Sống ở vùng trồng lúa, tôi “rành sáu câu vọng cổ” chuyện nhà nông và hầu hết những gì liên quan tới gạo thóc. Từ các giống lúa truyền thống cho loại gạo quen thuộc với từng gia đình như Thần Nông, Một Bụi…, đến giống mới đầy con số và chữ cái như IR 42. Gần đây, trước những giống nổi tiếng có danh hiệu trên thị trường như ST 25, tôi cũng tìm hiểu và nếm qua. Những cái tên ấy được định danh chính thức trong sách vở, trên thị trường, và niêm yết ở các cửa hàng. Vậy mà bữa rồi đi Sài Gòn, từ trung tâm ra xa cảng miền Tây, xe dừng do kẹt, nhìn qua cửa kính, tôi chợt ngẩn ngơ khi thấy một cửa hàng gạo cắm biển loại gạo tên lạ hoắc: “Gạo từ thiện”. Nó có mức giá thấp nhất bên cạnh các mã gạo tôi từng biết. Làm gì có tên “gạo từ thiện”!
Ở xứ mình, những hoạt động bác ái, từ thiện nhân đạo vốn gắn chặt chẽ với gạo, bởi là nguồn cung cấp bữa ăn nuôi sống những hoàn cảnh khổ nghèo, bất hạnh. Cũng có nơi tặng phong bì tiền mặt, thuốc chữa bệnh, mì gói, quần áo cũ, xe đạp, nhưng những túi gạo năm, mười ký lô vẫn là chính yếu. Từ tiền quyên góp, vận động hay phát tâm tùy hỉ của cá nhân, hộ gia đình, người ta đến các cửa hàng gạo mua từng túi hay tự về đóng bao gói. Tùy túi tiền mà người ta mua loại gạo với mức giá hợp lý, nhưng làm gì có loại gạo mang tên “gạo từ thiện?”.
Rồi tôi cũng biết căn cớ. Phần vì đó là loại gạo rẻ nhất, cứng cơm, được cửa hàng bán ra để người mua phát quà cho người nghèo khó. Ở xóm tôi, cách Sài Gòn hơn ba trăm cây số, có gia đình cận nghèo nhận được phiếu nhận quà vào ngày rằm, gồm 15 ký lô gạo và 10 gói mì. Cơm nấu từ gạo đó, người con mang cho mẹ hơn tám mươi tuổi luôn bị rầy la vì bà ăn không vô. Con còn trẻ thì nuốt trôi, nhưng mẹ già ăn không nổi. Cơm nóng còn đỡ, chứ nguội khô khốc, để tới chiều là bị thiu ngay. Những mạnh thường quân góp tiền, doanh nghiệp nọ mua gạo đóng túi vào bọc nhựa, nên mấy năm bà mẹ già ở xóm ăn loại gạo từ tâm mà nuốt không nổi vì răng cỏ yếu. Bà than: “Sao tháng nào cũng gạo cứng cơm?”.
Giờ tôi mới thấm thía cái tên “gạo từ thiện”. Không phải hết thảy gạo từ thiện đều như vậy. Cũng có nhiều nơi phát gạo ngon, có cả ST25 thơm nổi tiếng cho người nghèo có bữa cơm hạnh phúc; nhiều nơi phát loại gạo mềm cơm có giá cả không rẻ. Nhưng không ngẫu nhiên khi có hẳn loại gạo mang tên “từ thiện”. Bởi thực tế, nhiều nơi, nhiều năm đã mua gạo rẻ phát cho người nghèo, như trường hợp hộ cận nghèo có mẹ già ở hẻm xóm tôi.
Xứ sở mình ngàn năm văn minh lúa nước, đang giúp bao nhiêu quốc gia phát triển nông nghiệp, xuất khẩu gạo hàng “top”, và viện trợ nhân đạo gạo cho nhiều quốc gia khi thiên tai địch họa…
Cà Mau vừa đăng cai và tổ chức thành công cuộc thi gạo ngon Đồng bằng sông Cửu Long, trong các loại gạo đăng ký dự thi không hề có loại gạo nào mang tên như vậy.
Không hiểu sao thấy tên “lạ” người ta đặt cho gạo mà buồn quá chừng!
Nguyễn Thành Công
Bình luận