Trong nếp nhà người Việt, ngày giỗ là dịp con cháu nhớ về ông bà, cha mẹ và những người thân đã khuất. Với các gia đình Công giáo, truyền thống này vẫn được gìn giữ qua việc xin lễ cầu nguyện, đọc kinh tại gia, đồng thời giữ nét văn hóa truyền thống như thắp hương trước bàn thờ tổ tiên, sum họp bên mâm cơm gia đình… Dù mỗi nhà có một cách tổ chức khác nhau, tất cả đều gặp nhau ở tấm lòng hiếu thảo, biết ơn những người đi trước.

Nhiều thế hệ cùng trở về
Ở gia đình ông Nguyễn Trọng Hòa (giáo phận Xuân Lộc), ngày giỗ cha mẹ hàng năm luôn là dịp đông đủ con cháu. Dù mỗi người đã có gia đình riêng với công việc và cuộc sống khác nhau, đến ngày này, mọi người đều thu xếp về lại chốn cũ để cùng tưởng nhớ đấng sinh thành. Từ sáng sớm, các thành viên trong nhà đã tất bật chuẩn bị hoa tươi, đèn nến, nhang và mâm cơm nhiều món ngon. Bàn thờ gia tiên được lau dọn tươm tất, trang trọng. Đến giờ đọc kinh, con cháu quây quần dâng lời cầu nguyện cho linh hồn ông bà, cha mẹ. Những bà con ở gần cùng vài gia đình hàng xóm thân thiết cũng sang tham dự, giúp không khí thêm ấm cúng. Ông Hòa kể, ngày giỗ là dịp để những người từng gắn bó với cha mẹ ông bà gặp lại, thăm hỏi và chia sẻ kỷ niệm cũ. Có người nhắc chuyện ngày xưa, người kể lại những đức tính tốt đẹp của người quá cố cho thế hệ sau. Những câu chuyện giản dị ấy âm thầm giúp con cháu hiểu thêm về cội nguồn. Một nếp nhà mà gia đình ông luôn duy trì vào ngày giỗ là cả dòng họ cùng ra nghĩa trang dọn cỏ, lau phần mộ, thay hoa tươi và thắp nhang, nến.
Gia đình bà Trần Thị Bích Ngọc (giáo phận Long Xuyên) lại tổ chức ngày giỗ theo từng mốc thời gian. Những năm đầu sau khi người thân qua đời, gia đình thường chuẩn bị xôi, chè, đặt thêm bánh gai, bánh cốm để biếu họ hàng, bạn bè thân thiết. Đây là cách chia sẻ tình cảm và lưu giữ ký ức về người đã khuất. Mọi người nhận phần quà giỗ như một lời nhắc nhớ, đồng thời có dịp thăm hỏi, động viên lẫn nhau. Vào buổi tối, gia đình tổ chức đọc kinh tại nhà, rồi cùng ngồi lại uống trà, ăn bánh, chuyện trò. Qua vài năm, gia đình thu gọn việc tổ chức trong phạm vi con cháu. Quà biếu không còn chuẩn bị nhiều, nhưng việc xin lễ, đọc kinh và sum họp vẫn được duy trì. Điều quan trọng nhất, theo bà Ngọc, là con cháu nhớ ngày mất của ông bà, cha mẹ và luôn dành lời cầu nguyện cho người đã khuất.

Hiểu đúng để không còn e ngại
Anh Lê Minh Tâm (giáo phận Cần Thơ) từng rất lúng túng khi lo ngày giỗ, bởi gia đình anh là tân tòng, lại mới đến lập nghiệp ở vùng đất mới. Anh băn khoăn không biết việc mời họ hàng đến dùng bữa, bày biện bàn thờ với hoa nến, hay thắp hương có phù hợp với đời sống đức tin hay không. Sự e ngại ấy khiến những lần giỗ diễn ra khá đơn giản. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu kỹ hướng dẫn của Giáo hội về tôn kính tổ tiên, anh nhận ra nhiều phong tục truyền thống là biểu hiện văn hóa của lòng hiếu thảo, hoàn toàn có thể gìn giữ nếu thực hành đúng ý nghĩa. Từ đó, gia đình anh thoải mái hơn trong việc chuẩn bị ngày giỗ. Bàn thờ gia tiên được chăm chút trang nghiêm, con cháu thắp hương, cúi đầu tưởng nhớ trước khi cùng dùng bữa cơm sum họp. Anh Tâm chia sẻ, điều cần lưu ý là không biến ngày giỗ thành nghi thức mê tín như đốt vàng mã hay cúng tế với quan niệm người chết về hưởng lễ vật. Theo anh, ngày giỗ trước hết là dịp cầu nguyện cho người thân đã qua đời, đồng thời giáo dục con cháu về lòng hiếu kính, trân trọng những hy sinh của thế hệ đi trước.
Nhiều cách nhớ về người đã khuất
Gia đình chị Phạm Thị Thu Trà (TGP TPHCM) có cách nhớ ngày giỗ khá phù hợp với nhịp sống hiện đại. Những người lớn trong gia đình thường chủ động gởi tin nhắn vào nhóm chat chung để thông báo ngày giỗ của người thân trong đại gia đình. Một lời nhắn ngắn gọn: “Tuần này đến ngày giỗ ông ngoại” cũng đủ để các thành viên thu xếp việc riêng. Vì mỗi gia đình nhỏ có điều kiện khác nhau, cách tưởng nhớ không nhất thiết phải giống nhau. Người xin lễ, người đọc kinh tại nhà hay dành thời gian cầu nguyện riêng. Đôi khi, các anh chị em rủ nhau đến nghĩa trang hoặc Nhà Chờ Phục Sinh để thắp nhang, đặt hoa và cầu nguyện bên phần mộ người nhà. Việc nhắc nhở qua nhóm chat giúp người trẻ, nhất là những ai sống xa nhà, luôn giữ sự liên kết với gia đình và hiểu thêm về những người thân đã khuất từ trước khi mình ra đời.
Mỗi câu chuyện, mỗi cách tổ chức ngày giỗ dù có khác, đều gặp nhau ở một điểm: người đã khuất luôn giữ vị trí trong đời sống tinh thần của những người còn sống. Với gia đình Công giáo, ngày giỗ không chỉ là dịp sống đức tin Kitô giáo, mà còn là nét đẹp dung hòa cùng văn hóa dân tộc.
| “... Ngày giỗ là dịp để những người từng gắn bó với cha mẹ ông bà gặp lại, thăm hỏi và chia sẻ kỷ niệm cũ...” |
Mộc Trà
Bình luận