi”, chăm sóc bệnh nhân COVID-19 tại khu cách ly tập trung, bệnh viện điều trị COVID-19, bếp ăn hằng ngày cho tuyến đầu và người nghèo, phát thuốc và nhu yếu phẩm tại nhà và trên các nẻo đường.Những hoạt động này được Đức Tổng Giám mục Marek Zalewski nói đến trong bài phát biểu trực tuyến từ Singapore: “…Kể cả trong thời điểm khó khăn, [Giáo Hội] vẫn gia tăng nhiều hoạt động sáng tạo và bác ái, như dấu chỉ liên đới với người nghèo…”.

Cũng theo bản tin trên, hội nghị ghi nhận các chứng từ đức ái sống động của Dân Chúa trong thời gian qua, đồng thời cũng bày tỏ những thách đố trong đời sống đức tin trong giai đoạn các nơi giãn cách xã hội và hành trình khó khăn phía trước; trao đổi về tiến trình và những ưu tiên của Thượng Hội đồng Giám mục đang mời gọi các Giáo Hội địa phương cùng hướng đến một Hội Thánh mang tính “hiệp hành”. Ngoài ra, các Đức Giám mục cũng đã quyết định chọn Chúa nhật ngày 17 tháng 10 năm nay để Giáo hội Việt Nam cùng nhau cử hành Ngày cầu nguyện xin ơn chữa lành trong thời gian đại dịch và ngày Thứ Sáu 22 tháng 10 làm Ngày giữ chay theo tinh thần của ngày Thứ Sáu Tuần Thánh, qua đó mời gọi các Kitô hữu thực thi một việc bác ái giúp nạn nhân đại dịch, với xác tín đây là dịp để toàn thể Hội Thánh tại Việt Nam hiệp thông và hợp nhất trong cầu nguyện, khẩn khoản nài xin cho đại dịch chóng qua và mọi người được tiếp tục vui hưởng cuộc sống an lành.

Ngay sau khi cuộc họp kết thúc, báo Công giáo và Dân tộc đã có cuộc phỏng vấn nhanh Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Khảm, Giám mục Mỹ Tho, Tổng Thư ký Hội đồng Giám mục Việt Nam. Tất nhiên, cũng vì điều kiện cách trở của dịch bệnh, việc trao đổi cũng thông qua các phương tiện trực tuyến. Ngài đã có những thông tin thêm về lần Hội nghị này, cũng như chia sẻ một số cảm nhận cá nhân.

+ CGvDT : Thưa Đức cha, trong hoàn cảnh hiện nay, việc di chuyển giữa các tỉnh chưa thể thực hiện trên cả nước, vì vậy, Hội nghị thường niên kỳ II/2021 của HĐGMVN không thể họp trực tiếp là lẽ đương nhiên. Tuy nhiên, xin Đức cha cho độc giả CGvDT biết lý do HĐGM chọn cách họp trực tuyến mà không lùi lại thời gian? Ý tưởng này được khởi sự từ đâu ?

- Đức Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm: Trong Hội nghị kỳ I vào tháng 4.2021 tại Nha Trang, HĐGM đã ấn định Hội nghị kỳ II vào tháng 10.2021 sẽ được tổ chức tại Tòa Giám mục Thái Bình. Thế nhưng như anh biết, vì đại dịch nên không thể theo chương trình đã ấn định. Thay vào đó, Ban Thường Vụ HĐGM quyết định tổ chức họp trực tuyến, vì chúng tôi muốn các Giám mục có dịp nhìn thấy nhau và nghe nhau chia sẻ về tình hình mỗi Giáo phận trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay.

Điều đáng mừng nữa là lần này có sự hiện diện của Đức TGM Marek Zalewski, Đại diện Tòa Thánh không thường trú tại Việt Nam. Trong Hội nghị vào tháng 4.2021, ngài không có mặt vì không thể đi từ Singapore sang, nhưng lần này nhờ họp online nên ngài có thể “bay” từ Singapore sang được.

