Thủ tướng vừa ban hành kế hoạch thực hiện chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ người yếu thế. Bên cạnh mô hình nhà xã hội dành cho người cao tuổi neo đơn, còn đề cập việc phát triển các điểm chăm sóc ban ngày, dịch vụ chăm sóc tại nhà, chuẩn hóa nghề chăm sóc và nghiên cứu thí điểm bảo hiểm chăm sóc dài hạn.
Theo Tổng cục Thống kê, kết quả Điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024 ghi nhận Việt Nam có khoảng 14.2 triệu người từ 60 tuổi trở lên (chiếm gần 15% dân số), tuổi thọ bình quân năm 2024 đạt 74.7 tuổi, trong khi thời điểm đó Việt Nam có hơn 300 trung tâm chăm sóc người cao tuổi, phục vụ khoảng 11.000 người, nên nhu cầu chăm sóc người cao tuổi đã ngày càng lớn, khi dân số già hóa nhanh. Trên thực tế, không phải người già nào cũng có con cháu bên cạnh hoặc đủ điều kiện thuê người chăm sóc. Có người sống độc thân suốt đời; có người mất bạn đời, con cái ở xa; cũng có những cụ già không còn thân nhân hoặc không được gia đình chăm sóc. Khi sức khỏe còn tốt, họ có thể tự lo sinh hoạt. Nhưng chỉ cần một lần té ngã, một cơn đột quỵ hay căn bệnh mạn tính… cũng có thể khiến cuộc sống đảo lộn.
Luật Người cao tuổi năm 2009 quy định trách nhiệm của gia đình, Nhà nước và xã hội trong việc phụng dưỡng, chăm sóc người cao tuổi. Các chính sách trợ cấp xã hội và bảo hiểm y tế là những điểm tựa quan trọng, nhưng tiền trợ cấp không thể thay thế người chăm sóc, còn thẻ bảo hiểm y tế không tự giải quyết được nhu cầu ăn uống, vệ sinh, dùng thuốc, phục hồi chức năng hay giao tiếp hằng ngày. Vì vậy Chính phủ nhấn mạnh cần có giải pháp cho người cao tuổi, đồng thời khuyến khích tư nhân tham gia mở các trung tâm chăm sóc người già. Theo định hướng này, góc nhìn khuyến khích tư nhân đầu tư là hướng đi cần thiết, bởi ngân sách nhà nước khó có thể đáp ứng mọi nhu cầu chăm sóc đang gia tăng. Nguồn lực doanh nghiệp có thể góp phần mở rộng cơ sở vật chất, đa dạng hóa dịch vụ và tạo thêm việc làm cho đội ngũ điều dưỡng, nhân viên công tác xã hội, người chăm sóc tại nhà. Dầu vậy, nếu dịch vụ chỉ vận hành theo khả năng thanh toán, nhà dưỡng lão phát triển nhưng người già nghèo, neo đơn có thể vẫn đứng ngoài. Do đó, xã hội hóa không có nghĩa là chuyển trách nhiệm an sinh từ Nhà nước sang thị trường, mà cần có cơ chế đặt hàng dịch vụ công, hỗ trợ chi phí hoặc trợ giá cho người đủ điều kiện.
Về phía Công giáo, nhiều tu viện và tổ chức tại Việt Nam đã tham gia chăm sóc người cao tuổi neo đơn thông qua các cơ sở dưỡng lão, mái ấm tình thương và hoạt động bác ái tại cộng đồng từ lâu. Những mô hình viện dưỡng lão, các cơ sở chăm sóc người già của các dòng tu hay giáo phận được nhìn nhận có đóng góp thiết thực và hiệu quả. Điểm đáng quý ở những mô hình này là do xuất phát từ tinh thần Tin Mừng, các tổ chức Công giáo không chỉ lo nơi ăn ở, chăm sóc sức khỏe, mà còn đồng hành tinh thần, giúp người già cảm nhận mình vẫn được yêu thương và tôn trọng. Nhưng để hoạt động bền vững, các cơ sở cần nguồn tài chính ổn định, nhân sự được đào tạo và sự phối hợp với ngành y tế, chính quyền địa phương. Đây cũng là cơ hội để Nhà nước, tư nhân và các tổ chức tôn giáo cùng phát huy thế mạnh, chia sẻ trách nhiệm chăm sóc người cao tuổi.
PHONG DIỆP
Bình luận