Những sự kiện Công giáo Việt Nam 2019

Năm vừa qua đánh dấu khá nhiều sự kiện trong Giáo hội Công giáo tại Việt Nam. Ðây cũng là năm có Ðại hội lần thứ 14 của Hội đồng Giám mục, đánh dấu một chặng đường mới trong sinh hoạt của cộng đồng Dân Chúa trong nước, với những hướng dẫn và nhiều chương trình cho tương lai.

Ðức Giám mục Phaolô Nguyễn Thái Hợp nhận sứ vụ mục tử tại giáo phận Hà Tĩnh

Ðức Giám mục Phaolô Nguyễn Thái Hợp đã nhận chính thức khởi đầu sứ vụ chủ chăn giáo phận Hà Tĩnh ngày 11.2.2019 tại nhà thờ Chánh tòa Vạn Hạnh. Hiện diện trong thánh lễ có Ðức Tổng Giám mục Zalewski, Ðại diện Tòa Thánh; Ðức Hồng y Phêrô Nguyễn Văn Nhơn; và các Giám mục… Hàng ngàn tu sĩ nam nữ và có hơn 40 ngàn người tham dự thánh lễ. Ðức Tổng Giám mục Zalewski, Ðại diện Tòa Thánh trao quyết định thành lập giáo phận Hà Tĩnh và trao Tông sắc bổ nhiệm. Trước đó, ngày 22.12.2018, Ðức Thánh Cha Phanxicô đã thiết lập giáo phận mới Hà Tĩnh, tách ra từ giáo phận Vinh, và bổ nhiệm Ðức cha Phaolô Nguyễn Thái Hợp, Giám mục giáo phận Vinh, làm Giám mục tiên khởi. Giáo phận Hà Tĩnh là giáo phận thứ 27 của Giáo hội Công giáo tại Việt Nam gồm hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình.

Ðức Giám mục Giuse Trần Văn Toản kế nhiệm Ðức cha Giuse Trần Xuân Tiếu

Ngay sau khi nhận sứ vụ mới, Đức cha Giuse Trần Văn Toản đã có chuyến mục vụ tại giáo xứ Bắc Xuyên, K.E1

Ngày 23.2.2019, Ðức Thánh Cha Phanxicô đã chấp nhận đơn xin từ nhiệm Giám mục Chánh tòa giáo phận Long Xuyên của Ðức cha Giuse Trần Xuân Tiếu. Quyết định này đồng nghĩa với việc Ðức Giám mục Phó Giuse Trần Văn Toản đương nhiên kế vị. Tính từ khi thành lập năm 1960, Ðức cha Giuse Trần Văn Toản là vị Giám mục Chánh tòa thứ tư của giáo phận miền sông nước này, sau Ðức cố Giám mục tiên khởi Micae Nguyễn Khắc Ngữ, Ðức nguyên Giám mục GB Bùi Tuần và Ðức Giám mục Giuse Trần Xuân Tiếu. Ðức cha Giuse Trần Văn Toản sinh ngày 7.4.1955 tại Quảng Nam; chịu chức linh mục ngày 16.1.1992; được Ðức Thánh Cha Phanxicô bổ nhiệm làm Giám mục Phụ tá giáo phận Long Xuyên ngày 5.4.2014 và Giám mục phóvới quyền kế vị ngày 25 tháng 8 năm 2017; khẩu hiệu Giám mục của ngài là : “Vinh dự của tôi là Thập Giá Chúa Giêsu Kitô” (Gal 6. 14).

Nhà thờ Chánh tòa Bùi Chu - Một di sản

Ðầu tháng 5.2019, nhà thờ Chánh tòa Bùi Chu trở thành tâm điểm xã hội qua nhiều ý kiến tranh luận xung quanh việc hạ giải - xây mới hay giữ gìn - trùng tu một kiến trúc di sản lịch sử, văn hóa và tôn giáo. Cuối cùng, vào ngày 10.5, linh mục Giuse Nguyễn Ðức Giang, Tổng Ðại diện, Trưởng ban xây dựng nhà thờ Chánh tòa Bùi Chu đã thông báo hoãn việc hạ giải nhà thờ. Ngôi thánh đường này tọa lạc tại xã Xuân Ngọc (Xuân Trường, Nam Ðịnh), được khánh thành năm 1885, thời Ðức cha Wenceslao Oñate Thuận (1884-1897), có chiều dài 78m, chiều rộng 22m, chiều cao 15m và 2 tháp chuông cao 30m. Nhà thờ đã qua hai lần trùng tu vào năm 1974 và 2000.

