Khoảng cách giữa hai thế hệ vẫn là chuyện gợi nhiều suy tư từ lâu nay và đụng hằng ngày trong cuộc sống, trên các trang báo, màn hình, mọi chốn...
Một thế hệ búp măng xì tin, năng động, hòa nhập mạnh mẽ với bên ngoàiđất nước, hấp thu nhanh mọi làn sóng mới, người của các trào lưu và công nghệ… tung tăng hằng ngày trên phố, đường làng, học đường, siêu thị, trong từng mái nhà… Thế hệ tung tẩy điệu đà với thời trang mới mẻ, với ba lô, điện thoại thông minh, máy tính, các chương trình phần mềm, phong cách ngôn ngữ phá cách và mọi thứ, cứ như có thể dễ hình tượng hóa bởi sự nứt vỡ vỏ chứa hạt bên trong từng giây trong nỗ lực nẩy mầm mới. Người trẻ khát vọng mãnh liệt trải nghiệm nhanh mọi thứ, thử mọi thứ, khẳng định bản thân… Họ có những thế mạnh mà các thế hệ trước không có, từ công nghệ đến mức độ tiếp cận thế giới và sự mạnh bạo về tư tưởng...
 |
Ngày nay, có thể dễ thấy những bậc làm bố mẹ có xuất thân tốt, từ những mái gia đình ấm áp tình thương, lại có học thức, công việc ổn định, dễ chia sẻ với các con của mình hơn và ngay cả với con cháu bạn bè đồng nghiệp, hàng xóm… Họ hiểu được suy nghĩ, tâm lý, xu hướng của con trẻ để chia sẻ, hỗ trợ, nắn chỉnh...
Ở những gia đình, bậc cha chú, ông bà có khoảng cách về các phươngdiện tiếp cận xã hội, từ học vấn đến những hạn chế mang tính hoàn cảnh lịch sử, sự chia sẻ thông cảm khó hơn, thậm chí dễ dẫn đến mâu thuẫn, xung đột. Ở đây, vấn đề khoảng cách thế hệ đặt ra từ âm ỉ đến gay gắt. Những câu thường nghe kèm tiếng thở dài than thở, trách cứ: “Tụi nhỏ ngày nay hát gì không hiểu, mặc chi khó coi, nghĩ ngợi toàn chuyện viển vông xa vời”…, có thể nghe trong các bàn luận từ cà phê vỉa hè đến mọi chỗ khi có dịp người lớn gặp nhau, chung tâm sự.
Tiến hóa - quy luật không hề mới mẻ chi và xung động do tiến hóa cũng vậy, vốn có. Ở Việt Nam, từ lâu, những tác phẩm có khía cạnh phản ánh vấn đề này sâu sắc, ví như “Số đỏ” của Vũ Trọng Phụng trong văn học với sự va chạm cái cũ và cái mới thời thuộcđịa; hay vở cải lương nổi tiếng Tô Ánh Nguyệt có điểm nhấn khá đúng chỗ, sự “đụng” nhau giữa Nho giáo và văn minh Tây Phương, đả cựu nghinh tân, thủ cựu bài tân cho thấy chuyện loay hoay xoay xở của thế hệ trước đây trước cái mới.
Quay lại người trẻ và khoảng cách thế hệ. Sự phát triển, tiến hóa đến đâu vẫn từ các giá trị căn bản và lấy căn bản làm nền. Các trào lưu của người trẻ Ðông Tây nếu chịu khó quan sát, phân tích, cảm nhận kỹ với tâm thế tinh nhạy, nhân văn, thông cảm, mở lòng, sẽ nhận ra cái hay cái đẹp - sự tiến bộ tích cực bên trong vỏ bọc phá phách, phủ định mọi thứ của các bộ phận người trẻ... Lớp trẻ muốn được hiểu và nhìn nhận đúng những giá trị họ có thay vì ép mình theo các “tiêu chí” duy ý chí của người lớn.
“Vấn đề” của ngườitrẻ chính ở nền tảng căn bản các chuẩnmực giá trị phải có để phát triển bản thân vững vàng thayvì đập phá, phiêu lưu, chóng vánh, như trào lưu sống thử trong tình ái, hay thử cả với ma túy và đốt mình trong thế giới ảo hay “mài xe” trên xa lộ tìm cảm giác. Sự căn bản đến từ chăm chút giáo huấn của gia đình, họ tộc, nhà trường và môi trường xã hội, từ nỗ lực cá nhân và có khi, cả may mắn. Có sự căn bản, cái mới ở người trẻ khiến sự dễ thương càng thuyết phục bố mẹ ông bà hơn, càng khiến thầy cô, gia tộc và xã hội an tâm hơn. Có căn bản, các khác biệt dễ tìm được tươngđồng, khoảng cách thế hệ trở nên bài toán có lời giải thay vì loay hoay bế tắc, xung đột.
NGUYỄN THÀNH CÔNG
Bình luận