Bà nội tôi rất thích may vá, thêu thùa. Nghe mẹ kể, thói quen này được nội duy trì từ thời còn con gái. Hễ thấy trong nhà có chiếc áo rách là nội mang ra khâu. Tuy nội làm bằng tay nhưng rất khéo léo nên chiếc áo, chiếc quần dù muốn bỏ đi cũng không nỡ. Mẹ phụ việc cho một cửa hàng may ở thị trấn, ngày nào cũng mang một túi vải vụn về nhà. Vải nhiều loại, nhiều màu sắc, to thì bằng quyển tập học sinh, nhỏ thì cỡ bàn tay em bé. Mẹ hiểu ý nội nên mang về cốt là để cho nội có việc gì đó làm cho vui ở tuổi về chiều. Lúc đầu, nội dùng những mảnh vải đó để vá áo, vá quần, dần dần lại may áo gối. Nội chọn ra những mảnh vải có hoa văn hoặc màu sắc tương đồng, cắt chúng thành những hình lục giác bằng nhau và bắt đầu ngồi khâu. Nội say mê với việc này, ngót nghét một tuần đã hoàn thành những chiếc áo gối sặc sỡ, mới tinh. Cầm những tác phẩm của nội, tôi trầm trồ khen ngợi: “Nội khâu rất chi là nghệ thuật!”.
![]() |
Sau khi thành công với những chiếc áo gối, nội chuyển qua may mền. Thấy chiếc mền của tôi rách nhiều lỗ, mỏng tang nên bà quyết tâm làm một chiếc mền thật đẹp để tặng tôi. Biết con trai không thích màu mè hoa lá cành, nội lựa ra những miếng vải màu sắc nam tính để làm vật liệu, phải mất hơn chục ngày mới làm xong phần chọn vải. Lần này, nội không cắt theo hình lục giác mà là hình chữ nhật, rồi cặm cụi ngồi may cả tháng mới xong chiếc mền hai lớp. May xong, bà mang mền đi giặt và phơi. Nó đẹp chẳng những do khéo tay mà còn vì cách phối màu. Tôi lấy làm thích thú nên khi mền được phơi khô và đêm đó đã lấy ra đắp ngay. Chiếc mền thơm mùi vải mới, ấm áp tình thương dạt dào của bà.
Nhưng càng lớn tôi càng thấy chán nó. Bạn bè đến chơi hễ nhìn thấy chiếc mền là cười tủm tỉm: “Mày quê mùa quá. Giờ người ta mua mền chứ ai lấy vải vụn làm mền, trông kỳ khôi”. Lòng tự ái trỗi lên, tôi bỏ chiếc mền vào tủ và chẳng thèm đoái hoài. Ðêm mùa đông, dù lạnh nhưng tôi vẫn đắp chiếc mền rách thuở nào. Thế mà sáng ra, chiếc mền “kính vạn hoa” vẫn ôm lấy tôi như một phép lạ. Nội bảo: “Trời lạnh mà con không chịu đắp mền sẽ bệnh đó. Chẳng có gì phải xấu hổ cả. Những chiếc áo đẹp, sang trọng cũng làm từ những mảnh vải vụn mà ra. Có điều chúng được may bằng máy, còn nội thì may tay. Bao nhiêu tình cảm nội gởi vào đó, con không được vứt bỏ nghe chưa!”. Tôi thấm thía lời của nội, ôm chiếc mền vào lòng nâng niu rồi nhẹ nhàng xin lỗi bà.
Khi tôi vào đại học thì nội cũng đã bước sang tuổi bảy mươi. Ngày tôi lên thị thành trọ học, nội cuộn chiếc mền vào ba lô rồi bảo: “Nhớ lấy ra đắp khi lạnh nghe con! Tuy nó đã cũ nhưng vẫn còn ấm và chắc lắm”. Rồi nội đưa tay vào túi áo, mở cả chục lớp khăn lấy tiền và nhét vào túi áo tôi. “Giữ đó có việc cần mà xài”, bà nói rồi lụm cụm quay vào nhà, không ngoái đầu nhìn lại. Tôi biết nội thương mình lắm, không muốn tôi đi xa, nhưng vì tương lai của cháu nên đành chịu.
Trời thị thành nóng, chiếc mền trở nên thừa thãi. Nhưng có hôm thời tiết thay đổi, gió lạnh ùa về, tôi vội vàng lấy chiếc mền đa sắc ra đắp. Bọn bạn cùng phòng nhìn thấy, cười thật to: “Cái gì thế này? Thời đại gì mà mày còn sử dụng chiếc mền chắp vá?”. Tôi không đôi co với chúng, chỉ bảo: “Ðó là tất cả của nội dành cho tao. Tụi bây có châu báu ngọc ngà cũng không mua được. Chỉ những ai có nội, được bà quan tâm, tự làm cho món gì đó mới cảm nhận được điều thiêng liêng này”. Ðám bạn giả lả sang chuyện khác vì nhận ra câu nói vừa rồi của họ kém duyên.
NGUYỄN THANH VŨ

Bình luận