“Lấy lời lành mà khuyên người”

Trong đời sống đạo, tôi vẫn thường suy ngẫm về những lời kinh quen thuộc, chẳng hạn kinh Mười bốn mối mà chúng ta vẫn đọc vào mỗi Chúa nhật, đặc biệt tâm đắc với lời nhắn nhủ: “Thứ nhất, lấy lời lành mà khuyên người”.

Tôi từng nghĩ khuyên bảo một người là nói cho họ biết điều gì đúng, điều gì sai; chỉ cần mình có lý thì người nghe sẽ hiểu. Nhưng lời kinh nhắc tôi rằng đúng thôi chưa đủ, còn phải biết nói thế nào để cái đúng không trở thành lưỡi dao làm đau lòng người khác. Một lời khuyên thiếu sự cảm thông có thể khiến người nghe xấu hổ, chống đối, thậm chí khép chặt cánh cửa tâm hồn. Trái lại, lời nói chân thành, được trao đi bằng sự khiêm nhường, đôi khi có sức mạnh hơn cả những lời giáo huấn dài dòng.

Tôi nhớ có lần chứng kiến một người trẻ mắc sai lầm. Trước sự nóng giận của những người xung quanh, em gần như không còn cơ hội giải thích. Những lời trách móc nối tiếp nhau, mỗi câu dường như muốn chứng minh em sai đến mức nào, càng khiến em tổn thương về tâm lý. Nhưng giữa lúc ấy, một người lớn tuổi chỉ nhẹ nhàng hỏi: “Con có biết mình sai ở đâu không? Nếu biết rồi, con có muốn sửa lại không?”. Câu hỏi chẳng có vẻ gì cao siêu, vậy mà khiến em cúi đầu. Trong ánh mắt ấy, tôi nhận ra sự khác biệt giữa việc làm cho một người thấy mình tệ hại và giúp họ nhận ra bản thân vẫn có thể sống tốt hơn.

Trong Tin Mừng, Chúa Giêsu không dung túng cho tội lỗi, nhưng luôn mở ra cho tội nhân con đường trở về. Với người phụ nữ bị kết án, Người tỏ lòng nhân từ. Với ông Giakêu, Người không bắt đầu bằng một bài diễn thuyết về lòng tham, nhưng đến nhà ông, trao cho ông cơ hội được đón nhận và đổi thay. Nơi Đức Giêsu, sự thật không tách rời lòng thương xót; lời khuyên không nhằm hạ thấp con người, nhưng giúp họ đứng lên.

Nhìn lại đời mình, tôi cũng nhận ra không ít lần bản thân đã thất bại trong việc “lấy lời lành mà khuyên người”. Có khi vì quá sốt ruột trước lỗi lầm của người khác, tôi nói nhanh hơn suy nghĩ, phán xét trước khi lắng nghe, dùng sự thẳng thắn để biện minh cho những lời thiếu dịu dàng. Tôi tưởng mình đang giúp họ tốt lên, nhưng rồi nhận ra điều đọng lại có khi không phải là lời khuyên, mà là cảm giác bị chê bai, khích bác, coi thường. Thật khó để một người tiếp nhận ánh sáng khi đang phải chống đỡ trước sức nóng của những lời trách cứ.

“Thứ nhất, lấy lời lành mà khuyên người” vì thế không chỉ là một lời kinh nhắc nhở về giáo lý, mà còn là lời mời gọi mỗi người xét lại chính mình. Trước khi khuyên ai, hãy tự hỏi lòng mình có thật sự yêu thương họ không. Trước khi chỉ ra lỗi lầm của người khác, hãy nhớ rằng chính mình cũng từng cần được tha thứ. Và trước khi cất lời, hãy nghĩ xem lời nói ấy sẽ nâng đỡ người nghe hay đẩy họ chìm sâu hơn trong mặc cảm.

Thanh Nhi, TPHCM