Tha thứ cho nhau

Bên cạnh “món nợ tình yêu” cần trang trải cho Chúa và tha nhân, việc tha thứ những lỗi lầm, sai phạm của người khác cũng là điều cốt yếu để mỗi tín hữu “sống trọn vẹn cho Chúa” như thánh Phaolô nhắc nhở (x. Rm 14,7-9). Do đó chúng ta cũng cần tìm hiểu xem việc “hết lòng tha thứ cho anh em mình” như Chúa Giêsu dạy thật sự là gì, để người phạm lỗi không lạm dụng lòng nhân từ, thương xót của tha nhân, cũng như của Thiên Chúa.

Sự tha thứ trong đời sống

Tha thứ là tha cho, bỏ qua cho, không trách cứ hoặc trừng phạt lỗi lầm của người khác. Hiệu quả của sự tha thứ là đem lại bình an, hạnh phúc, tạo nên sự an hòa cho mọi người.

Kể từ khi cắt đứt sự hòa hợp với Thiên Chúa là nguồn của mọi ân huệ, con người thường xúc phạm và làm tổn hại lẫn nhau. Vì luôn cảm thấy mình trần trụi, nên con người dùng của cải vật chất và tài năng tinh thần để che giấu nỗi khốn cùng. Hơn nữa, vì bị tham vọng và dục vọng che mờ lý trí và lương tâm, nên họ đã có nhiều hành động sai trái, làm thiệt hại về vật chất như của cải, tiền bạc; cũng như về tinh thần như danh dự, nghề nghiệp, tiếng tốt của nhau. Do đó, mỗi người cần phải theo đúng nguyên tắc là “đền trả cho nhau theo luật công bằng và tha thứ cho nhau theo luật bác ái”. Tuy nhiên, nhiều tín hữu rất bối rối không biết áp dụng nguyên tắc này vào đời sống thực tế như thế nào.

Thực vậy, chúng ta thường gặp không ít người lạm dụng lòng tốt của người khác để xin giúp đỡ bằng những thủ đoạn dối trá, nhất là trên mạng xã hội, vay nợ thật nhiều và chẳng trả nợ cho ai. Họ cũng không quan tâm đến những tội lỗi xúc phạm nặng nề đến Chúa và liên tục tái phạm, vì tự biện hộ: “Chúa là Đấng giàu lòng thương xót. Ngài luôn tha thứ mọi tội lỗi của con người” (x. Tv 103,3).

Có những hành động xúc phạm nặng nề đến sự sống, của cải, danh dự, làm người khác thiệt hại lớn lao, đến nỗi phải bỏ nhà, bỏ xứ ra đi, khiến người bị hại luôn cảm thấy đau buồn, không thể tha thứ. Có những người vợ, người chồng phản bội nhau nên cả hai coi nhau như kẻ thù. Nếu một người biết sám hối, quay trở về, thì người kia lại nhất định không chịu tha thứ do tình yêu không còn nữa. Vậy trong các trường hợp đó, làm sao người ta có thể bao dung và tìm lại tình yêu?

Trong lĩnh vực tâm lý, có những người luôn bị dằn vặt về tội lỗi của mình trong quá khứ như đã từng tự tử, phá thai, cướp của, giết người, nghiện ngập, gây tai nạn chết người… Họ nghĩ rằng tội lỗi đó không thể được Chúa tha thứ và họ cũng không dung tha cho chính mình. Cuộc sống của họ không còn niềm vui, lòng tin và hạnh phúc. Vậy họ phải làm gì để giúp mình, hay giúp người khác vượt qua chính mình, tìm lại được niềm vui và bình an?

Sự tha thứ chân thành

Chúa Giêsu đã dạy khá nhiều về sự tha thứ qua kinh Lạy Cha (x. Mt 6,12), qua dụ ngôn “người mắc nợ không biết thương xót”, và nhất là qua chính cuộc đời của Người khi van xin Chúa Cha tha tội cho những kẻ đóng đinh mình (x. Lc 23,34). Người mời gọi ta hãy tin tưởng vào lòng thương xót vô bờ và tình yêu vô hạn của Thiên Chúa, để ta cũng chân thành tha thứ cho người khác xúc phạm đến mình.

