VÃN DÂNG HOA
Giai điệu hát vãn được cải biên từ những làn điệu dân ca truyền thống. Vãn dâng hoa được hát theo tứ đại cảnh, lưu thủy và hát nói.
Bài hát theo điệu tứ đại cảnh
Con cúi đầu / Tấu lạy Mẹ / Con là kẻ con cháu Eva / Chốn khách đầy hầu khỏi sa đắm sa…/ Trông cậy Bà vạn sự Sa-ga / Là mẹ thật người ta / Xưa Chúa Lời / Sai con Người / Xuống thế dân chuộc tội dân / Ngự trong lòng Thánh Mẫu thân đồng thân / Ơn phúc gồm lọn vẹn phân mười phân / Là nguồn mạch mọi ân / Ơn phúc lạ / Trong thiên hạ / Khắp cả gian trần / Mang tin hèn mừng rỡ hoan hỉ hoan / Chúc lạy mừng / Ðức Mẹ khoan cực khoan, mà cực trọng, cực sang. / Cùng cùng nhau nay sum họp / Cùng nhau cám khen. /Cám khen lạy mừng / Ðóa hoa hèn lọm khọm tay bưng / Mà hợp ý kính dâng, kính dâng, kính dâng Ðức Bà / Này... tôn thành xin Người nhận lấy / Lạy Ðức Mẹ xin Người nhận cho.
 |
Bài hát theo điệu lưu thủy
Mừng Ðức Bà, chức trọng quyền cao / Chúa Ba Ngôi yêu dấu cách riêng / Khắp nhân trần ai nấy đều khen / Họ chúng con nay xin hợp ý / Tiến chúc mừng một đóa hoa thơm / Sắc lạ quý thay / Rườm rà xanh tốt / Rủ lòng thương xin Mẹ nhận lấy / Chúng a chúng con khấn van Bà / Xin hộ phù giữ đạo ân cần / Ban sự bằng yên trong giờ sau hết / Cảm mến khen Ðức Mẹ Chúa Trời.
Vùng đất Kim Sơn được Doanh điền sứ Nguyễn Công Trứ khai mở vào năm 1819. Nguyễn Công Trứ, con người tài danh trên nhiều lĩnh vực và cũng là người mê ca hát, trong đó có hát ca trù. Ông là tác giả của nhiều bài ca trù hiện còn lưu truyền trong dân gian ở huyện Kim Sơn (Ninh Bình). Hát ca trù trở thành quen thuộc và phổ biến với người dân nơi đây. Hình thức ca hát này vì vậy đã ảnh hưởng vào hát vãn trong nhà thờ Công giáo vùng Kim Sơn. Dưới đây xin được dẫn hai bài vãn dâng hoa theo lối hát nói (ca trù) ở xứ Phát Diệm, Kim Sơn, Ninh Bình có từ trước 1945.
 |
Vãn dâng hoa theo lối hát nói (ca trù)
Bài thứ nhất:
Chúc lạy mừng thánh Nữ Vương rất thánh / Ðứng cõi trần không dính bụi trần ai / Tuyệt đồng trinh vàng đá không phai / Người phúc lạ, vốn hay gồm phúc lạ / Ðội ơn Chúa, ngự tòa cao cả / Xót loài trần tràng dạ túy tinh / Chiếc thuyền bể khổ mông mênh / Bể sóng gió dập dờn trên sóng nước. / Ðã có Mẹ như ngôi sao đi trước / Chỉ thiên quang mà vượt bước gian truân / Cứu đàn con được khỏi trầm luân / “Tự nhân thoát nhất sinh đắc sở” / Giơ tay dắt đàn con vào tới cửa / Ðã có tòa sắm sửa sẵn sàng / Thú Thiên Cung đàn hát vinh quang / Cho hưởng phúc Thiên Ðàng mãi mãi.
Thơ rằng:
Ân thị bầu cử kiền khôn đại / Ðức luyện trung trinh nhật nguyệt trường /Minh kính tử tâm lâm thượng hạ / Bách thế đầu thượng đẩu trường thương.
 |
Bài thứ hai:
Thánh Mẫu phương danh tiêu hách hách / Phương hình ý phạm yết chiêu chiêu / Khắp đông nam vũ nhạc tiêu thiều / Ðường đông bắc ca dao thỏa thiết / Hoàng kim điện uy linh lẫm liệt / Ánh vân thiêng nhuận biệt chung linh / Trận mưa thiêng chan chứa thân hình / Miền giác địa linh đình hoa tộc / Gương chính khí giữa giời sáng quắc / Cửa Thiên môn một gốc linh phai / Ngành hoa quả đức lại vinh hoa / Mùi thơm ngát trên tòa kính đốc / Chúng con nay biến thành công bộc / Xin Ðức Bà rộng đức khoan dong / Bốn mùa hòa khí xuân phong.
Thơ rằng:
Nguy nga báu điệu chiêm danh tiền / Tuyệt đảo thanh hòa thảo sắc nghiên / Nhất đức lưu huynh luận đế tạo / Bách hoa hiển thái vũ giai tiền.
Theo tác giả Hồ Linh Vũ Ngọc Anh, ở xứ Phát Diệm thời trước 1945 còn có một cung khác rất đặc biệt, khó có thể tìm thấy trong kho tàng văn hóa Công giáo, bài vãn theo lối kinh sử:
Ngũ sắc hoa trong trân thủy kính / Nhất thiên quang lãng diệu tinh quy / Mừng rõ thay trinh Mẫu hoa kỳ / Tòa ngự trị uy nghi chói lói / Chúng con nay khấu đầu cám đội... vẫn thiêng liêng / Gặp hội an hòa khắp đông tây / Ðều được ơn Bà, hoa cỏ cũng rườm rà tươi tấn / Mẹ rất khoan nhân từ thiên tính... cửa thiên đường / Quyền bính Chúa trao đoái thương xem con mọn ba đào / Khỏi chìm đắm vào nơi chí thánh.
PGS.TS Nguyễn Hồng Dương
Bình luận