Tổng hội Ða Minh đầu tiên tổ chức tại Việt Nam

Tổng hội dòng Ða Minh lần 290 diễn ra tại Tòa Giám mục giáo phận Xuân Lộc từ 7.7 đến 4.8.2019. Năm 2016, Bề trên Tổng quyền Bruno Cadore đã ngỏ ý chọn Việt Nam làm nơi tổ chức Tổng hội 290. Lý do chính để chọn Việt Nam vì nước ta nằm ngoài vùng Kitô giáo (gồm những quốc gia có đa số người dân là Kitô hữu) khi chỉ có khoảng 7 triệu tín hữu trong tổng hơn 96 triệu dân. Thế nên, Tổng hội đã xem đây là biểu tượng cánh cửa dòng mở ra với các nền văn hóa ngoài châu Âu. Mặt khác, trong toàn Hội dòng, số thành viên của tỉnh dòng Việt Nam hiện xếp thứ 2 sau tỉnh dòng Ba Lan. Việt Nam là quốc gia châu Á thứ hai đăng cai Tổng hội sau Philippines (tổ chức năm 1977). Tổng hội bầu linh mục Gerard Francisco Timoner III làm Bề trên Tổng quyền thứ 88 (nhiệm kỳ 9 năm) tính từ thời cha thánh Ða Minh. Cha Gerard Francisco sinh ngày 26.1.1968 tại thành phố Daet, tỉnh Camarines Norte, miền trung Philippines. Ngài thụ phong linh mục ngày 14.5.1995.

Nhóm công tác hỗn hợp Việt Nam - Vatican họp vòng VIII

Từ ngày 21 - 22.8.2019, Nhóm công tác hỗn hợp Việt Nam - Vatican tiến hành cuộc họp vòng VIII tại Vatican. Phái đoàn Tòa Thánh do Ðức ông Antoine Camilleri, Thứ trưởng Ngoại giao làm trưởng đoàn. Ðoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Tô Anh Dũng dẫn đầu.

Hai bên đã thảo luận các vấn đề liên quan đến tình hình Giáo hội tại Việt Nam, đồng ý các cách thức nhằm thúc đẩy quan hệ giữa Việt Nam và Tòa Thánh trong thời gian tới, những nguyên tắc chính xây dựng Quy chế hoạt động của Ðại diện Tòa Thánh thường trú (Resident Representative) và Văn phòng Ðại diện thường trú tại Việt Nam, nhắm đến việc thiết lập Văn phòng trong thời gian sớm nhất có thể. Hai bên cũng diễn tả cam kết tiếp tục đối thoại dựa trên sự thật và tôn trọng các nguyên tắc đã đồng thuận chi phối quan hệ song phương; đồng thời nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc tăng cường tiếp xúc, bao gồm ở cấp cao, giữa hai bên trong thời gian tới.

Năm 2018, cuộc họp lần thứ VII của Nhóm công tác hỗn hợp đã diễn ra vào ngày 19.12.2018 tại Việt Nam, cũng nhằm củng cố và phát triển quan hệ song phương, theo thỏa thuận mà nhóm đã đạt được trong lần họp trước. Theo đó, hai bên đã trao đổi và thống nhất một số vấn đề liên quan đến việc triển khai nâng cấp quan hệ Việt Nam - Vatican từ mức Ðại diện không thường trú lên mức Ðại diện thường trú của Tòa Thánh tại Việt Nam.