+ Đức cha có thể nói lên vài cảm tưởng cá nhân khi lần đầu tham dự cuộc họp trực tuyến cùng toàn thể các Đức Giám mục ?

- Tôi rất vui vì được gặp đông đủ các Giám mục của tất cả các Giáo phận, dù chỉ thấy nhau trên màn hình. Không biết có phải vì chỉ thấy trên màn hình hay vì máy tính của tôi đã xuống cấp, nhưng tôi nhận ra hầu hết các vị hình như tóc bạc nhiều hơn, có lẽ do lo lắng nhiều hơn ! Tôi từng nghe một người nói: “Muốn mau già thì làm Giám mục !”. Thêm vào đó, vì là lần đầu tiên nên cũng bị trục trặc kỹ thuật đôi chút, mà người bị trục trặc nhiều nhất lại là… Giám mục Tổng Thư ký (cười). Dẫu sao, nhìn chung, mọi sự tương đối tốt đẹp và có thể là tiền đề cho những buổi họp online khác.

+ Chỉ có hơn 3 giờ cho một kỳ họp, so với họp trực tiếp kéo dài từ 3-4 ngày như thông lệ, làm thế nào để các chủ chăn vẫn chuyển tải hết thông tin và bàn bạc, định hướng tất cả các vấn đề cho hoạt động 6 tháng sắp tới của Giáo hộiCông giáo tại Việt Nam, thưa Đức cha ?

- Đúng vậy, thông thường Hội nghị của HĐGM phải kéo dài 3-4 ngày nhưng họp online thì chỉ có 3 giờ. Chúng tôi chấp nhận giới hạn đó và tìm cách thích nghi, chẳng hạn chuẩn bị kỹ từ trước những công việc phải làm; quy định chặt chẽ về thời lượng cho từng phần; mỗi Giám mục chỉ có 5 phút để chia sẻ thông tin và nhận định về tình hình mục vụ trong Giáo phận của mình. Đương nhiên là không thể bàn sâu về một vấn đề, nhưng hy vọng tình trạng này không kéo dài, khi chúng ta bước vào tình trạng bình thường mới.

+ Thưa, Đức cha vừa đề cập đến cụm từ “bình thường mới”. Theo nhận định của nhiều người, việc quyết định họp trực tuyến cũng là một cách các chủ chăn cấp cao nhất của Giáo hội Công giáo tại Việt Nam chọn thích ứng với đại dịch Covid -19. Vậy trong thời gian tới, với diễn biến có thể còn kéo dài của đại dịch, HĐGMVN sẽ có những hướng dẫn cụ thể nào cho các giáo phận, giáo hạt và cả từng giáo xứ, giáo dân... tổ chức các hoạt động và phụng vụ thích ứng với hoàn cảnh (như cách học giáo lý, sinh hoạt hội đoàn, đào tạo chuyên môn, những đại hội của các giới... từcấp độ giáo xứ, giáo hạt đến giáo phận...) ? HĐGMVN sẽ khuyến khích người giáo dân sống Đức tin trong hoàn cảnh này ra sao ? Và cả việc thực hiện nhiệm vụ làm chứng Tin Mừng của mỗi tín hữu có lẽ cũng sẽ phải theo những hình thức mới ?

- Kết thúc Hội nghị, HĐGMVN đã gởi cho cộng đồng Dân Chúa Thư Mục Vụ “Sống đức tin thời đại dịch”, đề nghị một định hướng tổng quát, còn mỗi Giáo phận sẽ tùy tình hình cụ thể để áp dụng. Như anh biết đó, 27 Giáo phận trên cả nước thuộc những vùng miền khác nhau, tình hình dịch Covid-19 cũng khác nhau. Ngay trong một Giáo phận cũng thế, không ít Giáo phận có địa bàn trải rộng trên 3-4 tỉnh (chưa nói đến Hưng Hóa có cả 10 tỉnh), tình hình dịch Covid-19 lại không đồng nhất trong từng tỉnh, từng vùng : xanh, vàng, cam, đỏ. Cho nên phải tùy mỗi địa phương mà có cách làm tương ứng.

