Khi thảo luận về dự án Luật Phát triển đô thị, có đại biểu đã đề xuất nghiên cứu thí điểm những điểm dừng dành cho người đi xe máy khi cần sử dụng điện thoại, hoặc cho shipper giao hàng cần liên lạc với khách. Mục tiêu khá rõ: hạn chế tình trạng vừa điều khiển phương tiện vừa sử dụng điện thoại; đồng thời giảm cảnh shipper phải dừng, đỗ tùy tiện trên lòng đường, vỉa hè để gọi điện, nhận hàng hay giao hàng... Nhìn qua, đó có thể chỉ là một chi tiết nhỏ trong bài toán giao thông đô thị. Nhưng nếu nhìn rộng hơn, đây lại là một gợi ý đáng để các đô thị nghiên cứu nghiêm túc, bởi đã đặt ra một câu hỏi lớn hơn, rằng khi đô thị thay đổi, hạ tầng có đang thay đổi đủ nhanh để đáp ứng những nhu cầu mới?
Một đô thị phát triển không chỉ có thêm những tòa nhà cao tầng, tuyến đường rộng hơn, khu đô thị mới hay các trung tâm thương mại hiện đại. Cùng với đó là sự xuất hiện và phát triển rất nhanh của những dịch vụ xe buýt, xe công nghệ, giao hàng tức thời, thương mại điện tử, giao đồ ăn, vận chuyển hàng hóa trong nội đô... Những người chạy xe trên đường vì thế không còn đơn thuần là người đi từ điểm A đến điểm B. Họ có thể là tài xế công nghệ đang chờ cuốc xe, shipper đang tìm địa chỉ giao hàng, người nhận đơn cần gọi điện xác nhận vị trí, hay tài xế cần thời gian nghỉ ngơi sau nhiều giờ di chuyển. Thế nhưng, phần lớn hạ tầng đô thị hiện nay vẫn được thiết kế theo tư duy truyền thống. Chúng ta có đường cho xe chạy, vỉa hè cho người đi bộ, một số bãi đậu xe, nhưng chưa chắc đã có đủ những không gian phục vụ cho các hoạt động phát sinh từ nền kinh tế số. Một shipper nhận cuộc gọi của khách giữa một tuyến đường đông đúc nếu dừng xe giữa dòng phương tiện thì nguy hiểm; tấp vào vỉa hè lại có thể cản trở người đi bộ; chạy thêm để tìm chỗ dừng hợp lý thì có khi lại lỡ địa chỉ hoặc mất thời gian giao hàng. Một tài xế khi phải dừng nghỉ sau mấy tiếng hoạt động theo luật định, cần sử dụng nhà vệ sinh, sạc điện… sẽ dừng nghỉ ở đâu? Các hãng xe có tính toán đến chuyện này? Hay thời gian nghỉ mục đích để phục hồi, tài xế lại phải mệt mỏi loanh quanh tìm góc hẻm nào đó đậu tạm, thấp thỏm lo đối phó vì dừng cản lối trong xóm? Hay thấy nhất là cảnh vì chưa được đáp ứng hoặc tạo điều kiện, họ đã lựa chọn cách dễ nhất là dừng xe ở bất cứ chỗ nào có thể; xe công nghệ, giao hàng… thì vừa chạy vừa nghe điện thoại hỏi đường đến nơi khách cần. Một nhu cầu diễn ra thường xuyên trong đời sống đô thị, nếu không tạo ra không gian hợp pháp để thực hiện, thì luật lệ hay quy định sẽ khó xoay chuyển, và đô thị có nguy cơ mất an toàn giao thông, nhếch nhác xe chiếc đậu chiếc chạy…
Chúng ta không thể khuyến khích kinh tế số, thúc đẩy giao hàng nhanh, đi xe công cộng…, nhưng lại để những người thực hiện công việc ấy tự xoay xở giữa một hệ thống hạ tầng vốn được thiết kế cho một thời kỳ đã quá cũ kỹ. Về phần quản lý nhà nước, khi có một doanh nghiệp đăng ký kinh doanh dịch vụ dạng này, có lẽ rất cần đề nghị họ đưa ra phương án và chi tiết hạ tầng để tập kết hàng hóa, đậu xe nghỉ ngơi… Tất nhiên, đây mới chỉ là chuyện nhỏ, vẫn còn trăm ngàn việc khác cần đáp ứng đủ và tiện ích trong một đô thị phát triển.
PHONG DIỆP
Bình luận