Học viện Công giáo Việt Nam có cơ sở mới

Sau ba năm kể từ khi thành lập vào năm 2015, Học viện Công giáo Việt Nam đã có cơ sở mới tại số 25 đường 9, phường Bình Thọ - quận Thủ Ðức, TPHCM. Giáo phận Bắc Ninh đã cho Học viện sử dụng cơ sở này. Buổi lễ khánh thành diễn ra sáng 14.9.2019. Hiện nay, Học viện có 60 giáo sư, được đào tạo từ nhiều trường khác nhau trên thế giới, thuộc đủ mọi thành phần, từ giám mục, các linh mục triều và dòng, tu sĩ nam nữ đến giáo dân, phần lớn có học vị tiến sĩ... Năm học 2019 - 2020, Học viện có 125 sinh viên, gồm 80 người trong chương trình cử nhân Thần học, 45 người thuộc chương trình cao học Thần học. Trong năm học 2019-2020, Học viện có thêm một ngành học mới là ngành Mục vụ, nhắm đến đào tạo nhân sự cộng tác trong việc mục vụ của Giáo hội và đào tạo giáo dân sống đức tin ngay trong các ngành nghề của mình.

Ðược rửa tội và được sai đi

Ủy ban Loan báo Tin Mừng trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam tổ chức cuộc hội thảo từ ngày 21 đến 23.8.2019 với chủ đề: “Ðược rửa tội và được sai đi: Hội Thánh Chúa Kitô thi hành sứ mạng trong thế giới” tại Ðại Chủng viện Thánh Phanxicô Xaviê, giáo phận Vinh. Cuộc Hội thảo hướng tới Tháng 10 - Tháng truyền giáo ngoại thường, kỷ niệm 100 năm Tông thư Maximum Illud, theo lời mời gọi của Ðức Thánh Cha Phanxicô.

Ðức cha Antôn Vũ Huy Chươngmãn nhiệm

Ngày 14.9.2019, Ðức Thánh Cha Phanxicô đã chấp thuận đơn xin từ chức để được nghỉ hưu khi tròn 75 tuổi của Ðức Giám mục Chánh tòa GP Ðà Lạt Antôn Vũ Huy Chương. Ngày 5.8. 2003, ngài được Ðức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II bổ nhiệm làm Giám mục Chánh tòa giáo phận Hưng Hóa, kế nhiệm Ðức cha Giuse Nguyễn Phụng Hiểu đã qua đời trước đó 11 năm. Ngày 1.3.2011, Ðức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI bổ nhiệm ngài về làm Giám mục Chánh tòa giáo phận Ðà Lạt. Trong 8 năm rưỡi ở Ðà Lạt, Ðức cha đã tạo khá nhiều dấu ấn trong việc phát triển giáo phận như thiết lập Hiệp hội Chứng nhân Ðức tin thành một Hội dòng thuộc giáo phận Ðà Lạt, lập Ðan viện Cát Minh Ðà Lạt, tái lập Ðại Chủng viện Minh Hòa, xây dựng lại Tòa Giám mục, thiết lập một số giáo hạt và giáo xứ mới…

Ðức cha Ðaminh Nguyễn Văn Mạnh, Giám mục phó, là vị kế nhiệm Ðức cha Antôn Vũ Huy Chương cai quản GP Ðà Lạt.

350 năm dòng Mến Thánh Giá Việt Nam

Hội dòng Mến Thánh Giá Việt Nam khai mạc Năm Thánh mừng 350 năm dòng được sáng lập. Thánh lễ được tổ chức sáng 5.8.2019 tại Trung tâm Mục vụ TGP TPHCM. Khoảng 600 nữ tu thuộc các hội dòng Mến Thánh Giá tại Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, Mỹ đã tham dự. Trong dịp này, Ðức cha Phêrô Nguyễn Văn Ðệ, Chủ tịch Ủy ban Tu sĩ HÐGMVN đã ngỏ ý định sẽ xây dựng một công trình tưởng niệm Ðức cha Lambert de la Motte tại Phố Hiến, Hưng Yên. Ðức cha Lambert de la Motte thành lập dòng Mến Thánh Giá tại Ðàng Ngoài năm 1670 và tại Ðàng Trong năm 1671. Ðây là dòng nữ đầu tiên của Việt Nam. Hiện dòng chia làm nhiều nhánh hoạt động độc lập, tự trị, có tổng phụ trách riêng, song vẫn hiệp thông và liên hệ chặt chẽ với nhau. Theo thống kê năm 2019, tổng hội dòng có 8.961 nữ tu, 1.094 tập sinh và tiền tập sinh, 10.000 thành viên hiệp hội Mến Thánh Giá tại thế.

