Ở Việt Nam, học vấn rất được xã hội coi trọng, nhiều khi thành áp lực nặng nề cho con trẻ. Người đi thi không phải chỉ để chuyển cấp mà dường như còn được gởi gắm thể diện của cả gia đình, dòng họ. Bởi vậy cứ đến hè, không khí căng thẳng mùa thi cử dồn nén lên rất nhiều gia đình. Đợt thi vào lớp 10 năm nay đúng là một kỳ thi khốc liệt bởi lượng thí sinh quá cao. Nguyên nhân là các thí sinh hầu hết đều sinh năm 2003 - là năm “Dê vàng” nêncó số sinh tăng vọt theo tâm lý người Việt. Hệ quả là 15 năm sau cũng là thi vào cấp III, nhưng thí sinh đông hơn rất nhiều lần so với năm trước, tạo ra một tỷ lệ chọi cao không kém thi đại học. Chính vì mang tâm lý đó mà nhiều phụ huynh rất vui khi con em mình trúng tuyển vào trường công, và ngược lại, không ít gia đình buồn chán vì con em phải đăng ký học tư thục.
 |
Áp lực mùa thi năm nay không chỉ với những học sinh chuyển cấp, mà còn xảy ra với các em thi trung học phổ thông quốc gia (THPT), tức kỳ thi hai trong một, vừa để xét tốt nghiệp cấp III, vừa để lấy điểm căn cứ cho xét tuyển đầu vào đại học. Như báo chí đưa tin thìđề thi Tú tàiquá khó so với các em, nhất là môn toán, khiến nhiều em thất vọng. Sự lo lắng cũng lan tỏa tới nhiều người thầy tâm huyết cho rằng đó là loại đề đánh đố, gây kiệt sức và hoang mang cho học sinh. Độ khó và độ dài còn quá sức ngay cả với nhiều thầy, chứ không riêng gì các em. Nguyên nhân là vì kỳ thi năm 2017 có quá nhiều học sinh đạt điểm tuyệt đối. “Cơn mưa điểm 10” năm trước đã dẫn đến một hệ lụy khác trong năm nay. Sự chuyển đổi quá dễ thành quá khó trong việc ra đề ở cùng một cấp thi cho thấy những cải cách giáo dục còn chạy theo tâm lý đám đông, chưa đồng đẳng giữa các năm.
Xem ra áp lực thi cử, ngoài ảnh hưởng bởi số lượng thí sinh sinh cùng một năm, còn bắt nguồn từ chất lượng giữa hai khu vực giáo dục công và tư. Sở dĩ người ta muốn con em mình vào trường công lập tốt là để có một tiền đề tốt hơn cho việc thăng tiến trong tương lai, dù không phải tất cả các trường dân lập đều yếu kém. Một giả thuyết được đặt ra là, nếu như tất cả các trường dân lập đều đạt chuẩn và đáp ứng nguyện vọng của nhiều gia đình, thì các em thi vào cấp III sẽ tăng sự chọn lựa, thay vì cứ đổ dồn vào một chỗ. Và phải chăng khi nhà nước coi bậc THPT là một dạng phổ cập thì sẽ bớt áp lực cho các em?
Trở lại câu chuyện kỳ thi hai trong một, nếu như căn cứ vào học bạ 3 năm cấp III và đạo đức của từng em để xét tuyển đại học, thì có thể đã không có những bài thi đánh đố. Vì chúng ta chưa có cơ chế đánh giá phân loại học sinh trong cả quá trình học, nên mới có những bài thi khó như vừa qua. Khi mà cả xã hội cùng quan tâm đến việc “thi đấu” của con em mình, hỏi còn đâu sự đam mê và niềm vui trong học tập của con trẻ.
Ngô Quốc Ðông
Bình luận