Trong bối cảnh năm 2026, dựa trên các giáo huấn của Giáo hội Công giáo, đặc biệt là Tông huấn Evangelii Gaudium (Niềm Vui Tin Mừng) và tiến trình Hiệp hành, xin được ghi nhận sơ lược về những đòi hỏi, tức là những yêu cầu nội tại, và những điều kiện, tức là về năng lực và thái độ của người môn đệ thừa sai.
1. Về cụm từ “Kitô hữu - môn đệ - thừa sai”
Hội thánh Công giáo phân biệt, nhưng không tách biệt, giữa “Kitô hữu - giáo dân”, “Kitô hữu - giáo sĩ” (giám mục, linh mục, phó tế) và “Kitô hữu - sống đời thánh hiến” (trong đó có tu sĩ). Giáo dân, giáo sĩ, tu sĩ đều là “Kitô hữu”, đều là “môn đệ” của Chúa Kitô trong cùng một Hội Thánh. Mà bản chất của Hội Thánh là “thừa sai”, tức là được Chúa Kitô sai đi loan báo Tin Mừng: “Anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ…” (Mt 28, 19). Riêng về việc đào tạo giáo sĩ, các văn kiện của Giáo hội trước kia thường phân biệt hai giai đoạn: giai đoạn Triết học và giai đoạn Thần học; văn kiện của Bộ Giáo sĩ ban hành năm 2016 (Ratio Fundamentalis…) gọi rõ hơn là “giai đoạn đào tạo người môn đệ” (RF 61-67) và “giai đoạn đồng hình đồng dạng với Chúa Kitô” (RF 68-73). Hành trình môn đệ và đồng hình đồng dạng kết hợp một cách hài hòa những chiều kích khác nhau của đào tạo: nhân bản, thiêng liêng, tri thức, mục vụ (RF Dẫn nhập 3). Có thể thấy rằng, tất cả các văn kiện hiện nay về đào tạo giáo sĩ, tu sĩ, giáo dân đều hướng về mục tiêu duy nhất là “người môn đệ thừa sai”. Dưới đây, xin tóm lược những đòi hỏi và điều kiện cốt lõi để làm người môn đệ thừa sai.
2. Những đòi hỏi về người môn đệ thừa sai
- Chiều kích nhân bản
Sống tinh thần hiệp hành: biết lắng nghe, đối thoại và bước đi cùng cộng đoàn; không làm việc đơn độc nhưng luôn gắn kết với Giáo hội địa phương.
- Chiều kích thiêng liêng:
Sự hoán cải không ngừng: luôn làm mới mối tương quan cá vị với Chúa Giêsu. Môn đệ thừa sai không chỉ dạy về Chúa mà phải là người “đã gặp” và “đang sống” với Ngài. Đời sống cầu nguyện là nguồn năng lượng duy nhất; thiếu cầu nguyện, hoạt động thừa sai chỉ còn là công tác xã hội thuần túy.
- Chiều kích tri thức:
Cần am hiểu giáo lý và Kinh Thánh để có thể trả lời các vấn đề của thời đại một cách xác thực.
- Chiều kích mục vụ:
Đòi hỏi phải ra khỏi vùng an toàn để đến với các “vùng ngoại biên” (người nghèo, người bị bỏ rơi, những người chưa biết Chúa)
3. Những điều kiện làm người môn đệ thừa sai
- Kết hợp căn tính “môn đệ” và “thừa sai”:
Phải là người học trò (môn đệ) luôn học hỏi Lời Chúa, đồng thời là người được sai đi (thừa sai) để chia sẻ niềm vui Tin Mừng.
- Làm chứng tá đời sống:
Điều kiện quan trọng nhất là đời sống đạo đức; thế giới ngày nay “tin vào các nhân chứng hơn là thầy dạy”.
- Trau dồi kiến thức và sự hiểu biết về giáo lý và Kinh Thánh.
- Rèn luyện khả năng thích ứng văn hóa:
Biết sử dụng ngôn ngữ và phương tiện hiện đại (như mạng xã hội, công nghệ thông tin) để loan báo Tin Mừng một cách sáng tạo, nhưng vẫn giữ vững đức tin.
Tóm lại, người môn đệ thừa sai là người có trái tim rực cháy lòng mến Chúa và đôi chân sẵn sàng lên đường phục vụ anh chị em.
Giám mục Antôn VŨ HUY CHƯƠNG
Bình luận