Hội nghị Mục vụ Di dân toàn quốc 2019

Hội nghị Mục vụ Di dân toàn quốc 2019 do Ủy ban Mục vụ Di dân trực thuộc HÐGMVN tổ chức diễn ra từ ngày 26 đến 29.8.2019 tại Phú Quốc (giáo phận Long Xuyên). Ngoài những linh mục đặc trách di dân của các giáo phận, còn có những vị khách mời như Ðức cha Jean Baptist Jung Shin-chul, Giám mục giáo phận Incheon, Chủ tịch Ủy ban Mục vụ Di dân và Ngoại kiều của Hội đồng Giám mục Hàn Quốc; cô Naoko Maruyama, Ðiều phối viên vùng châu Á, Phân bộ Di dân và Tị nạn Tòa Thánh; ông Phêrô Trần Thanh Lương, Chủ tịch Công ty Cổ phần quốc tế - TIC (xuất khẩu lao động và du học). Hội nghị tập trung làm việc về văn kiện “Hướng dẫn Mục vụ Di dân”. Hội nghị này nhắm đến việc phối hợp giữa 3 Ủy ban Caritas, Di Dân và Truyền giáo trong mục vụ di dân để “Ðón tiếp - bảo vệ - phát triển - và giúp người di dân hội nhập vào cuộc sống mới”, theo lời mời gọi của Ðức Phanxicô.

Ðại hội Hội đồng Giám mục Việt Nam lần thứ XIV

Ðại hội diễn ra từ ngày 30.9 đến 4.10.2019 tại Trung tâm Mục vụ giáo phận Hải Phòng. Có 29 Giám mục đương nhiệm của 27 giáo phận đã tham dự. Ðại hội thảo luận việc tổ chức kỷ niệm 60 năm thành lập Hàng Giáo phẩm Việt Nam (1960 - 2020); việc khánh thành Vương Cung Thánh Ðường Ðức Mẹ La Vang dự kiến vào năm 2020; Phổ biến và Chấp thuận cho thử nghiệm ba năm văn kiện “Hướng dẫn việc tôn kính tổ tiên” của Ủy ban Văn hóa; Phê chuẩn bản dịch tiếng K’Ho Sách Các Bài Ðọc thánh lễ Chúa nhật (Mùa Thường niên) và ba thánh lễ trọng (Lễ Chúa Ba Ngôi, lễ Mình Máu Thánh và lễ Thánh Tâm); trao đổi về việc sáp nhập giáo phận Vinh và giáo phận Hà Tĩnh vào giáo tỉnh Huế; Bàn thảo về tiến trình xin phong thánh cho Ðức cha Lambert de la Motte, Ðức cha François Pallu, Ðức cha Jean Cassaigne cùng với các đấng tử đạo Việt Nam trong hồ sơ của Tòa Thánh. Ðại hội đã bầu Ban Thường vụ HÐGMVN gồm Chủ tịch là Ðức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Chí Linh; Phó Chủ tịch là Ðức cha Giuse Nguyễn Năng; Ðức cha Phêrô Nguyễn Văn Khảm và Ðức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên lần lượt là Tổng và Phó Tổng thư ký.

Thư chung của Ðại hội chọn chủ đề Mục vụ Giới trẻ trong ba năm tới (2020 - 2022) với các chủ đề : Ðồng hành với người trẻ hướng tới sự trưởng thành toàn diện (2020); Ðồng hành với người trẻ trong đời sống gia đình (2021); Ðồng hành với người trẻ trong đời sống Giáo hội và xã hội (2022).