Đại dịch khiến chúng ta phải vận dụng những kỹ thuật truyền thông hiện đại để phục vụ đời sống đức tin, ví dụ Thánh Lễ trực tuyến, họp online…, nhưng kể cả khi hết dịch, có lẽ chúng ta cũng nên nghĩ đến việc vận dụng những kỹ thuật này trong mục vụ nhiều hơn, chẳng hạn sử dụng nền tảng youtube hay facebook trong một số trường hợp hoặc chương trình; và tạo sự tương tác nhiều hơn, ví dụ đối thoại thay vì chỉ nghe giảng dạy.

+ Trong thông báo ở Thư Mục Vụ mà HĐGM vừa gởi đến cộng đồng Dân Chúa, ngày 17.10.2021 Giáo hội Công giáo tại Việt Nam sẽ tổ chức NGÀY CẦU NGUYỆN XIN ƠN CHỮA LÀNH TRONG ĐẠI DỊCH. Thưa Đức cha, chúng ta có dự định trong tháng Các Đẳng sắp tới sẽ tổ chức một ngày cầu nguyện chung cho tất cả những người chẳng may qua đời vì đại dịch ?

- Ở Thư Mục Vụ, HĐGMVN đã chia buồn với các gia đình bị mất đi người thân trong đại dịch, và hợp ý cầu nguyện cho người đã quá cố. Hiện nay đã có những tín hiệu tích cực về khả năng kiểm soát dịch bệnh, nhưng vẫn chưa chấm dứt. Hy vọng một ngày không xa, khi tình hình ổn định hơn, chúng tôi sẽ đề nghị với anh chị em tín hữu dành một ngày tưởng nhớ và cầu nguyện cho những người đã qua đời trong đại dịch.

+ Việt Nam vẫn đang còn ở trong tình trạng dịch bệnh, trên cương vị Tổng Thư ký Hội đồng Giám mục, xin Đức cha có đôi lời nhắn nhủ cùng độc giả báo Công giáo và Dân tộc nói riêng và cộng đồng tín hữu Việt Nam cách chung, những người đã và đang trải qua nhiều khó khăn, mất mát ?

- Cũng trong Thư Mục Vụ, HĐGM đã đề nghị anh chị em tín hữu hãy sống thời đại dịch này như một Mùa Chay đặc biệt, và các ngài viết : “Mùa Chay hằng năm là thời gian chuẩn bị mừng Lễ Phục Sinh. Cũng vậy, khi chúng ta sống trong mùa dịch như sống Mùa Chay, điều đó không có nghĩa là sống trong u buồn và chán nản, nhưng là sống trong ánh sáng và niềm hy vọng Phục Sinh: sự sống sẽ chiến thắng sự chết, ánh sáng sẽ xua tan tăm tối”. Đây cũng là tâm tình của tôi mong được gởi đến quý độc giả Công giáo và Dân tộc cũng như cộng đồng Dân Chúa các nơi.

+ Chúng con xin cảm ơn Đức cha Tổng Thư ký đã dành thời gian trả lời phỏng vấn báo Công giáo và Dân tộc. Và cũng hy vọng tiếp nối lần đầu tiên tổ chức Hội nghị trực tuyến của Hội đồng Giám mục Việt Nam diễn ra khá thành công này, cùng với những xu thế mới là tận dụng các phương tiện truyền thông và kỹ thuật trong sinh hoạt của Giáo hội để tăng tương tác như Đức cha đề cập ở trên đây, trong tương lai gần, ở những lần họp của HĐGMVN trực tiếp, khi cần lắng nghe một vấn đề ở lĩnh vực nào đó cần người có chuyên môn, nên chăng HĐGMVN có thể sẽ mời thêm một số thành phần Dân Chúa tham gia dưới hình thức trực tuyến, trong một số phiên nhất định.

Lê Hữu Tuấn thực hiện