Giáo hội cũng dạy nhiều điều để áp dụng trong đời sống cụ thể của từng người cũng như của cộng đồng xã hội, qua các tài liệu của Công đồng Vatican II (x. Gaudium et Spes, số 28), sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo (x. các số 981, 982, 987, 1441, 1443, 1473, 1434, 1437, 1452, 2010, 2227, 2631, 2838-45); sách Tóm lược Học thuyết Xã hội Công giáo (x. các số 196, 492, 517, 518); sách Docat (x. tr.125, 164, 256-257), nhất là thông điệp Caritas in Veritate (Bác ái trong sự thật) của Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô XVI công bố ngày 7.7.2009.

Cần ghi nhận một số điểm quan trọng sau đây:

Trước hết, mỗi người phải giữ công bằng với Chúa cũng như với anh chị em trước khi nói đến việc tha thứ liên quan đến lĩnh vực bác ái. Giáo hội dạy rằng: “Tha thứ cho nhau không có nghĩa là loại bỏ nhu cầu về công lý, và càng không ngăn chặn con đường dẫn đến sự thật. Ngược lại, công bằng và sự thật là những đòi hỏi cụ thể để có được sự hòa giải” (x. TLHTXHCG, số 518).

Tha thứ dựa trên công bằng.

“Công bằng là có ước muốn kiên định và vững chắc trả lại những gì mình mắc nợ với Chúa và tha nhân” (x. TLHTXHCG, số 518; GLHTCG, số 1807). Công bằng đối với Thiên Chúa là trả lại cho Ngài sự tôn kính trọn vẹn và lòng biết ơn, vì Ngài không mắc nợ gì ai, trong khi tất cả những gì ta có đều do Ngài ban tặng. Đó là ý nghĩa dụ ngôn, khi chúng ta giống như người đầy tớ mắc nợ vua 10.000 yến vàng. “Yêu Chúa hết lòng, hết sức, hết linh hồn, hết trí khôn” cũng chỉ là luật công bằng trong mối tương quan với Thiên Chúa. Còn việc “yêu người như chính mình” cũng chỉ là luật công bằng trong mối tương quan với tha nhân. Quan trọng là người ta phải đền bù những thiệt hại do mình gây ra.

Sự tha thứ còn phải dựa trên sự thật, nghĩa là trả lại sự thật cho người bị nói xấu, xuyên tạc, vu khống, oan ức… Đối với những người lạm dụng lòng tốt của người khác mà gây ra những thiệt hại hay lạm dụng lòng thương xót của Thiên Chúa để thường xuyên phạm tội, thì họ phải nhớ rằng, dù họ được con người và Thiên Chúa tha thứ, ví dụ qua bí tích Hòa Giải, thì: “Sự tha thứ không làm nhẹ đi tính cách nghiêm trọng của tội ác đã xảy ra, và không thể hủy bỏ được điều đã xảy ra” (x. Docat, số 277).

Mỗi điều ác đức bất công đều ghi những điểm tối, vết bẩn vào tinh thần hay lương tâm của người thực hiện và họ phải tẩy rửa chúng bằng các việc tốt lành ở đời sống trần thế, nếu không muốn phải thanh luyện ở đời sau. Sách Huấn ca nhắc nhở rằng: “Hãy nhớ đến ngày tận số mà chấm dứt hận thù, nhớ mình sẽ phải hao mòn và phải chết mà trung thành giữ các điều răn” (x. Hc 28,6).

Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II có lời khuyên rất hay cho những ai đang bị dằn vặt về tội ác mình đã phạm để biết tha thứ cho mình: “Quá khứ, tôi dâng cho lòng Chúa thương xót; tương lai, tôi phó thác cho Chúa Quan Phòng; hiện tại, tôi thực hiện với trọn vẹn tình yêu của Người”. Chính khi chú tâm vào hiện tại để làm mọi việc bằng tất cả tình yêu, ta tạo nên một quá khứ tốt đẹp và mở ra một tương lai huy hoàng. Hiểu được tha thứ như thế, ta mới có thể “sống là sống cho Chúa, mà có chết cũng là chết cho Người vì Đức Kitô đã chết và sống lại chính là để làm Chúa kẻ sống cũng như kẻ chết” (x. Rm 14,8).

Lm Antôn Nguyễn Ngọc Sơn