Ðức cha Giuse Nguyễn Năng được bổ nhiệm làm Tổng Giám mục Tổng Giáo phận TPHCM

Ngày 19.10.2019, Ðức Tổng Giám mục Marek Zalewski, Sứ thần Tòa Thánh tại Singapore kiêm Ðại diện Tòa Thánh không thường trú tại Việt Nam công bố: Ðức Giáo Hoàng Phanxicô đã bổ nhiệm Ðức cha Giuse Nguyễn Năng làm Tổng Giám mục Tổng Giáo phận TPHCM. Ðồng thời, Ðức tân Tổng Giám mục cũng được bổ nhiệm làm Giám quản Tông tòa giáo phận Phát Diệm. Ðức cha Giuse Nguyễn Năng sinh ngày 24.11.1953 tại Phúc Nhạc, Yên Khánh, Ninh Bình (giáo phận Phát Diệm); thụ phong linh mục vào ngày 9.6.1990. Ngày 25.7.2009, Ðức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI bổ nhiệm ngài làm Giám mục Chánh tòa giáo phận Phát Diệm. Lễ tấn phong cử hành tại nhà thờ Chánh tòa Phát Diệm vào ngày 8.9.2009, do Ðức cha Ðaminh Nguyễn Chu Trinh chủ phong; phụ phong là Ðức cha Giuse Nguyễn Chí Linh và Ðức cha Giuse Nguyễn Văn Yến. Ðức cha Giuse Nguyễn Năng chọn khẩu hiệu Giám mục là “Hiệp thông và Phục vụ”. Ðức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng nhận tòa vào sáng ngày 11.12.2019 tại nhà thờ Chánh tòa Ðức Bà Sài Gòn. Ðức Tổng Giuse Nguyễn Năng trở thành vị Tổng Giám mục thứ 4 của TGP, sau các vị tiền nhiệm là Ðức cố TGM tiên khởi Phaolô Nguyễn Văn Bình, Ðức Hồng y TGM G.B Phạm Minh Mẫn và Ðức cố TGM Phaolô Bùi Văn Ðọc.

Ðức cha Giuse Ðỗ Mạnh Hùng làm Giám mục Chánh tòa giáo phận Phan Thiết

Trưa ngày 3.12.2019 (18 giờ Việt Nam), Văn Phòng báo chí Tòa Thánh thông báo Ðức Thánh Cha Phanxicô đã bổ nhiệm Ðức cha Giuse Ðỗ Mạnh Hùng làm Giám mục Chánh tòa giáo phận Phan Thiết, nơi đã trống tòa từ khi Ðức cố Giám mục Giuse Vũ Duy Thống được Chúa gọi về vào ngày 1.3.2017 và đang được Ðức Giám mục Tôma Nguyễn Văn Trâm làm Giám quản. Ðức cha Giuse Ðỗ Mạnh Hùng sinh ngày 15.9.1957 tại Tân Sơn Hòa, Gia Ðịnh. Ngày 30.8.1990, ngài thụ phong linh mục tại Ðại Chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn. Ngày 25.6.2016, Ðức Giáo Hoàng Phanxicô bổ nhiệm linh mục Giuse Ðỗ Mạnh Hùng làm Giám mục Phụ tá Tổng Giáo phận thành phố Hồ Chí Minh. Ngài chọn khẩu hiệu Giám mục là “Hợp nhất trong Ðức tin” (Ep 4,13). Sau khi Ðức cố Tổng Giám mục Phaolô Bùi Văn Ðọc về với Chúa, ngài đã được Tòa Thánh bổ nhiệm làm Giám quản Tông tòa Tổng Giáo phận TPHCM từ ngày 8.3.2018.

Ðức cha Giuse Ðỗ Mạnh Hùng đã nhận tòa qua thánh lễ tạ ơn diễn ra ngày 12.12.2019, trở thành vị Giám mục Chánh tòa thứ 4 của giáo phận Phan Thiết, sau các vị tiền nhiệm là Ðức cố Giám mục Nicôla Huỳnh Văn Nghi; Ðức cố Giám mục Phaolô Nguyễn Thanh Hoan; Ðức cố Giám mục Giuse Vũ Duy Thống.

Với việc Ðức Thánh Cha Phanxicô bổ nhiệm vị Giám mục Chánh tòa cuối cùng trong năm 2019, hiện nay Giáo hội Công giáo tại Việt Nam còn hai giáo phận trống tòa là Phát Diệm và Hải Phòng.

QUỐC CHUNG